Giới thiệu về ngành giao thông vận tải Việt Nam và động lực thúc đẩy điện khí hóa 

Vietnam’s transportation sector is at a critical moment, with increasing efforts to embrace electrification as a key solution to urban congestion and environmental challenges. Electric buses have become a focal point in this transition, aligning with global trends towards cleaner mobility to reduce pollution and dependency on fossil fuels.

Tại Hà Nội và TP.HCM, tỷ lệ xe buýt trên dân số dưới 0,2%, góp phần gây ra tình trạng tắc nghẽn giao thông thường xuyên. Để đáp ứng nhu cầu vận tải công cộng, ước tính với tỷ lệ mục tiêu là 0,8 xe buýt trên 1.000 dân, Hà Nội và TP.HCM sẽ cần thêm 5.000 đến 6.000 xe buýt[1].

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 8.800 xe buýt, trong đó có 89% là xe buýt chạy bằng dầu diesel, 8% là xe buýt chạy bằng khí thiên nhiên hóa lỏng/khí thiên nhiên nén và 3% là xe buýt chạy bằng điện.

Tổng quan về xe buýt điện tại Việt Nam

The adoption of electric buses is relatively new in Vietnam but has gained significant momentum. The country’s electric bus network serves a diverse range of passengers, including commuters, students, and tourists. An internal Vinbus report in 2024 reveals that the proportion of commuters using regular buses is about 25-30%, while for electric buses, the proportion is 89%, three times higher than that of regular buses, indicating a strong demand for green public transport solutions[2]. Xe buýt điện đang ngày càng phổ biến trong giới công nhân do tuyến đường thuận tiện nối liền các vùng ngoại ô với các trung tâm đô thị lớn. Chúng cung cấp một giải pháp thay thế ít căng thẳng hơn cho xe cá nhân, thường phải đối mặt với tình trạng giao thông đông đúc khi đi làm xa trong thành phố. Ngoài ra, giá cả phải chăng, các tính năng hiện đại và dịch vụ đáng tin cậy khiến chúng trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với cư dân thành thị.

VinBus – an electric bus service operated and manufacturer by VinGroup, is the primary provider of electric buses in Vietnam, currently operates 286 electric buses, accounting for 3% of the total bus fleet. These green buses are mainly concentrated in Hanoi (202 buses), Phu Quoc (51 buses), and Ho Chi Minh City (33 buses).[3]  Electric buses cost 7,000 – 9,000 VND/trip while diesel or CNG buses cost 8,000 – 20,000 VND/trip depending on the distance. In general, for inner-city areas, the fares of the two types of buses are relatively equal and diesel or CNG buses have an advantage because they are deployed on more routes.

Xe buýt Vinbus theo tuyến đường Hà Nội

Nguồn: Vingroup

Sáng kiến xe buýt điện hiện tại ở Việt Nam

Chính phủ Việt Nam đã thực hiện nhiều chính sách khác nhau để thúc đẩy phát triển xe điện (EV) và cơ sở hạ tầng cần thiết. Đáng chú ý, Quyết định 876/QD-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 22 tháng 7 năm 2022 đã phê duyệt kế hoạch hành động chuyển đổi năng lượng xanh và giảm phát thải carbon và khí mê-tan trong lĩnh vực giao thông vận tải. Kế hoạch nêu rõ rằng đến năm 2025, 100% xe buýt mới hoặc thay thế sẽ sử dụng năng lượng điện hoặc năng lượng xanh. Đến năm 2030, yêu cầu tương tự sẽ áp dụng đối với taxi. Đến năm 2050, 100% xe buýt và taxi dự kiến sẽ chạy bằng năng lượng điện hoặc năng lượng xanh [4].

In Ho Chi Minh City, the roadmap specifies that by 2025, the city will convert 395 buses to clean energy, bringing the total number of green buses to 899, which will account for around 36% of the city’s bus fleet. By 2030, over 1,800 buses will be converted, representing approximately 73%. In particular, the Cần Giờ District, designated as a “green ecological city,” will be prioritized for a 100% electric bus pilot project, with no use of internal combustion engine vehicles.[5]

Để khuyến khích các doanh nghiệp vận tải đầu tư vào xe buýt điện, TP.HCM cung cấp hỗ trợ tài chính, bao gồm các khoản vay lên đến 85% chi phí dự án (lên đến 300 tỷ đồng) với lãi suất 3% trong bảy năm, với thành phố trợ cấp chênh lệch lãi suất. Các công ty cũng được miễn thuế đăng ký và thuế nhập khẩu, giảm thuế tiêu thụ đặc biệt trong năm năm và trợ cấp trực tiếp cho việc mua xe buýt mới.

Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030, xe buýt chạy bằng điện đạt 50%, xe buýt chạy bằng khí nén (CNG) hoặc khí hóa lỏng (LNG), với kế hoạch tài chính giai đoạn này (2026-2030) là 43.000 tỷ đồng.[6]

Sự phát triển của xe buýt điện tại Việt Nam được hỗ trợ bởi quan hệ đối tác công tư (PPP). Chính phủ hợp tác với các công ty tư nhân và các tổ chức quốc tế để đẩy nhanh việc áp dụng EV. Ví dụ, VinBus đã giành được hợp đồng trị giá hơn 1,9 nghìn tỷ đồng để cung cấp dịch vụ xe buýt điện tại Hà Nội, chứng minh quy mô và tầm quan trọng của các quan hệ đối tác này trong quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh của Việt Nam.[7]

Những thách thức khi áp dụng xe buýt điện tại Việt Nam

Mặc dù xe buýt điện có nhiều ưu điểm rõ ràng, Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức để khai thác hết tiềm năng của công nghệ này.

Một trong những rào cản lớn đối với việc áp dụng xe buýt điện tại Việt Nam là chi phí trả trước cao cho cơ sở hạ tầng và hoạt động. Ví dụ, hoạt động xe buýt điện tại TP.HCM báo cáo lỗ hơn 33 tỷ đồng sau hai năm hoạt động, nhấn mạnh những thách thức tài chính mà các nhà khai thác phải đối mặt trong giai đoạn đầu của quá trình điện khí hóa.[8]

Việt Nam hiện đang phải đối mặt với tình trạng thiếu trạm sạc xe điện, điều này rất quan trọng đối với hoạt động hiệu quả của xe buýt điện. Hiện tại, chỉ có VinBus khai thác các tuyến xe buýt điện với mạng lưới riêng gồm 108 trạm sạc chuyên dụng [9]Mặc dù chính phủ thừa nhận nhu cầu mở rộng cơ sở hạ tầng sạc điện của đất nước, nhưng vẫn cần đầu tư và phát triển đáng kể để đáp ứng nhu cầu trong tương lai.

Giải pháp và triển vọng tương lai

Cuộc cách mạng xe buýt điện của Việt Nam có khả năng tăng tốc thông qua việc tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và các quốc gia có kinh nghiệm trong việc áp dụng xe điện. Ví dụ, VinFast, một công ty con khác của VinGroup, đã bảo đảm được 135 triệu đô la tài trợ quốc tế từ Ngân hàng Phát triển Châu Á để mở rộng hệ thống xe buýt điện của mình.[10]

Vietnam’s electric bus market is still in its early stages, with VinBus being the sole player so far. This presents a promising opportunity for experienced investors from more developed markets to tap into this emerging sector.

[1] https://dangcongsan.vn/cung-ban-luan/xanh-hoa-di-chuyen-cong-cong-khong-the-cham-tre-671885.html

[2] https://tuoitre.vn/89-hanh-khach-dung-buyt-dien-la-nguoi-di-lam-20240425131654097.htm

[3] https://dangcongsan.vn/cung-ban-luan/xanh-hoa-di-chuyen-cong-cong-khong-the-cham-tre-671885.html

[4]  https://dangcongsan.vn/cung-ban-luan/xanh-hoa-di-chuyen-cong-cong-khong-the-cham-tre-671885.html

[5] https://tuoitrethudo.vn/tp-ho-chi-minh-phat-trien-xe-buyt-dien-quyet-giam-phat-thai-metan-259724.html

[6] https://vnexpress.net/ha-noi-du-kien-chi-43-000-ty-dong-dau-tu-xe-buyt-xanh-4762141.html

[7] https://baodauthau.vn/vinbus-trung-thau-hon-1900-ty-dong-cung-cap-dich-vu-xe-buyt-o-ha-noi-post149571.html

[8] https://vnbusiness.vn/dia-phuong/tuyen-xe-bus-dien-o-tp-hcm-lo-hon-33-ty-dong-sau-2-nam-van-hanh-1099676.html

[9] https://laodong.vn/xa-hoi/tram-sac-xe-dien-giai-phap-thuc-day-phat-trien-xe-buyt-xanh-1315276.ldo

[10] https://khoahocphattrien.vn/cong-nghe/vinfast-huy-dong-duoc-135-trieu-usd-de-phat-trien-he-thong-xe-buyt-dien/2022102603525956p1c859.htm

Đọc các bài viết khác