Nền kinh tế số của Việt Nam đang ở một bước ngoặt[1]. Quy mô thị trường dự kiến đạt khoảng 36 tỷ USD vào năm 2024[2], chiếm hơn 18 % GDP[3]. Dự kiến GDP sẽ tăng lên mức từ 45 tỷ USD đến 52 tỷ USD vào năm 2025, chiếm khoảng 25 % GDP[4]. Hơn nữa, mục tiêu là đạt 90 tỷ USD vào năm 2030, cho thấy rõ vai trò trung tâm của kinh tế số trong chiến lược tăng trưởng của quốc gia[5]. Tuy nhiên, tăng trưởng này đang tập trung ở các lĩnh vực cốt lõi như thương mại điện tử, fintech và logistics, và việc tái cấu trúc về mặt cơ cấu là điều tất yếu để phát triển bền vững.

Tăng trưởng của nền kinh tế số Việt Nam

Nguồn: e-Conomy SEA 2024, Bộ Thông tin và Truyền thông (MIC)

Thương mại điện tử: Cải cách thuế đặt ra thách thức cho tăng trưởng

Thương mại điện tử vẫn là động lực tăng trưởng lớn nhất, chiếm khoảng 60 % tổng thị trường (xấp xỉ 22 tỷ USD) vào năm 2024[6]. Shop, Lazada, Và TikTok Shop đang gia tăng hiện diện, với tốc độ tăng trưởng đạt khoảng 20 % so với năm trước[7].

Tuy nhiên, một sắc lệnh mới của chính phủ sẽ có hiệu lực từ tháng 7 năm 2025 sẽ yêu cầu các đơn vị vận hành nền tảng nộp thuế thay cho họ. Điều này có thể khiến hàng triệu người bán nhỏ rút lui do gánh nặng gia tăng. Các đơn vị lớn được kỳ vọng sẽ chuyển sang phục vụ các nhà bán hàng doanh nghiệp đồng thời cải thiện các công cụ hỗ trợ thuế, qua đó sẽ làm thay đổi đáng kể cấu trúc ngành.

Fintech: Duy trì tăng trưởng đòi hỏi tái cấu trúc mô hình

Số lượng người dùng ví điện tử dự kiến đạt 50 triệu vào giữa năm 2024, tăng khoảng 40 % so với cùng kỳ[8]. MoMo (với thị phần giao dịch khoảng 68 %) sẽ giữ vững vị trí dẫn đầu, tiếp theo là ZaloPay (khoảng 53 %)[9]. Tuy nhiên, chi phí khuyến mại mạnh tay đang gây áp lực lên lợi nhuận, và nhiều đơn vị vẫn đang hoạt động thua lỗ.

Hơn nữa, họ sẽ buộc phải ứng phó với cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các ứng dụng ngân hàng (VCB, Digibank, Techcombank, MB Bank, v.v.) và các quy định ngày càng nghiêm ngặt hơn. Tăng trưởng dựa trên các chương trình hoàn tiền truyền thống đang dần chạm giới hạn, và tài chính cá nhân hóa cùng tích hợp theo chiều dọc với bảo hiểm và quản lý tài sản sẽ là chìa khóa cho mô hình doanh thu tiếp theo của họ.

Logistics: Áp lực khử carbon thúc đẩy tái cấu trúc kinh doanh

Ngành logistics tiếp tục tăng trưởng với vai trò là nền tảng của thương mại điện tử, khi GMV liên quan đạt 21 tỷ USD vào năm 2024[10]. Tuy nhiên, các biện pháp môi trường cần được triển khai khẩn trương để đạt mục tiêu của chính phủ là trung hòa carbon vào năm 2050.

Các đơn vị vận hành lớn (GHN, GHTK, Bưu điện Viettel, Ahamove, Loship, v.v.) đã bắt đầu thử nghiệm xe giao hàng điện và theo dõi carbon, nhưng thiếu hạ tầng sạc và chi phí đầu tư cao đang cản trở việc áp dụng rộng rãi. Trong tương lai, việc xây dựng một hệ thống đáp ứng các yêu cầu ESG, chẳng hạn như tối ưu hóa bằng AI và phát triển kho xanh, sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Sự thay đổi về chất sẽ quyết định tương lai

Nền kinh tế số của Việt Nam đang chuyển hướng từ mở rộng bề nổi sang nâng cao chiều sâu về chất lượng. Thương mại điện tử đang buộc phải tiến hóa theo hướng “tuân thủ và chuyên môn hóa”, fintech đang buộc phải chuyển từ “thu hút người dùng sang tạo lập giá trị bền vững”, và logistics đang buộc phải chuyển từ “tăng trưởng sang khử carbon và nâng cao hiệu quả.”

Những doanh nghiệp dẫn đầu thế hệ tiếp theo sẽ là các công ty không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn có thể tích hợp hiệu quả đầu tư công nghệ, quản trị và chiến lược ESG.

[1] Kinh tế số: Các hoạt động kinh tế dựa trên công nghệ và nền tảng số. Bao gồm thương mại điện tử, thanh toán số, fintech, logistics, nội dung trực tuyến và các dịch vụ dựa trên dữ liệu, đồng thời hỗ trợ sản xuất, phân phối và tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ.

[2] Nguồn: Government News, ” Việt Nam ‘s Kinh tế số sẽ đạt 36 tỷ USD trong năm nay ” (Tháng 11 năm 2024)

[3] Nguồn: Vietnam News, ” Kinh tế số dự kiến đạt 18,6 phần trăm GDP của Việt Nam ” ( Tháng 11 năm 2024 )

[4] Nguồn: Google, Temasek, Bain & Company ” Báo cáo e-Conomy SEA 2024 ” (Tháng 11 năm 2024)

[5] Nguồn: US Department of Commerce, International Trade Administration, ” Kinh tế số Việt Nam ” (Tháng 9 năm 2024)

[6] Nguồn: Google, Temasek, Bain & Company ” Báo cáo e-Conomy SEA 2024 ” (Tháng 11 năm 2024)

[7] Nguồn: ASEAN Briefing ” Cơ hội và các xu hướng chủ chốt tại Việt Nam ‘s Tương lai của thương mại điện tử ” (Tháng 12 năm 2024)

[8] Nguồn: Vietnam Investment Review, ” Các doanh nghiệp ví điện tử tái cơ cấu vì lợi ích tốt nhất của khách hàng ” (Tháng 6 năm 2024)

[9] Nguồn: Vietnam Investment Review, ” Các đơn vị ví điện tử tìm cách tận dụng những khoảng trống của thị trường ” (Tháng 8 năm 2024)

[10] Nguồn: The Hanoi Times, ” Vietnam ‘s Kinh tế số dự kiến tăng trưởng mạnh trong năm 2024 ” (Tháng 11 năm 2024)

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.