Khi đô thị hóa tăng tốc và áp lực môi trường gia tăng, người Việt Nam đang thay đổi cách họ di chuyển. Giao thông công cộng không còn chỉ xoay quanh xe buýt hay các tuyến metro—mà ngày nay được tiếp cận dưới góc nhìn công nghệ, với các ứng dụng số thông minh ngay trong tầm tay người dùng.

Mức độ chấp nhận tăng cao đối với giao thông công cộng và ứng dụng di động

According to statistics from the Hanoi Public Transport Management Center (HPTC), in the first nine months of this year, Hanoi’s metro and bus systems transported over 357 million passenger trips—a 56.8% increase year-on-year, reaching 96.4% of the annual target [1]. Total revenue from the bus network was estimated at VND 410.2 billion, with around 5,451,201 vehicle trips and 410.2 million passengers. Passenger volume increased by 57.1% compared to the same period in 2022, reaching 94.7% of the plan. The Bus Rapid Transit (BRT) line alone transported about 3.4 million passenger trips [1]. Public transport is becoming increasingly favored by residents due to its convenience, helping to save both time and effort. At the same time, choosing public transport helps reduce the use of personal vehicles, thereby easing traffic congestion and lowering harmful emissions.

Người dùng Việt Nam—đặc biệt là thế hệ trẻ—ngày càng xem các ứng dụng giao thông công cộng là công cụ thiết yếu để di chuyển trong thành phố. Theo BusMap, ứng dụng dẫn đầu trên thị trường, mỗi năm có khoảng 600.000 người dùng hoạt động [2]. Phần lớn dựa vào các tính năng chính như tra cứu lộ trình, theo dõi thời gian xe buýt đến theo thời gian thực, thanh toán số và nhắc điểm xuống. Điều này cho thấy một sự thay đổi hành vi rõ rệt: từ thụ động lo lắng về trễ chuyến hay lỡ điểm xuống sang chủ động quản lý hành trình. Ngày nay, trải nghiệm phương tiện công cộng thường bắt đầu ngay trên màn hình điện thoại thông minh.

Hệ sinh thái ứng dụng giao thông công cộng tại Việt Nam

Thị trường ứng dụng giao thông công cộng tại Việt Nam không phải là một sân chơi đơn lẻ, mà là một hệ sinh thái phức tạp với nhiều bên liên quan—mỗi bên có vai trò và chiến lược riêng. Các bên này có thể được phân thành ba nhóm chính:

Ba nhóm chính trong Hệ sinh thái ứng dụng giao thông công cộng

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Hiện nay, các ứng dụng giao thông công cộng tại Việt Nam, như BusMap, đã có bước tiến đáng kể trong việc kết nối nhiều phương thức di chuyển khác nhau để tạo ra hành trình liền mạch cho người dùng đô thị. Những ứng dụng này không còn chỉ giới hạn ở thông tin xe buýt; chúng đã tích hợp dữ liệu từ cả các tuyến metro trên cao (metro) tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, cũng như dịch vụ waterbus tại TP. Hồ Chí Minh. Hệ thống tự động tính toán và đề xuất lộ trình tối ưu, linh hoạt kết hợp đi bộ, đi xe buýt và chuyển sang tàu metro [3]. Điều này phản ánh rõ nỗ lực giải quyết thách thức của giao thông đa phương thức, mang đến cho cư dân đô thị trải nghiệm liền mạch hơn.

Tuy nhiên, khi nói đến di chuyển liên tỉnh, các ứng dụng này bộc lộ những hạn chế đáng kể. Trọng tâm phát triển chính của chúng vẫn là mạng lưới giao thông công cộng đô thị tại các thành phố lớn. Do đó, việc cung cấp thông tin chi tiết và toàn diện về các tuyến xe buýt hoặc tàu liên tỉnh giữa các tỉnh vẫn chưa phải là thế mạnh. Người dùng có nhu cầu di chuyển liên tỉnh thường phải tìm đến các nền tảng chuyên biệt khác, chẳng hạn như ứng dụng của các hãng xe khách hoặc website đặt vé tàu, thay vì có thể tìm thấy thông tin này ngay trên cùng một ứng dụng giao thông đô thị mà họ sử dụng hằng ngày.

Một số ứng dụng giao thông công cộng nổi bật tại Việt Nam

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Thị trường ứng dụng giao thông công cộng tại Việt Nam không đơn thuần là cuộc cạnh tranh giữa các ứng dụng riêng lẻ mà là sự cạnh tranh giữa những mô hình chiến lược khác biệt về bản chất.

• BusMap đại diện cho mô hình nền tảng mở, tự xây dựng một lượng người dùng lớn và kiếm tiền thông qua quảng cáo, dịch vụ cao cấp và các hợp đồng B2B/G.
• VinBus theo mô hình hệ sinh thái khép kín, trong đó ứng dụng là một mắt xích trong chuỗi giá trị rộng hơn phục vụ cư dân trong hệ sinh thái Vingroup, bao gồm tích hợp liền mạch với các dịch vụ VinHomes và Xanh SM.
• Go!Bus, được tích hợp trong nền tảng Mini App của Zalo, là một ví dụ điển hình của mô hình hợp tác Công - Tư - Nền tảng—tận dụng một siêu ứng dụng sẵn có để nhanh chóng thu hút người dùng mà không phải bắt đầu từ con số 0.

Thành công nhanh chóng của Go!Bus thông qua Zalo cho thấy chiến lược phân phối và khả năng tích hợp hệ sinh thái có thể tác động mạnh hơn số lượng tính năng mà một ứng dụng cung cấp. Trong khi VinBus có thể không đạt hàng triệu lượt tải, ứng dụng này lại rất hiệu quả trong việc phục vụ một tệp người dùng được nhắm mục tiêu cao. Go!Bus, thay vì xây dựng từ đầu, đã tận dụng 77 triệu người dùng của Zalo để thúc đẩy tăng trưởng.

Ngược lại, BusMap, hoạt động độc lập, phải duy trì một lượng người dùng B2C rất lớn để hỗ trợ mô hình kinh doanh của mình. Điều này cho thấy một thực tế đang hình thành trong cuộc cạnh tranh giành người dùng giao thông công cộng: ứng dụng chiến thắng có thể không phải là ứng dụng nhiều tính năng nhất, mà là ứng dụng được tích hợp mượt mà nhất vào thói quen số hằng ngày và các phương thức di chuyển công cộng khác nhau của cư dân đô thị.

Hành vi người dùng ứng dụng giao thông công cộng

Động cơ

Người dùng tìm đến các ứng dụng giao thông công cộng vì họ muốn chủ động kiểm soát hành trình của mình. Trước đây, đi xe buýt thường đồng nghĩa với thời gian chờ không chắc chắn, lỡ chuyến trung chuyển hoặc xuống nhầm điểm dừng. Những ứng dụng như BusMap trao quyền cho người dùng bằng cách cung cấp theo dõi xe buýt theo thời gian thực, lập kế hoạch lộ trình đa phương thức và nhắc điểm dừng, biến một trải nghiệm thụ động và căng thẳng thành một trải nghiệm chủ động và có thể dự đoán.

Sự tiện lợi và hiệu quả cũng là những động lực quan trọng. Biết chính xác thời gian xe buýt đến giúp người dùng sắp xếp lịch trình chính xác hơn, giảm thiểu thời gian lãng phí. Khả năng tra cứu tuyến đường và nhận chỉ dẫn từng bước một cách dễ dàng giúp họ tự tin di chuyển ở những khu vực xa lạ, giảm bớt lo lắng khi bị lạc. Với nhiều người, các ứng dụng này là công cụ thiết yếu để biến giao thông công cộng trở thành một lựa chọn đáng tin cậy và thân thiện với người dùng.

Rào cản đối với việc áp dụng và tiếp tục sử dụng

Mặc dù mức độ quan tâm đến các ứng dụng giao thông công cộng đang tăng, việc áp dụng vẫn bị cản trở bởi những vấn đề cơ bản sau:

Thiếu độ tin cậy là rào cản nghiêm trọng nhất. Người dùng sẽ bỏ ứng dụng khi dữ liệu cốt lõi—chẳng hạn như thời gian đến của xe buýt theo thời gian thực hoặc vị trí GPS—không chính xác hoặc không ổn định. Một ứng dụng cung cấp thông tin sai sẽ làm mất niềm tin của người dùng và thường gây khó chịu hơn là không có ứng dụng nào.

Hiệu năng kém và khả năng sử dụng thấp có thể dẫn đến trải nghiệm người dùng tệ, khiến người dùng nhanh chóng rời bỏ. Điều này bao gồm các vấn đề kỹ thuật như giao diện phản hồi chậm, thường xuyên bị treo hoặc tiêu thụ pin quá nhiều. Nó cũng bao gồm thiết kế kém, chẳng hạn bố cục rối rắm khiến người dùng khó thực hiện các tác vụ đơn giản như lập kế hoạch tuyến đường hay tìm điểm dừng. Nếu ứng dụng không nhanh, ổn định và trực quan, nó sẽ không thực hiện được lời hứa cốt lõi về sự tiện lợi.

Một rào cản đáng kể là phạm vi hiện tại của các ứng dụng còn hạn chế, vì chúng hầu như chỉ tập trung vào giao thông đô thị, dẫn đến hành trình bị phân mảnh đối với người dùng. Chúng không cung cấp thông tin hoặc công cụ lập kế hoạch cho việc đi lại liên tỉnh (ví dụ: xe buýt hoặc tàu giữa các thành phố như Hà Nội và Hải Phòng). Điều này buộc người dùng phải chuyển sang các nền tảng đặt vé riêng như Vexere, tạo ra trải nghiệm rời rạc và ngăn cản một kế hoạch di chuyển toàn diện trên một nền tảng duy nhất.

Tính năng kỳ vọng

Tính năng được đánh giá cao nhất là theo dõi xe buýt theo thời gian thực. Người dùng muốn biết chính xác chuyến xe tiếp theo sẽ đến khi nào để có thể lên kế hoạch phù hợp.

Lập kế hoạch lộ trình thông minh là thiết yếu đối với người dùng mới hoặc thỉnh thoảng mới đi. Những ứng dụng tốt nhất cung cấp nhiều phương án tuyến đường, kết hợp đi bộ và trung chuyển để giảm thiểu thời gian chờ và sự bối rối.

Nhắc điểm dừng là tính năng nhỏ nhưng có tác động lớn—đặc biệt với người mới đi lần đầu hoặc những người dễ bị phân tâm.

Thanh toán kỹ thuật số đang trở thành kỳ vọng mặc định. Quét mã QR hoặc sử dụng các ví như MoMo hay ZaloPay tạo nên trải nghiệm liền mạch và không dùng tiền mặt.

Cuối cùng, chức năng ngoại tuyến—như đã thấy trên BusMap—được đánh giá rất cao. Tính năng này cho phép người dùng tra cứu tuyến đường ngay cả khi không có dữ liệu di động hoặc kết nối internet, đặc biệt hữu ích khi đang di chuyển.

Kết luận

Bức tranh giao thông công cộng tại Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển đổi số—được thúc đẩy bởi nhu cầu đô thị gia tăng, nhận thức môi trường ngày càng cao và ảnh hưởng ngày càng lớn của lối sống ưu tiên di động. Các ứng dụng giao thông công cộng đã trở thành công cụ thiết yếu đối với nhiều người đi lại hằng ngày, mang lại sự tiện lợi, khả năng kiểm soát và tiết kiệm chi phí. Dù vẫn còn những thách thức—từ thói quen đi xe máy đến những khoảng trống về hạ tầng—việc tích hợp chiến lược với các hệ sinh thái số và chú trọng trải nghiệm người dùng sẽ quyết định nền tảng nào dẫn đầu. Sau cùng, những ứng dụng thành công nhất không chỉ chở người đi—mà còn đồng hành cùng họ, hòa quyện mượt mà vào nhịp sống đô thị.

[1] Kinh te do thi News, Vận tải hành khách công cộng đã phục hồi và tăng trưởng mạnh <Truy cập>

[2] Thanh Nien, “Cha đẻ” của BusMap mong muốn một điều… <Truy cập>

[3] Nhan Dan, Truy cập các dịch vụ giao thông công cộng thông qua ứng dụng Go!Bus tại Thành phố Hồ Chí Minh <Truy cập>

B&Company

Công ty Nhật Bản đầu tiên chuyên về nghiên cứu thị trường tại Việt Nam từ năm 2008. Chúng tôi cung cấp một loạt các dịch vụ bao gồm báo cáo ngành, phỏng vấn ngành, khảo sát người tiêu dùng, kết nối kinh doanh. Ngoài ra, chúng tôi đã phát triển một cơ sở dữ liệu với hơn 900.000 công ty tại Việt Nam, có thể được sử dụng để tìm kiếm đối tác và phân tích thị trường.

Xin đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào.

info@b-company.jp + (84) 28 3910 3913