Trí tuệ nhân tạo (AI) đang chuyển đổi các ngành logistics và vận tải trên toàn cầu, tinh gọn hoạt động và nâng cao hiệu quả thông qua tự động hóa, phân tích dữ liệu và các năng lực dự báo. Khi Việt Nam nỗ lực trở thành một trung tâm logistics có năng lực cạnh tranh tại Đông Nam Á, việc ứng dụng AI có thể là chìa khóa giúp khắc phục những điểm kém hiệu quả trong vận hành và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Bài viết này phân tích các ứng dụng hiện tại của AI trong lĩnh vực logistics tại Việt Nam và xem xét những triển vọng đầy hứa hẹn cho tăng trưởng trong tương lai.

Thực trạng AI trong lĩnh vực logistics và vận tải tại Việt Nam

Tính đến năm 2023, Việt Nam xếp thứ 43 trên 100 quốc gia trong Chỉ số Năng lực Logistics, thuộc nhóm năm quốc gia hàng đầu ASEAN, sau Singapore, Malaysia và Thái Lan, đồng hạng với Philippines[1]. Thị trường logistics của Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng 14-16% vào năm 2025, đóng góp khoảng 5% vào GDP quốc gia trong năm 2023[2]. Thị trường này được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh từ năm 2023 đến năm 2027, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) dự kiến đạt 5.5%[3].

Mặc dù cả hai lĩnh vực đều đạt mức tăng trưởng mạnh mẽ, vẫn còn nhiều thách thức và vấn đề tồn tại. Việc áp dụng công nghệ nói chung và trí tuệ nhân tạo (AI) nói riêng vẫn ở mức thấp trong lĩnh vực logistics và vận tải của Việt Nam. Cho đến nay, mới chỉ có một số ít doanh nghiệp—cả tư nhân và doanh nghiệp nhà nước—bắt đầu tích hợp AI vào hoạt động vận hành và kinh doanh.

Application of artificial intelligence (AI) in piloting penalties for overloaded vehicles applied by Ho Chi Minh Department of Transport

Nguồn: Bộ Giao thông Vận tải

Một số ứng dụng AI nổi bật trong lĩnh vực Logistics và Vận tải tại Việt Nam

Nguồn: B&Company

Chính sách và hỗ trợ của chính phủ

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 127/ năm 2021 về Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI đến năm 2030. Chiến lược nhấn mạnh cách tiếp cận lấy con người và doanh nghiệp làm trung tâm trong phát triển và ứng dụng AI cho tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế Việt Nam. Đối với lĩnh vực logistics và vận tải, một số lĩnh vực khuyến khích ứng dụng AI như sau:

• – Tăng cường thu phí và giám sát: Cải thiện quy trình tại các trạm thu phí đường bộ bằng các hệ thống phát hiện và nhận dạng phương tiện ứng dụng AI.
• – Tối ưu hóa hệ thống logistics: Cung cấp dữ liệu và thông tin chuyên sâu theo thời gian thực để tối ưu hóa các hệ thống logistics, đảm bảo việc định tuyến, lập lịch và phân bổ nguồn lực hiệu quả trong chuỗi cung ứng.
• – Lập kế hoạch tuyến đường tự động và tư vấn khách hàng: Cho phép các hệ thống ứng dụng AI cung cấp dịch vụ tìm tuyến đường tự động và tư vấn khách hàng cho các mô hình vận tải dựa trên công nghệ
• – Bảo trì và lập kế hoạch cơ sở hạ tầng giao thông: Sử dụng AI để hỗ trợ phân tích thống kê, đánh giá và lập kế hoạch bảo trì, sửa chữa cơ sở hạ tầng giao thông vận tải.

Cơ hội ứng dụng AI trong lĩnh vực logistics và vận tải tại Việt Nam

Dù vậy, AI vẫn là một lĩnh vực rất nổi bật tại Việt Nam. Thị trường AI của Việt Nam được định giá khoảng 547 triệu USD vào năm 2023 và dự kiến sẽ tăng lên $2.1 tỷ USD vào năm 2032, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) là 16%[4]. Các doanh nghiệp Việt Nam chủ chốt như Viettel, FPT và Vingroup đang tiên phong trong việc ứng dụng AI. Đáng chú ý, FPT gần đây đã lên kế hoạch xây dựng một trung tâm AI trị giá 200 triệu USD tại miền Nam Việt Nam, cho thấy mức đầu tư đáng kể vào lĩnh vực này[5]

FPT Partners with NVIDIA to Build AI Factory

Nguồn: Hanoi Times

Các doanh nghiệp quốc tế như Google cũng đang hợp tác với các tổ chức trong nước, tập trung phát triển nhân tài và xây dựng nền tảng cho các startup AI thông qua việc triển khai “Build for the AI Future”. Dự án này không chỉ cung cấp 40.000 suất học bổng tại 80 trường đại học mà còn thúc đẩy một hệ sinh thái startup vững mạnh tại Việt Nam ngay từ giai đoạn đầu, thể hiện qua các sáng kiến liên tục như Google for Startups Accelerator từ năm 2022 đến nay[6].

Các trường đại học công nghệ tại Việt Nam đang tăng cường các chương trình đào tạo AI nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về nhân lực có chuyên môn. Chẳng hạn, Đại học Phenikaa cung cấp chương trình đào tạo bậc đại học về Trí tuệ nhân tạo, được thiết kế nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức và kỹ năng toàn diện về AI.  Tương tự, Đại học Bách khoa Hà Nội đã triển khai Chương trình Kỹ sư AI tạo sinh, tập trung vào các ứng dụng AI tiên tiến[7].  Các sáng kiến này nhằm nâng cao nguồn cung nhân lực AI chất lượng cao tại Việt Nam, phù hợp với các mục tiêu chiến lược của đất nước về công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Những thách thức trong việc ứng dụng AI vào lĩnh vực Logistics và Vận tải tại Việt Nam

Hiện nay, phần lớn các doanh nghiệp logistics tại Việt Nam mới chỉ triển khai các công nghệ cơ bản trong hoạt động của mình hoặc đang ở giai đoạn đầu của quá trình áp dụng số hóa; đa số vẫn chưa quen thuộc với các giải pháp công nghệ tiên tiến. Thực trạng này phản ánh sự dè dặt trong chuyển đổi và thích ứng với một thế giới mà kỷ nguyên công nghệ ngày càng phổ biến[8].

IT Applications in Logistics Companies in 2023

Nguồn: Báo cáo Logistics Việt Nam năm 2023

Một trở ngại khác đối với quá trình chuyển đổi số là thiếu vốn. Tại Việt Nam, hơn 98% doanh nghiệp là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), trong đó 99% doanh nghiệp phải đối mặt với những hạn chế về vốn[9]. Bên cạnh đó, còn thiếu các chính sách và khung pháp lý đồng bộ được thiết kế riêng cho lĩnh vực logistics. Sự thiếu hụt nhân lực logistics chuyên môn, đặc biệt là những người có kỹ năng cấp cao trong triển khai công nghệ mới, hạn chế khả năng đáp ứng các yêu cầu đang thay đổi của ngành[10].

Phần kết luận

Tóm lại, việc ứng dụng AI trong các lĩnh vực logistics và vận tải tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu, với mức độ tích hợp còn hạn chế do những rào cản về nguồn vốn, thiếu hụt nhân lực có kỹ năng và thiếu các chính sách phù hợp. Tuy nhiên, sự hỗ trợ của Chính phủ, các khoản đầu tư đáng kể từ những doanh nghiệp như FPT và Viettel, cùng quan hệ hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu quốc tế đang đặt nền móng cho sự phát triển của ứng dụng AI trong lĩnh vực logistics và vận tải tại Việt Nam.

[1] Ngân hàng Thế giới (2023) Báo cáo về năng lực logistics <Đánh giá>

[2]Vietnam Logistics (2024) Tình hình logistics Việt Nam năm 2023

[3] Vietnam Economic Times (2023). Thúc đẩy chuyển đổi số tại Việt Nam <Đánh giá>

[4] Vietnam Economic Times (2024). Tương lai AI tại Việt Nam: Triển vọng đầy hứa hẹn <Đánh giá>

[5] Hanoi Times (2024). FPT đầu tư vào nhà máy AI <Đánh giá>

[6] Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2024). Thúc đẩy tiến trình phát triển AI của Việt Nam <Đánh giá>

[7] Hanoi University of Science and Technology (2024) Trường đại học đầu tiên của Việt Nam đào tạo về AI tạo sinh <Đánh giá>

[8]  Vietnam Trade and Industry Review (2024). Ứng dụng CNTT trong các doanh nghiệp logistics Việt Nam <Đánh giá>

[9] Bộ Công Thương (2023). Báo cáo Logistics Việt Nam năm 2023 <Đánh giá>

[10] Vietnam Economics Times (2024). Thực trạng lĩnh vực Logistics tại Việt Nam

Đọc các bài viết khác