Kinh tế số của Việt Nam đang ở bước ngoặt[1]. Quy mô thị trường dự kiến đạt khoảng 36 tỷ USD vào năm 2024[2], chiếm hơn 18 % GDP[3]. Dự kiến GDP sẽ mở rộng lên từ 45 tỷ USD đến 52 tỷ USD vào năm 2025, tương đương khoảng 25 % GDP[4]. Hơn nữa, mục tiêu là đạt 90 tỷ USD vào năm 2030, cho thấy rõ kinh tế số sẽ giữ vai trò trung tâm trong chiến lược tăng trưởng của quốc gia[5]. Tuy nhiên, tăng trưởng này đang tập trung ở các lĩnh vực cốt lõi như thương mại điện tử, fintech và logistics, và việc tái cấu trúc mang tính cơ cấu là điều tất yếu để phát triển bền vững.

Tăng trưởng của kinh tế số Việt Nam

Nguồn: e-Conomy SEA 2024, Bộ Thông tin và Truyền thông (MIC)

Thương mại điện tử: Cải cách thuế đặt ra thách thức cho tăng trưởng

Thương mại điện tử vẫn là động lực tăng trưởng lớn nhất, chiếm khoảng 60 % tổng thị trường (tương đương khoảng 22 tỷ USD) vào năm 2024[6]. Shop, Lazada, Và TikTok Shop đang gia tăng hiện diện, với tốc độ tăng trưởng đạt khoảng 20 % so với năm trước[7].

Tuy nhiên, một nghị định mới của Chính phủ có hiệu lực từ tháng 7 năm 2025 sẽ yêu cầu các đơn vị vận hành nền tảng nộp thuế thay cho người bán. Điều này có thể khiến hàng triệu người bán nhỏ rút lui do gánh nặng gia tăng. Các đơn vị vận hành lớn dự kiến sẽ chuyển sang phục vụ các doanh nghiệp bán hàng, đồng thời cải thiện các công cụ hỗ trợ thuế, qua đó sẽ làm thay đổi đáng kể cấu trúc ngành.

Fintech: Duy trì tăng trưởng đòi hỏi tái cấu trúc mô hình

Số lượng người dùng ví điện tử dự kiến đạt 50 triệu vào giữa năm 2024, tăng khoảng 40 % so với cùng kỳ[8]. MoMo (với thị phần giao dịch khoảng 68 %) sẽ tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu, tiếp theo là ZaloPay (khoảng 53 %)[9]. Tuy nhiên, chi phí khuyến mại mạnh tay đang gây áp lực lên lợi nhuận, và nhiều đơn vị vẫn đang hoạt động thua lỗ.

Hơn nữa, họ sẽ buộc phải ứng phó với cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các ứng dụng ngân hàng (VCB, Digibank, Techcombank, MB Bank, v.v.) và các quy định ngày càng chặt chẽ hơn. Đà tăng trưởng dựa trên các chương trình hoàn tiền truyền thống đang dần chạm giới hạn, và tài chính cá nhân hóa cùng tích hợp theo chiều dọc với bảo hiểm và quản lý tài sản sẽ là chìa khóa cho mô hình doanh thu tiếp theo của họ.

Logistics: Áp lực khử carbon thúc đẩy tái cấu trúc kinh doanh

Ngành logistics tiếp tục tăng trưởng với vai trò là nền tảng của thương mại điện tử, với GMV liên quan đạt 21 tỷ USD vào năm 2024[10]. Tuy nhiên, các biện pháp môi trường là cấp thiết để đạt được mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050 của Chính phủ.

Các đơn vị vận hành lớn (GHN, GHTK, Bưu điện Viettel, Ahamove, Loship, v.v.) đã bắt đầu thử nghiệm xe giao hàng điện và theo dõi carbon, nhưng thiếu hạ tầng sạc và chi phí đầu tư cao đang cản trở việc áp dụng rộng rãi. Trong tương lai, xây dựng một hệ thống đáp ứng các yêu cầu ESG, chẳng hạn như tối ưu hóa bằng AI và phát triển kho bãi xanh, sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Sự thay đổi về chất lượng sẽ quyết định tương lai

Kinh tế số Việt Nam đang chuyển hướng từ mở rộng bề nổi sang nâng cao chiều sâu và chất lượng. Thương mại điện tử đang buộc phải chuyển sang “tuân thủ và chuyên môn hóa,” fintech đang buộc phải chuyển từ “thu hút người dùng sang tạo giá trị bền vững,” và logistics đang buộc phải chuyển từ “tăng trưởng sang khử carbon và nâng cao hiệu quả.”

Những doanh nghiệp chiến thắng của thế hệ tiếp theo sẽ không chỉ tăng quy mô mà còn có thể tích hợp hiệu quả đầu tư công nghệ, quản trị và chiến lược ESG.

[1] Kinh tế số: Các hoạt động kinh tế dựa trên công nghệ và nền tảng số. Điều này bao gồm thương mại điện tử, thanh toán số, fintech, logistics, nội dung trực tuyến và các dịch vụ dựa trên dữ liệu, đồng thời hỗ trợ sản xuất, phân phối và tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ.

[2] Nguồn: Government News, ” Viet Nam ‘s Digital Economy to Reach 36 BUSD This Year ” (November 2024)

[3] Nguồn: Vietnam News, ” Digital Economy Expected to Reach 18.6 Percent of Vietnam’s GDP ” ( November 2024 )

[4] Nguồn: Google, Temasek, Bain & Company ” e-Conomy SEA 2024 Report ” (November 2024)

[5] Nguồn: US Department of Commerce, International Trade Administration, ” Vietnam Digital Economy ” (September 2024)

[6] Nguồn: Google, Temasek, Bain & Company ” e-Conomy SEA 2024 Report ” (November 2024)

[7] Nguồn: ASEAN Briefing ” Cơ hội và các xu hướng chủ chốt tại Việt Nam ‘s Tương lai thương mại điện tử ” (Tháng 12 năm 2024)

[8] Nguồn: Vietnam Investment Review, ” Các công ty ví điện tử tái cơ cấu vì lợi ích tốt nhất của khách hàng ” (Tháng 6 năm 2024)

[9] Nguồn: Vietnam Investment Review, ” Các đơn vị ví điện tử tìm cách nắm bắt các khoảng trống của thị trường ” (Tháng 8 năm 2024)

[10] Nguồn: The Hanoi Times, ” Vietnam ‘s Kinh tế số dự kiến tăng trưởng mạnh trong năm 2024 ” (November 2024)

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.