Luật số 122/2025/QH15 của Việt Nam về Thương mại điện tử được Quốc hội thông qua ngày 10 tháng 12 năm 2025 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Luật mới này thay thế các quy định trước đây dựa trên nghị định (đáng chú ý là Nghị định 52/2013/NĐ-CP) bằng một khung pháp lý thống nhất. Luật mở rộng các nhóm nền tảng, yêu cầu đăng ký/cấp phép đối với nền tảng trong nước, và đặt ra các nghĩa vụ mới nghiêm ngặt đối với sàn giao dịch trực tuyến, người bán qua livestream, nhà tiếp thị liên kết và các đơn vị hoạt động xuyên biên giới. Các thay đổi chính bao gồm tăng cường minh bạch, bắt buộc xác minh danh tính, trách nhiệm liên đới đối với thiệt hại của người tiêu dùng, và các yêu cầu mới về đăng ký hoặc hiện diện tại địa phương đối với nền tảng nước ngoài.

Tổng quan

Luật Thương mại điện tử 2025 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026) tạo lập một khung pháp lý toàn diện cho hoạt động thương mại trực tuyến của cả chủ thể trong nước và nước ngoài. Luật áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân thực hiện thương mại điện tử tại Việt Nam, được định nghĩa rộng là bất kỳ phần nào của giao dịch thương mại được thực hiện bằng phương thức điện tử. Luật mới được cấu trúc thành 7 chương và 41 điều, được xây dựng theo định hướng phát triển và tạo thuận lợi, nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời có nhiều quy định mới và đáng chú ý[1].

Prime Minister: The E-Commerce Law must both ensure effective regulation and foster development

Nguồn: VGP/Nhật Bắc

Đáng chú ý, luật loại trừ rõ ràng các lĩnh vực chuyên ngành đã được điều chỉnh bởi các luật khác (ví dụ: ngân hàng, giao dịch chứng khoán và các cửa hàng ứng dụng trực tuyến). Luật đưa ra các quy định cấm chung đối với hàng hóa và hành vi vi phạm pháp luật, chẳng hạn, việc bán hàng giả, hàng nhập lậu, hàng hết hạn hoặc hàng hóa vi phạm chất lượng, cũng như thực hiện gian lận hoặc lừa dối người tiêu dùng, đều bị nghiêm cấm. Các vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, chặn hoặc đình chỉ chức năng nền tảng, và thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Các quy định chính và cập nhật tác động

Mở rộng phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Khác với Nghị định số 52/2013/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 85/2021/NĐ-CP), Luật Thương mại điện tử 2025 (“Luật Thương mại điện tử 2025”) không còn giới hạn phạm vi điều chỉnh ở các website thương mại điện tử truyền thống hoặc sàn giao dịch trực tuyến. Đây là luật đầu tiên công nhận bốn loại nền tảng thương mại điện tử riêng biệt, phản ánh các mô hình kinh doanh trực tuyến đa dạng:

Nền tảng thương mại điện tử bán hàng trực tiếp: nền tảng thương mại điện tử do tổ chức hoặc cá nhân thiết lập để trực tiếp bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ (các sàn giao dịch trực tuyến truyền thống hoặc website của nhà bán lẻ).

Nền tảng thương mại điện tử trung gian: nền tảng thương mại điện tử cho phép các tổ chức hoặc cá nhân khác đăng ký tài khoản để giới thiệu, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ trên nền tảng đó.

Nền tảng thương mại điện tử mạng xã hội: nền tảng mạng xã hội tích hợp ít nhất một trong các chức năng sau: giao tiếp trực tuyến, đặt hàng trực tuyến hoặc bán hàng qua livestream, nhằm tạo điều kiện cho việc giao kết hợp đồng và thực hiện hoạt động thương mại điện tử.

Nền tảng thương mại điện tử tích hợp: các nền tảng gộp nhiều website/ứng dụng thương mại điện tử thành một dịch vụ duy nhất.

Phân loại này là cơ sở quan trọng để xác định chính xác trách nhiệm pháp lý tương ứng của từng chủ thể, phù hợp với vai trò và mức độ tham gia của họ trong giao dịch.

Major e-commerce platforms in Vietnam

Nguồn: Cafebiz

Ngoài ra, Luật Thương mại điện tử 2025 quy định toàn diện về:

– Chính sách phát triển thương mại điện tử

– Nền tảng thương mại điện tử và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thương mại điện tử

– Hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới

– Trách nhiệm của các chủ thể cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử

– Ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước và xử lý vi phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử

Theo Điều 2 của Luật Thương mại điện tử 2025, luật áp dụng đối với cả tổ chức và cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam.

Nghĩa vụ của đơn vị vận hành nền tảng

Tất cả các nền tảng thương mại điện tử, không phân biệt loại hình, đều phải đáp ứng các nghĩa vụ mới về minh bạch và bảo vệ người tiêu dùng. Trên thực tế, điều này có nghĩa là:

Công bố thông tin: Các nền tảng phải công khai rõ ràng bằng tiếng Việt về danh tính đơn vị vận hành, chính sách bảo mật/bí mật thông tin, và quyền và nghĩa vụ của người mua, người bán. Họ cũng phải giải thích cách thức gửi và giải quyết khiếu nại, bảo đảm các kênh phản hồi dễ tiếp cận và thân thiện với người dùng. Các nền tảng lớn phải báo cáo định kỳ thông qua Hệ thống Quản lý Thương mại điện tử quốc gia.

Minh bạch giao dịch: Các nền tảng có chức năng mua hàng trực tuyến phải công bố cơ cấu giá, phí, điều khoản thanh toán và giao hàng, tiêu chí xếp hạng sản phẩm, quy định livestream và chính sách trả hàng/hoàn tiền. Người mua phải có thể xem các điều khoản hợp đồng trước khi xác nhận đơn hàng. Dữ liệu giao dịch phải được lưu giữ ít nhất ba năm sau khi hoàn tất hợp đồng.

Giám sát và gỡ bỏ nội dung: Các nền tảng có trách nhiệm “kiểm duyệt” hoặc chặn mọi danh sách người bán vi phạm pháp luật Việt Nam, ví dụ như danh sách hàng hóa bị cấm, hàng giả, hàng lậu hoặc hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Khi nhận được thông báo về nội dung trái phép hoặc bất kỳ yêu cầu từ cơ quan quản lý nào, các nền tảng phải kịp thời gỡ bỏ hoặc vô hiệu hóa các danh sách vi phạm.

Thu hồi sản phẩm và hoàn tiền: Khi phát hiện sản phẩm bị lỗi, các nền tảng phải phối hợp thu hồi, thông báo cho khách hàng, hỗ trợ trả hàng và bảo đảm bồi thường theo quy định của pháp luật bảo vệ người tiêu dùng.

Minh bạch thuật toán: Các nền tảng sử dụng thuật toán để xếp hạng hoặc đề xuất sản phẩm phải công bố các yếu tố chính được dùng trong các thuật toán đó. Người mua phải có thể thấy vì sao một số sản phẩm được ưu tiên.

Trách nhiệm pháp lý: Các nền tảng phải chịu trách nhiệm liên đới đối với thiệt hại của người tiêu dùng nếu không thực hiện các nghĩa vụ pháp lý, qua đó cho phép người mua bị ảnh hưởng yêu cầu bồi thường từ cả người bán và nền tảng.

Do đó, các nền tảng trong nước và nền tảng trung gian phải chịu gánh nặng tuân thủ nghiêm ngặt hơn nhiều so với trước đây. Họ phải triển khai quy trình thẩm định người bán định kỳ (bao gồm xác minh giấy phép kinh doanh và tài liệu chất lượng sản phẩm do người bán nộp), kiểm tra nội dung theo thời gian thực, cơ chế gỡ bỏ kịp thời, hệ thống chăm sóc khách hàng và hệ thống lưu trữ hồ sơ. Các nền tảng trung gian cũng phải xác thực danh tính người bán (và người bán nước ngoài bằng giấy tờ pháp lý) trước khi cho phép bán hàng. Các nền tảng mạng xã hội có chức năng bán hàng cũng có nghĩa vụ tương tự, đồng thời phải tách biệt nội dung thuần túy xã hội với danh mục thương mại.

Thương mại livestream và tiếp thị liên kết

Luật 2025 là văn bản đầu tiên quy định cụ thể hoạt động mua sắm qua livestream và tiếp thị liên kết tại Việt Nam. Đây là những quy định hoàn toàn mới được đưa vào để lấp đầy các khoảng trống pháp lý hiện có. Các phân khúc tăng trưởng nhanh này có những quy tắc cụ thể:

Bán hàng qua livestream: Các nền tảng phải công bố và thực thi quy định về livestream. Trước khi phát sóng, họ phải xác minh và ghi nhận danh tính của từng người dẫn livestream. Trong thời gian livestream, người dẫn không được đưa ra các tuyên bố sai sự thật hoặc gây hiểu lầm về sản phẩm, không được hiển thị nội dung phi đạo đức, và phải dừng phát sóng ngay khi cơ quan quản lý yêu cầu. Các nền tảng phải cung cấp cảnh báo trên màn hình đối với mọi sản phẩm có rủi ro cao và phải lưu trữ toàn bộ video/âm thanh livestream ít nhất một năm để phục vụ kiểm tra.

Tiếp thị liên kết: Các doanh nghiệp và cá nhân cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết (dựa trên giới thiệu) phải xác minh danh tính của từng nhà tiếp thị liên kết trước khi cho phép họ sử dụng đường link hoặc mã giới thiệu. Họ không được hỗ trợ các đường link tới hàng hóa bất hợp pháp hoặc chưa đăng ký, và phải gỡ bỏ các đường link liên kết trái phép ngay khi nhận được thông báo. Bản thân các nhà tiếp thị liên kết cũng phải cung cấp giấy tờ tùy thân cho nhà cung cấp dịch vụ và không được quảng bá sản phẩm trên các nền tảng chưa đăng ký hoặc bị cấm.

Thương mại điện tử xuyên biên giới

Đối với các công ty nước ngoài, luật mới nhấn mạnh trách nhiệm giải trình trước cơ quan có thẩm quyền Việt Nam. Luật quy định rằng các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài sử dụng tiếng Việt, tên miền “.vn”, hoặc đạt ngưỡng giao dịch nhất định tại Việt Nam phải thành lập pháp nhân hoặc chỉ định một đại diện được ủy quyền tại Việt Nam.

Pháp nhân địa phương được ủy quyền: Thông thường, một đơn vị nước ngoài vận hành nền tảng bán hàng có đặt hàng trực tuyến tại Việt Nam phải chỉ định một pháp nhân Việt Nam (công ty con hoặc chi nhánh) hoặc tổ chức được ủy quyền khác để thay mặt mình thực hiện.

Đại diện được ủy quyền: Nếu nền tảng nước ngoài là nền tảng trung gian hoặc nền tảng mạng xã hội không có chức năng đặt hàng, nền tảng phải chỉ định một đại diện tại Việt Nam để liên hệ với cơ quan chức năng.

Pháp nhân đối với nền tảng phức hợp: Các nền tảng trung gian hoặc nền tảng thương mại xã hội có chức năng đặt hàng, cũng như bất kỳ nền tảng thương mại điện tử tích hợp nào, phải thành lập pháp nhân Việt Nam.

Trong trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có cam kết cấm yêu cầu thành lập pháp nhân, đối với nhà vận hành nền tảng nước ngoài không có hiện diện thương mại tại Việt Nam, Luật yêu cầu ký quỹ tại ngân hàng để bảo đảm bồi thường cho người tiêu dùng và thực hiện các nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.

Tóm lại, các công ty xuyên biên giới nên xem Việt Nam là một khu vực pháp lý có “quyền tiếp cận thị trường có điều kiện” đối với thương mại điện tử. Họ cần chuẩn bị cho (a) quy trình đăng ký chính thức, (b) khả năng phải xin giấy phép hoặc thành lập pháp nhân tại địa phương, và (c) tuân thủ các quy định của Việt Nam, ngay cả khi máy chủ và bộ máy quản lý của họ ở nước ngoài. Những quy định này trước đây chưa được áp dụng, và chúng đưa Việt Nam hòa nhịp với xu hướng toàn cầu trong việc quản lý các dịch vụ công nghệ nước ngoài.

Dữ liệu, Công nghệ và Giám sát

Luật này đưa vào các cơ chế thực thi số, xoay quanh Hệ thống Quản lý Thương mại điện tử quốc gia (http://online.gov.vn/), nơi các nền tảng và dịch vụ hỗ trợ đăng ký, báo cáo và nhận thông báo từ cơ quan nhà nước. Đây là một hệ thống được Bộ Công Thương xây dựng, quản lý, vận hành và sử dụng theo cách đồng bộ, thống nhất nhằm giám sát và thúc đẩy phát triển thương mại điện tử, đồng thời kết nối với Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Hệ thống này cũng sẽ công bố các nền tảng thương mại điện tử đã được phê duyệt và các nhà cung cấp hợp đồng điện tử đã được chứng nhận, góp phần tăng cường tính minh bạch. Tất cả các nền tảng và một số nhà cung cấp dịch vụ hỗ trợ nhất định (logistics, thanh toán, trung tâm dữ liệu, v.v.) phải cung cấp dữ liệu vào hệ thống này khi được yêu cầu. Một Cơ sở dữ liệu Thương mại điện tử được kết nối sẽ cho phép giám sát liên ngành, giúp cơ quan quản lý tiếp cận thông tin người bán, lịch sử giao dịch và dữ liệu logistics để kiểm tra và theo dõi rủi ro.

Các nền tảng phải lưu trữ hồ sơ (ít nhất là lưu trữ đơn hàng trong ba năm) và triển khai hệ thống giải quyết tranh chấp. Luật cũng yêu cầu tuân thủ khung pháp lý của Việt Nam về bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng, bao gồm các biện pháp bảo đảm đối với việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới, nhằm bảo đảm sự đồng bộ đầy đủ về pháp lý và thực thi phối hợp.

Bảo vệ Người tiêu dùng và Trách nhiệm

Luật tăng cường bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao tính minh bạch trong môi trường số. Luật yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử công khai đầy đủ thông tin về quyền sở hữu, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, và các tiêu chí then chốt của thuật toán được sử dụng để ưu tiên hiển thị sản phẩm[2]. Người bán chỉ được phép hoạt động sau khi hoàn tất xác minh danh tính điện tử, qua đó nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và cải thiện mức độ an toàn chung trong các giao dịch trực tuyến.

Hoàn thiện và nâng cao hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử.

Luật đưa ra các quy định bổ sung áp dụng đối với tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử, bao gồm dịch vụ hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ thanh toán và thanh toán trung gian, logistics, và chứng thực hợp đồng điện tử. Các chủ thể này có trách nhiệm bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu, đồng thời phối hợp với đơn vị vận hành nền tảng trong việc ngăn ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật.

Chế tài và Thực thi

Việc không tuân thủ sẽ kéo theo hậu quả nghiêm trọng. Luật bổ sung các hình thức xử phạt hành chính truyền thống bằng các biện pháp xử lý vận hành. Cơ quan quản lý có thể yêu cầu chặn truy cập hoặc tạm đình chỉ các chức năng thương mại điện tử nếu xảy ra vi phạm nghiêm trọng. Có thể truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi đặc biệt nghiêm trọng (ví dụ: cố ý tạo điều kiện cho việc mua bán hàng hóa bị cấm hoặc gian lận trên diện rộng). Các dịch vụ hỗ trợ (thanh toán, logistics, nhà cung cấp chứng thực điện tử) cũng phải ngừng cung cấp dịch vụ cho bất kỳ nền tảng nào bị công khai nêu đích danh là vi phạm pháp luật về thương mại điện tử.

Phần kết luận

Luật được xây dựng theo định hướng phát triển, đặt doanh nghiệp và người dân ở vị trí trung tâm, đồng thời bảo đảm quyền tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật. Luật thiết lập một môi trường minh bạch, ổn định và bình đẳng, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân đầu tư, ứng dụng công nghệ, đổi mới mô hình kinh doanh và tham gia sâu hơn vào các hoạt động thương mại điện tử.

Đọc thêm

Thị trường xuất khẩu thương mại điện tử của Việt Nam và triển vọng tăng trưởng trong tương lai

Tóm tắt thị trường TMĐT Việt Nam năm 2024 và triển vọng tương lai

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

[1] https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=216503&classid=1&orggroupid=1

[2] https://thanhtra.com.vn/doanh-nghiep-70CE54C31/luat-thuong-mai-dien-tu-hieu-luc-tu-172026-co-gi-moi-fd5a097f0.html