Bài viết này tiếp tục xem xét tác động của việc tái cấu trúc hành chính năm 2025 đối với môi trường đầu tư. Việc chuyển đổi sang hệ thống hành chính hai cấp nhằm đơn giản hóa các thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả. Trong khi sự tăng trưởng và cơ hội đầu tư được kỳ vọng, những thách thức như sự không nhất quán trong pháp luật và việc thực hiện không đồng đều giữa các vùng có thể cũng sẽ phát sinh.

Tại sao cải cách hành chính tỉnh phải tiếp tục

Kể từ sau khi thống nhất Bắc và Nam Việt Nam sau chiến tranh Việt Nam, các cuộc tái tổ chức hành chính đã được thực hiện nhiều lần để phù hợp với các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội. Vào năm 1975, khoảng 72 đơn vị hành chính cấp tỉnh tồn tại, nhưng vào năm 1976, chúng đã được hợp nhất thành 38 để trung ương hóa và tinh giản hành chính.[1]. Trong những thập kỷ tiếp theo, Việt Nam đã áp dụng cách tiếp cận phân cấp để thúc đẩy phát triển vùng miền, dần dần khôi phục các tỉnh. Số lượng đã tăng lên 53 vào năm 1991, 61 vào năm 1997, 64 vào năm 2003, và 63 vào năm 2008. Tuy nhiên, trong suốt thời gian này, cấu trúc hành chính ba cấp - tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương, quận/huyện và xã/phường - vẫn không thay đổi.

Theo Nghị Quyết 18-NQ/TW[2] , mặc dù hệ thống hành chính đã trải qua nhiều nỗ lực cải cách đáng kể, nhưng vẫn hạn chế về hiệu quả và vẫn giữ lại sự phức tạp. Các yếu tố cơ bản chính cũng đã được xác định. Các tổ chức chính trị-hành chính chưa theo kịp các yêu cầu hiện đại, một phần do sự khác biệt về nhận thức và trách nhiệm giữa các tổ chức về nhu cầu cải cách. Hơn nữa, có một sự thiếu nhất quán trong cấu trúc tổ chức, quản lý nhân sự và ra quyết định, với chỗ để cải thiện trong nhận thức tình huống, lãnh đạo và khuyến khích. Các thách thức dai dẳng như sự chồng chéo về pháp lý, các chính sách nhân sự không đầy đủ và khả năng kiểm toán và đánh giá không đủ hạn chế sự đơn giản hóa của hệ thống hành chính. Những thách thức này đã buộc chính phủ phải áp dụng các cách tiếp cận hiệu quả và thực tiễn hơn để tái cấu trúc hệ thống hành chính công và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho công dân.

Tái Cấu Trúc Hành Chính Địa Phương: Giới Thiệu Hệ Thống Hai Cấp

Tổng quan

Vào đầu năm 2025, sau nhiều vòng thảo luận, một quyết định tái tổ chức hành chính công đã được đưa ra, giới thiệu một hệ thống địa phương hai cấp để giảm fragmentation và sự lặp lại của các nhiệm vụ.

Overview of Local Administrative Reorganization (Simplified Display)

Nguồn: B&Company

Cấu trúc mới này bao gồm 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh và 3,321 xã, với các đơn vị cấp trung gian bị bãi bỏ. Ví dụ, một địa chỉ trước đây được viết là “Đường Lê Duẩn, Xã Cửa Nam, Quận Hoàn Kiếm, Thành Phố Hà Nội” giờ đây được viết là “Đường Lê Duẩn, Xã Hoàn Kiếm, Thành Phố Hà Nội.”

– Tỉnh/Thành Phố: Những thực thể hành chính vùng chính có quyền ban hành nghị quyết và chỉ thị để quản lý và giám sát hoạt động của các cấp thấp hơn, giám sát quản lý hành chính cấp xã.

– Cấp Xã: Gồm có các xã và phường đặc biệt, lớp hành chính này có trách nhiệm thực hiện một cách tự chủ các chính sách trong khuôn khổ được thiết lập bởi chính phủ trung ương và các chính quyền tỉnh/thành phố. Nó quản lý phát triển kinh tế-xã hội địa phương và báo cáo cho các tỉnh/thành phố. Thành phố Hà Nội có tổng cộng 126 đơn vị xã, trong khi Thành phố Hồ Chí Minh có 168.

Các Tỉnh và Thành Phố Sau Tái Tổ Chức

34 tỉnh và thành phố mới được hình thành bằng cách hợp nhất 63 tỉnh cũ dựa trên các tiêu chí như diện tích, dân số, văn hóa, địa lý và quốc phòng. Chúng chính thức bắt đầu hoạt động vào ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Bản Đồ Việt Nam Sau Tái Tổ Chức Tỉnh/Thành Phố

Nguồn: B&Company

Về diện tích, tỉnh Lâm Đồng (hợp nhất với Bình Phước và Đắk Lắk) trở thành tỉnh lớn nhất Việt Nam với 24,000 km², trong khi tỉnh Hưng Yên (hợp nhất với Thái Bình) trở thành tỉnh nhỏ nhất với 2,500 km². Về dân số, Thành phố Hồ Chí Minh, sau khi hợp nhất với Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương, trở thành thành phố đông dân nhất với khoảng 14 triệu người. Về mật độ dân số, Hà Nội là cao nhất, vượt quá 2,600 người/km². Tỉnh có dân số nhỏ nhất là Lai Châu, với khoảng 500,000 cư dân.

Diện Tích và Dân Số Của Các Tỉnh và Thành Phố Mới (Dữ Liệu 2024)

Nguồn: tổng hợp của B&Company

Tác động đến đầu tư nước ngoài

Việc hợp nhất mang đến nhiều cơ hội mới cho cả nhà đầu tư nước ngoài và trong nước.

FDI đã đăng ký (dữ liệu 2024)

100% = 38,23 tỷ USD

Cumulative Registered FDI Since 1988

100% = 500,5 tỷ USD

Tổng hợp của B&Company

Tại miền Nam, Thành phố Hồ Chí Minh là điểm đến đầu tư chính, chiếm 28% FDI tích lũy sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu. Thành phố mới giờ đây có một hệ sinh thái công nghiệp đa dạng trong lĩnh vực tài chính, công nghệ cao và logistics, làm cho nó trở thành điểm đến hấp dẫn cho đầu tư. Thành phố Hồ Chí Minh nhằm thu hút đầu tư từ 8-10 triệu USD mỗi hectare, ưu tiên các dự án công nghệ cao và thân thiện với môi trường trong khi hiện đại hóa mô hình công nghiệp cho sự phát triển bền vững. Trong khi đó, Đồng Nai (sau khi hợp nhất với Bình Phước) và Tây Ninh (sau khi hợp nhất với Long An) đang nổi lên như những điểm đến đầu tư chính trong các khu vực đô thị lân cận.

Tại miền Bắc, Bắc Ninh và Hải Phòng dẫn đầu về vốn FDI đã đăng ký cho năm 2024 và tổng FDI tích lũy từ năm 1988, đặc biệt sau khi hợp nhất với Bắc Giang và Hải Dương, tương ứng. Điều này mở ra nhiều cơ hội cho các vùng như Bắc Giang. Trong khi Bắc Ninh đã lâu thu hút các nhà đầu tư nước ngoài lớn như Samsung và Canon, môi trường kinh doanh của Bắc Giang cũng đã cải thiện, thành công thu hút các ông lớn toàn cầu như HanaMicron và Foxconn.

Phát triển cơ sở hạ tầng

Một mục tiêu của việc hội nhập tỉnh là củng cố cơ sở hạ tầng và kết nối, cải thiện khả năng tiếp cận logistics (như cao tốc, cảng và sân bay), và thúc đẩy phát triển hiệu quả.

– Việc tạo ra các cụm công nghiệp quy mô lớn ở miền Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Hồng đang được thúc đẩy, tăng nhu cầu sản xuất. Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến sẽ có hơn 54 khu công nghiệp[3] , theo sau là Đồng Nai (40) và Tây Ninh (24). Ở đồng bằng sông Hồng, Hải Phòng, Bắc Ninh và Ninh Bình đang trở thành các trung tâm công nghiệp lớn, trong khi Đà Nẵng đang gia tăng sự hiện diện với 12 khu công nghiệp.

– Củng cố quản lý các khu công nghiệp quy mô lớn sẽ nâng cao tính linh hoạt của doanh nghiệp, thúc đẩy khả năng cạnh tranh của khu vực và thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài. Tăng cường đất đai sẽ thuận lợi cho việc chọn lựa địa điểm nhà máy và giảm bớt tình trạng thiếu hụt ở những khu vực có nhu cầu cao[4].

– Khoảng cách giữa các tỉnh công nghiệp hóa và các sân bay/cảng chính sẽ được rút ngắn, cải thiện khả năng kết nối thương mại. Cảng siêu hạng Hải Phòng và các sân bay ở Hà Nội và Quảng Ninh sẽ hỗ trợ sự phát triển công nghiệp ở miền Bắc, trong khi Thành phố Hồ Chí Minh sẽ được hưởng lợi từ việc cải thiện khả năng tiếp cận Bà Rịa-Vũng Tàu.

– Các tỉnh nội địa trước đây gặp bất lợi về logistics (như Đắk Lắk) sẽ thấy khả năng tiếp cận các cảng biển và vận tải hàng hải được cải thiện, thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực và giảm chi phí logistics cho các doanh nghiệp nội địa.

Cơ sở hạ tầng kinh tế và công nghiệp chủ chốt sau khi hội nhập

Tổng hợp của B&Company

Cơ hội và thách thức

Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo ra các khu kinh tế lớn sẽ cải thiện đáng kể môi trường kinh doanh. Giảm bớt các rào cản hành chính và cho phép quyết định nhanh chóng sẽ giảm thời gian và chi phí cần thiết để có được giấy phép và giấy tờ, nâng cao tính dự đoán của các quy định và hiệu quả của chính phủ. Các liên kết trực tiếp giữa các bộ và các xã sẽ cải thiện quy hoạch cơ sở hạ tầng, tạo ra các thị trường tích hợp và giảm bớt rào cản hành chính cho nhà đầu tư nước ngoài.

Theo Tiến sĩ Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa Việt Nam (VINASME), việc hội nhập tỉnh sẽ tạo ra những cơ hội mới cho sự phát triển doanh nghiệp trong dài hạn, hình thành một môi trường kinh doanh đặc biệt thuận lợi cho việc mở rộng quy mô của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Khi các đơn vị hành chính nhỏ hơn được tích hợp vào các vùng lớn hơn, có quy hoạch, cơ sở hạ tầng như giao thông, thương mại và chuỗi cung ứng được cải thiện, tạo điều kiện tiếp cận các thị trường rộng lớn hơn cho sản xuất, thương mại và dịch vụ.

Có những thách thức. Các chuyên gia lưu ý rằng quy trình hợp nhất kích hoạt những thay đổi trong các cơ quan nhà nước, luật thuế, giấy phép kinh doanh và tài liệu sở hữu đất đai, dẫn đến sự chậm trễ và tăng chi phí. Các doanh nghiệp phải cập nhật thông tin đăng ký, sửa đổi địa chỉ và điều hướng các thủ tục hành chính mới. Các chính sách và quy định khuyến khích (hệ thống thuế, quy định sử dụng đất, hỗ trợ doanh nghiệp) có thể thay đổi hoặc trở nên không áp dụng, tăng thêm sự không chắc chắn. Có thể phát sinh sự chênh lệch, có khả năng dẫn đến tranh chấp liên quan đến các dự án đang diễn ra hoặc tài sản công. Sự hội nhập có thể làm tăng tính cạnh tranh, và việc tăng số lượng công ty có thể gây mất cân đối trong việc phân bổ tài nguyên địa phương. Từ góc độ logistics, các công ty dự kiến sẽ đối mặt với thách thức do sự không nhất quán trong việc đăng ký xe cũ, giấy phép vận chuyển và cơ sở hạ tầng đường bộ. Nếu không có sự điều chỉnh nhanh chóng trong các hệ thống hành chính và pháp lý, có thể xảy ra gián đoạn trong vận chuyển, phân phối và chuỗi cung ứng. Để giảm thiểu những rủi ro này, một lộ trình rõ ràng và việc thực hiện chính sách phối hợp là điều cần thiết trong quá trình hội nhập.[5]

Đọc thêm

Việt Nam Chính Thức Thực Hiện Tái Cấu Trúc Tỉnh và Mô Hình Quản Lý Địa Phương Hai Cấp Vào Ngày 1 Tháng 7

[1]  VnExpress (2025) <Truy cập>

[2]  Nghị Quyết Số 18-NQ/TW <Truy cập>

[3]  GSO (2023) <Truy cập>

[4]  VIR (2025) <Truy cập>

[5] Green-Business-&-Economy-Magazine (2025) <Truy cập>