Hệ thống metro Hà Nội đang chuyển từ giai đoạn vận hành sơ khai sang phát triển mạng lưới quy mô lớn. Sau khi khai trương Tuyến 2A và đoạn trên cao của Tuyến 3, thành phố hiện đang chuẩn bị một chương trình đường sắt đô thị rộng lớn hơn, bao gồm các tuyến mới liên kết với sân bay, Hòa Lạc, Ocean Park và các trung tâm tăng trưởng trong tương lai. Bài viết này đánh giá tình trạng hoạt động hiện tại của Hà Nội Metro, các dự án lớn đang xây dựng, những thách thức chính và những tác động đến phát triển đô thị, di chuyển và doanh nghiệp Nhật Bản.

Tiến độ phát triển hiện tại

Tính đến giữa năm 2026, hệ thống metro của Hà Nội vẫn đang trong giai đoạn vận hành sơ khai. Thành phố chỉ có 21,6 km metro đang hoạt động thương mại, bao gồm Tuyến 2A (Cát Linh- Hà Đông) và đoạn trên cao của Tuyến 3 (Nhổn-Cầu Giấy). Các tuyến này chủ yếu bao gồm các hành lang phía tây và tây nam đã được chọn, nhưng chúng đã hình thành cơ sở vận hành đường sắt đô thị đầu tiên của Hà Nội, với hơn 493.000 chuyến tàu và hơn 62,2 triệu hành khách vào ngày 30 tháng 4 năm 2026; chỉ trong bốn tháng đầu năm 2026, hệ thống đã vận chuyển gần 6,6 triệu hành khách.

Line 2A (Cat Linh- Ha Dong)

Nguồn: Vneconomy

Dự án hiện đang tiến triển theo ba cấp độ: hoàn thành đoạn ngầm còn lại của Tuyến 3, xây dựng Tuyến 2 và 5, và chương trình mở rộng năm tuyến từ 2026-2030. Nếu được triển khai như đã thông báo, Hà Nội sẽ chuyển từ một mạng lưới hai đoạn hạn chế sang một hệ thống metro đa hành lang vào khoảng năm 2030, kết nối trung tâm thành phố với Ga Hà Nội, Sân bay Quốc tế Nội Bài, Ngọc Hồi, Hòa Lạc, Đông Anh, Gia Lâm, Thủ Lâm/Đông Lã và các khu vực tăng trưởng khác. Dự báo số người đi chính thức cho toàn bộ mạng lưới 2030 vẫn chưa được công bố liên tục, vì vậy bảng dưới đây tập trung vào số lượng hành khách đã xác nhận, phạm vi đã công bố và vai trò dịch vụ kỳ vọng.

Tổng hợp của B&Company

Tại sao Hà Nội lại tăng tốc bây giờ sau nhiều năm chậm trễ?

Việc tăng tốc này được thúc đẩy bởi nhu cầu thu hẹp một khoảng cách đáng kể giữa mạng lưới hiện có và các mục tiêu giao thông dài hạn của thành phố. Tính đến đầu năm 2026, Hà Nội chỉ có khoảng 21 km tuyến metro đang hoạt động sau gần 17 năm phát triển[2]. Tuy nhiên, theo chiến lược đường sắt đô thị dài hạn của thành phố, mạng lưới dự kiến sẽ mở rộng lên khoảng 410,8 km vào năm 2035 và 616,9 km vào năm 2045, hỗ trợ tỷ lệ giao thông công cộng trong tổng số hành khách đạt 50–55% vào năm 2035 và 65–70% sau đó.[3]. Gần đây, Hà Nội đã cập nhật tầm nhìn phát triển của mình và mở rộng thêm mạng lưới đường sắt đô thị dự kiến lên khoảng 979 km như một phần của hệ thống đường sắt đa cấp 1.200 km.[4]. Do đó, để đạt được những mục tiêu này, chính phủ yêu cầu một tốc độ thực hiện dự án nhanh hơn nhiều so với những năm trước.

Metro và Phát triển Hướng đến Giao thông công cộng

Chiến lược đường sắt mới của Hà Nội liên quan chặt chẽ đến Phát triển Hướng đến Giao thông công cộng, hay TOD. Nói một cách đơn giản, TOD nghĩa là tập trung nhà ở, văn phòng, bán lẻ, dịch vụ và các cơ sở công cộng xung quanh các trạm giao thông công cộng để mọi người có thể sống và làm việc với ít phụ thuộc hơn vào các phương tiện cá nhân.

Cổng thông tin chính thức của Hà Nội cho biết rằng đường sắt đô thị hiện nay được coi là xương sống chiến lược cho một hệ thống giao thông công cộng hiện đại và là công cụ thiết yếu để tổ chức lại không gian phát triển đô thị. Kế hoạch tổng thể của thành phố nhằm phát triển mô hình đa cực, đa trung tâm, với các trung tâm tăng trưởng mới được kết nối bằng cơ sở hạ tầng hiện đại.

Hanoi in the rush hour

Nguồn: thanhnien

Điều này rất quan trọng đối với các nhà đầu tư. Các tuyến metro có thể thay đổi sức hấp dẫn của các quận, địa điểm bán lẻ, khu vực dân cư và vị trí văn phòng. Trong ngắn hạn, việc xây dựng có thể gây ra sự gián đoạn. Trong dài hạn, khu vực xung quanh ga có thể trở thành các nút thương mại mới. Điều này đã rõ ràng ở các thành phố châu Á khác, nơi các ga đường sắt thường hỗ trợ các trung tâm mua sắm, các dự án nhà ở, văn phòng và phát triển hỗn hợp.

Đối với Hà Nội, mô hình TOD đặc biệt quan trọng vì thành phố đang mở rộng ra ngoài lõi truyền thống của mình. Các trung tâm tăng trưởng mới như Hòa Lạc, Đông Anh, Gia Lâm và Ocean Park sẽ cần có các liên kết giao thông công cộng mạnh mẽ hơn nếu chúng muốn trở thành các cụm đô thị chức năng thay vì các khu ngoại ô phụ thuộc vào ô tô và xe máy.

Những tác động đối với di chuyển và kinh doanh

Metro sẽ không ngay lập tức thay thế xe máy ở Hà Nội. Xe máy vẫn linh hoạt, giá cả phải chăng và đã được tích hợp sâu sắc vào đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, Metro có thể dần thay đổi hành vi di chuyển nếu được hỗ trợ bởi các tuyến xe buýt nối chuyến thuận tiện, các cơ sở đỗ xe và đi bộ, tiếp cận đi bộ, vé điện tử và giao thông cuối tuyến.

Đối với các doanh nghiệp, những tác động còn rộng hơn. Các nhà bán lẻ và nhà điều hành thực phẩm và đồ uống nên theo dõi sự phát triển của khu vực quanh nhà ga vì các mô hình đông đúc có thể thay đổi theo thời gian. Các nhà phát triển bất động sản sẽ cần đánh giá giá trị đất không chỉ dựa trên mặt đường, mà còn dựa trên khoảng cách đi bộ đến các ga trong tương lai. Các công ty logistics và dịch vụ có thể cần xem xét cách các hành lang đường sắt mới ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận lao động, khách hàng và các trung tâm đô thị.

Đối với các công ty Nhật Bản, Metro Hà Nội có một số khía cạnh thú vị. Nhật Bản từ lâu đã tham gia vào phát triển đường sắt đô thị ở Việt Nam, bao gồm đoạn Nam Thăng Long–Trần Hưng Đạo của Tuyến 2, sử dụng vốn viện trợ phát triển chính thức của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản và vốn đối ứng của Hà Nội. Dự án này có chiều dài tuyến gần 11 km, trong đó khoảng 9 km ngầm và có 10 trạm.

Tokyo Metro cũng thành lập Vietnam Tokyo Metro để cung cấp dịch vụ tư vấn về kỹ thuật vận hành và phát triển nguồn nhân lực cho các hệ thống đường sắt đô thị. Điều này cho thấy sự tham gia của Nhật Bản không giới hạn ở việc tài trợ xây dựng, mà còn có thể mở rộng tới vận hành, bảo trì, đào tạo và chất lượng dịch vụ.

Các cơ hội trong tương lai có thể bao gồm các hệ thống đường sắt, tín hiệu, các thành phần của toa xe, thiết bị nhà ga, hệ thống an toàn, dịch vụ bảo trì, hệ thống thông tin hành khách, vé điện tử, bán lẻ tại nhà ga và tư vấn liên quan đến TOD. Tuy nhiên, các công ty cũng nên xem xét các mô hình mua sắm, yêu cầu đối tác địa phương, cấu trúc đối tác công tư và vai trò của các tập đoàn lớn trong nước trong các dự án mới.

Các thách thức còn lại

Phát triển metro Hà Nội đang đối mặt với ba thách thức chính.

Đầu tiên, việc thực hiện dự án vẫn gặp khó khăn. Xây dựng ngầm trong các khu vực đô thị đông đúc tạo ra những rủi ro liên quan đến địa chất, giải phóng mặt bằng, tiện ích, bảo vệ di sản và tranh chấp hợp đồng. Sự trì hoãn dài hạn của Tuyến 3 là lời nhắc nhở rằng các thời gian xây dựng cần được xử lý một cách nghiêm túc.

Thứ hai, lượng hành khách phụ thuộc vào sự tích hợp. Một tuyến metro không hoạt động tốt nếu hành khách không thể đến các nhà ga một cách thuận tiện. Các xe buýt chuyển tiếp, các lộ đi bộ, bãi đỗ xe, tích hợp vé và thông tin thời gian thực là cần thiết để chuyển đổi người sử dụng thỉnh thoảng thành những người đi làm hàng ngày.

Thứ ba, mô hình tài chính vẫn đang phát triển. Các hệ thống metro thường yêu cầu đầu tư vốn lớn và hỗ trợ vận hành, đặc biệt là trong những năm đầu. Sự cải thiện doanh thu vé của Hà Nội vào năm 2025 là tích cực, nhưng tính bền vững tài chính lâu dài sẽ phụ thuộc vào sự tăng trưởng số người sử dụng, hiệu quả vận hành, việc thu hồi giá trị đất và phát triển TOD.

Hỗ trợ từ B&Company

Metro Hà Nội đang bước vào một giai đoạn mới. Thành phố đã có các tuyến hoạt động và lượng hành khách tăng lên, nhưng tác động lớn hơn đến kinh doanh sẽ đến từ giai đoạn tiếp theo: mở rộng mạng lưới, phát triển khu vực xung quanh trạm và phát triển đô thị theo hướng vận tải công cộng.

B&Company hỗ trợ các công ty Nhật Bản tại Việt Nam thông qua nghiên cứu thị trường, giám sát chính sách, phân tích hạ tầng và bất động sản, tìm kiếm đối tác và kết nối kinh doanh. Đối với các dự án liên quan đến metro, B&Company có thể hỗ trợ đánh giá tiềm năng khu vực nhà ga, cơ hội TOD, lập bản đồ nhà cung cấp và nhà thầu, hành vi người sử dụng giao thông công cộng, phân tích địa điểm bán lẻ và xác định đối tác địa phương.

Đối với các công ty đang xem xét thị trường tương lai của Hà Nội, hệ thống metro không nên chỉ được coi là một dự án giao thông. Nó đang trở thành một phần của cấu trúc đô thị lâu dài của thành phố, và có thể dần dần định hình lại nơi mọi người sống, làm việc, mua sắm và đầu tư.

Đọc thêm 

Những thách thức và cơ hội phát triển Metro tại Hà Nội và TP.HCM

Phân tích cách người Việt Nam sử dụng ứng dụng giao thông công cộng

 * Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

[1] https://english.hanoi.gov.vn/hanoi-news/hanoi-leaders-inspect-metro-operations-speed-up-underground-station-construction-2655260511125235325.htm

[2] https://baochinhphu.vn/thu-tuong-toc-do-trien-khai-duong-sat-do-thi-thoi-gian-toi-phai-gap-hang-chuc-lan-nhung-nam-qua-102260222124336475.htm

[3] https://baochinhphu.vn/tp-ha-noi-den-nam-2035-hoan-thanh-hon-410km-duong-sat-do-thi-102241230154924529.htm

[4] https://quydautuphattrien.hanoi.gov.vn/ban-tin/cong-bo-quy-hoach-tong-the-thu-do-ha-noi-tam-nhin-100-nam-va-xuc-tien-dau-tu-nam-2026-10643.html