Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật số 122/2025/QH15 về Thương mại điện tử vào ngày 10 tháng 12 năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Luật mới này thay thế các quy định trước đây dựa trên nghị định (đáng chú ý là Nghị định 52/2013/NĐ-CP) bằng một khuôn khổ pháp lý thống nhất. Luật mở rộng các nhóm nền tảng, yêu cầu đăng ký/cấp phép đối với nền tảng trong nước, đồng thời áp đặt các nghĩa vụ mới nghiêm ngặt đối với sàn giao dịch trực tuyến, người bán qua livestream, người làm tiếp thị liên kết và các đơn vị kinh doanh xuyên biên giới. Những thay đổi chính bao gồm tăng cường minh bạch, bắt buộc xác minh danh tính, trách nhiệm liên đới đối với thiệt hại của người tiêu dùng và các yêu cầu mới về đăng ký hoặc hiện diện tại địa phương đối với nền tảng nước ngoài.

Tổng quan

Luật Thương mại điện tử 2025 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026) tạo lập một khuôn khổ pháp lý toàn diện cho hoạt động thương mại trực tuyến của cả tổ chức trong nước và nước ngoài. Luật áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân thực hiện thương mại điện tử tại Việt Nam, được định nghĩa rộng là bất kỳ phần nào của giao dịch thương mại được thực hiện bằng phương thức điện tử. Luật mới được cấu trúc thành 7 chương và 41 điều, được xây dựng theo định hướng phát triển và tạo thuận lợi, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng, với nhiều quy định mới và đáng chú ý[1].

Prime Minister: The E-Commerce Law must both ensure effective regulation and foster development

Nguồn: VGP/Nhật Bắc

Đáng chú ý, luật loại trừ rõ ràng các lĩnh vực chuyên ngành đã được điều chỉnh bởi các luật khác (ví dụ như ngân hàng, giao dịch chứng khoán và cửa hàng ứng dụng trực tuyến). Luật đưa ra các lệnh cấm chung đối với hàng hóa và hành vi vi phạm pháp luật; chẳng hạn, việc bán hàng giả, hàng nhập lậu, hàng hết hạn sử dụng hoặc hàng vi phạm chất lượng và thực hiện hành vi gian lận hoặc lừa dối người tiêu dùng đều bị nghiêm cấm. Vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, chặn hoặc đình chỉ chức năng nền tảng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cập nhật các quy định và tác động chính

Mở rộng phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Khác với Nghị định số 52/2013/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định số 85/2021/NĐ-CP), Luật Thương mại điện tử 2025 (“Luật TMĐT 2025”) không còn giới hạn phạm vi điều chỉnh ở các website thương mại điện tử truyền thống hoặc sàn giao dịch trực tuyến. Đây là luật đầu tiên công nhận bốn loại nền tảng thương mại điện tử riêng biệt, phản ánh các mô hình kinh doanh trực tuyến đa dạng:

Nền tảng thương mại điện tử bán hàng trực tiếp: nền tảng thương mại điện tử do tổ chức hoặc cá nhân thiết lập để trực tiếp bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ (các sàn giao dịch trực tuyến truyền thống hoặc website của nhà bán lẻ).

Nền tảng thương mại điện tử trung gian: nền tảng thương mại điện tử cho phép tổ chức hoặc cá nhân khác đăng ký tài khoản để giới thiệu, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ trên nền tảng đó.

Nền tảng thương mại điện tử mạng xã hội: nền tảng mạng xã hội tích hợp ít nhất một trong các chức năng sau: giao tiếp trực tuyến, đặt hàng trực tuyến hoặc bán hàng qua livestream, nhằm tạo thuận lợi cho việc giao kết hợp đồng và thực hiện hoạt động thương mại điện tử.

Nền tảng thương mại điện tử tích hợp: nền tảng gói gọn nhiều website/ứng dụng thương mại điện tử thành một dịch vụ duy nhất.

Phân loại này là cơ sở quan trọng để xác định chính xác trách nhiệm pháp lý tương ứng của từng chủ thể, phù hợp với vai trò và mức độ tham gia của họ trong giao dịch.

Major e-commerce platforms in Vietnam

Nguồn: Cafebiz

Ngoài ra, Luật Thương mại điện tử 2025 quy định toàn diện về:

– Chính sách phát triển thương mại điện tử

– Nền tảng thương mại điện tử và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thương mại điện tử

– Hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới

– Trách nhiệm của các chủ thể cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử

– Ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước và xử lý vi phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử

Theo Điều 2 của Luật Thương mại điện tử 2025, luật này áp dụng đối với cả tổ chức và cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam.

Nghĩa vụ đối với đơn vị vận hành nền tảng

Tất cả nền tảng thương mại điện tử, không phân biệt loại hình, đều phải đáp ứng các nghĩa vụ mới về minh bạch và bảo vệ người tiêu dùng. Trên thực tế, điều này có nghĩa là:

Công bố thông tin: Nền tảng phải công bố rõ ràng bằng tiếng Việt về thông tin nhận diện của đơn vị vận hành, chính sách quyền riêng tư/bảo mật và quyền, nghĩa vụ của người mua và người bán. Nền tảng cũng phải giải thích cách thức tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, bảo đảm các kênh phản hồi dễ tiếp cận và thân thiện với người dùng. Các nền tảng quy mô lớn phải báo cáo định kỳ qua Hệ thống Quản lý thương mại điện tử quốc gia.

Minh bạch giao dịch: Các nền tảng có chức năng mua hàng trực tuyến phải công bố cơ cấu giá, các loại phí, điều khoản thanh toán và giao hàng, tiêu chí xếp hạng sản phẩm, quy định về livestream, và chính sách trả hàng/hoàn tiền. Người mua phải có thể xem xét các điều khoản hợp đồng trước khi xác nhận đơn hàng. Dữ liệu giao dịch phải được lưu giữ ít nhất ba năm sau khi hoàn tất hợp đồng.

Giám sát và gỡ bỏ nội dung: Các nền tảng phải “kiểm duyệt” hoặc chặn mọi danh sách người bán vi phạm pháp luật Việt Nam, chẳng hạn như danh sách hàng hóa bị cấm, hàng giả, hàng nhập lậu hoặc hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Khi nhận được thông báo về nội dung trái pháp luật hoặc bất kỳ yêu cầu từ cơ quan quản lý nào, các nền tảng phải kịp thời gỡ bỏ hoặc vô hiệu hóa các danh sách vi phạm.

Thu hồi sản phẩm và hoàn tiền: Trường hợp phát hiện sản phẩm lỗi, các nền tảng phải phối hợp thu hồi, thông báo cho khách hàng, hỗ trợ trả hàng, và bảo đảm bồi thường theo quy định của pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng.

Minh bạch thuật toán: Các nền tảng sử dụng thuật toán để xếp hạng hoặc đề xuất sản phẩm phải công bố các yếu tố chính được sử dụng trong các thuật toán đó. Người mua phải có thể nhìn thấy vì sao một số sản phẩm được ưu tiên.

Trách nhiệm pháp lý: Các nền tảng chịu trách nhiệm liên đới đối với thiệt hại của người tiêu dùng nếu không thực hiện các nghĩa vụ pháp lý, qua đó cho phép người mua bị ảnh hưởng yêu cầu bồi thường từ cả người bán lẫn nền tảng.

Do đó, các nền tảng trong nước và nền tảng trung gian phải đối mặt với gánh nặng tuân thủ chặt chẽ hơn nhiều so với trước đây. Họ phải triển khai quy trình thẩm định người bán thường xuyên (bao gồm xác minh giấy phép kinh doanh và tài liệu về chất lượng sản phẩm do người bán nộp), kiểm tra nội dung theo thời gian thực, cơ chế gỡ bỏ kịp thời, quy trình chăm sóc khách hàng, và hệ thống lưu trữ hồ sơ. Các nền tảng trung gian cũng phải xác thực danh tính của người bán (và đối với người bán nước ngoài là bằng giấy tờ pháp lý) trước khi cho phép bán hàng. Các nền tảng mạng xã hội có chức năng bán hàng cũng có các nghĩa vụ tương tự, đồng thời phải tách biệt nội dung thuần túy xã hội với các danh mục thương mại.

Bán hàng qua Livestream và Tiếp thị liên kết

Luật năm 2025 là văn bản đầu tiên quy định rõ về mua sắm qua livestream và tiếp thị liên kết tại Việt Nam. Đây là các quy định hoàn toàn mới được ban hành để lấp đầy khoảng trống pháp lý hiện có. Các phân khúc tăng trưởng nhanh này có những quy định cụ thể:

Bán hàng qua Livestream: Các nền tảng phải công bố quy định về livestream và thực thi các quy định đó. Trước khi phát sóng, họ phải xác minh và ghi nhận danh tính của mọi người dẫn livestream. Trong quá trình livestream, người dẫn không được đưa ra các tuyên bố sai sự thật hoặc gây hiểu lầm về sản phẩm, không được hiển thị nội dung phi đạo đức, và phải dừng phát sóng ngay khi cơ quan quản lý yêu cầu. Nền tảng phải hiển thị cảnh báo trên màn hình đối với bất kỳ sản phẩm có rủi ro cao nào và phải lưu trữ toàn bộ video/âm thanh livestream ít nhất một năm để phục vụ kiểm tra.

Tiếp thị liên kết: Các doanh nghiệp và cá nhân cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết (dựa trên giới thiệu) phải xác minh danh tính của từng nhà tiếp thị liên kết trước khi cho phép họ sử dụng liên kết hoặc mã. Họ không được hỗ trợ các liên kết dẫn tới hàng hóa bất hợp pháp hoặc chưa đăng ký, và phải gỡ bỏ các liên kết liên kết trái pháp luật khi có thông báo. Bản thân các nhà tiếp thị liên kết phải cung cấp thông tin định danh cá nhân cho nhà cung cấp dịch vụ và không được quảng bá sản phẩm trên các nền tảng chưa đăng ký hoặc bị cấm.

Thương mại điện tử xuyên biên giới

Đối với các công ty nước ngoài, luật mới nhấn mạnh trách nhiệm giải trình trước cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Luật quy định rằng các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài sử dụng tiếng Việt, tên miền “.vn”, hoặc đạt ngưỡng giao dịch xác định tại Việt Nam phải thành lập pháp nhân hoặc chỉ định đại diện được ủy quyền tại Việt Nam.

Pháp nhân được ủy quyền tại địa phương: Một nhà vận hành nước ngoài của nền tảng bán hàng có chức năng đặt hàng trực tuyến tại Việt Nam thường phải chỉ định một pháp nhân Việt Nam (công ty con hoặc chi nhánh) hoặc tổ chức được ủy quyền khác để thay mặt mình.

Đại diện được ủy quyền: Nếu nền tảng nước ngoài là nền tảng trung gian hoặc nền tảng mạng xã hội không có chức năng đặt hàng, thì phải chỉ định một đại diện tại Việt Nam để liên hệ, làm việc với cơ quan chức năng.

Pháp nhân cho các nền tảng phức tạp: Các nền tảng trung gian hoặc thương mại xã hội có chức năng đặt hàng, cũng như bất kỳ nền tảng thương mại điện tử tích hợp nào, phải thành lập pháp nhân tại Việt Nam.

Trong trường hợp một điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có cam kết cấm yêu cầu thành lập pháp nhân, đối với các nhà vận hành nền tảng nước ngoài không có hiện diện thương mại tại Việt Nam, Luật yêu cầu phải đặt tiền ký quỹ tại ngân hàng để bảo đảm bồi thường cho người tiêu dùng và thực hiện các nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.

Tóm lại, các công ty xuyên biên giới nên xem Việt Nam là một khu vực pháp lý có “quyền tiếp cận thị trường có điều kiện” đối với thương mại điện tử. Họ cần chuẩn bị cho (a) quy trình đăng ký chính thức, (b) khả năng phải xin giấy phép hoặc thành lập pháp nhân tại địa phương, và (c) tuân thủ các quy định của Việt Nam, ngay cả khi máy chủ và ban quản lý của họ ở nước ngoài. Những quy định này chưa có trong cơ chế cũ, và chúng đưa Việt Nam tiệm cận các xu hướng toàn cầu trong quản lý dịch vụ công nghệ nước ngoài.

Dữ liệu, Công nghệ và Giám sát

Luật đưa ra các cơ chế thực thi số, xoay quanh một Hệ thống Quản lý Thương mại điện tử quốc gia (http://online.gov.vn/), nơi các nền tảng và dịch vụ hỗ trợ đăng ký, báo cáo và nhận thông báo từ cơ quan nhà nước. Đây là một hệ thống do Bộ Công Thương xây dựng, quản lý, vận hành và sử dụng theo cách đồng bộ, thống nhất để giám sát và thúc đẩy phát triển thương mại điện tử, đồng thời được kết nối với Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Hệ thống này cũng sẽ công bố các nền tảng thương mại điện tử đã được phê duyệt và các nhà cung cấp dịch vụ hợp đồng điện tử đã được chứng nhận, góp phần tăng cường minh bạch. Tất cả các nền tảng và một số nhà cung cấp dịch vụ hỗ trợ nhất định (logistics, thanh toán, trung tâm dữ liệu, v.v.) phải cung cấp dữ liệu cho hệ thống này khi được yêu cầu. Một Cơ sở dữ liệu Thương mại điện tử được kết nối sẽ cho phép giám sát liên ngành, giúp cơ quan quản lý truy cập thông tin người bán, lịch sử giao dịch và dữ liệu logistics phục vụ thanh tra và theo dõi rủi ro.

Các nền tảng phải lưu giữ hồ sơ (tối thiểu là lưu trữ đơn hàng trong ba năm) và triển khai hệ thống giải quyết tranh chấp. Luật cũng yêu cầu tuân thủ khuôn khổ bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng của Việt Nam, bao gồm các biện pháp bảo đảm khi chuyển dữ liệu xuyên biên giới, nhằm bảo đảm sự phù hợp đầy đủ với quy định và việc thực thi được phối hợp.

Bảo vệ Người tiêu dùng và Trách nhiệm pháp lý

Luật tăng cường bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao tính minh bạch trong môi trường số. Luật yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử phải công khai đầy đủ thông tin về chủ sở hữu, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, và các tiêu chí chính của thuật toán được sử dụng để ưu tiên hiển thị sản phẩm[2]. Người bán chỉ được phép hoạt động sau khi hoàn tất xác minh danh tính điện tử, qua đó tăng cường niềm tin của người tiêu dùng và cải thiện mức độ an toàn chung trong các giao dịch trực tuyến.

Hoàn thiện và nâng cao hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử.

Luật đưa ra các quy định bổ sung áp dụng đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử, bao gồm dịch vụ hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ thanh toán và thanh toán trung gian, logistics, và chứng thực hợp đồng điện tử. Các đơn vị này phải bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu, đồng thời phối hợp với đơn vị vận hành nền tảng trong việc ngăn ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật.

Chế tài và Thực thi

Việc không tuân thủ sẽ kéo theo hậu quả nghiêm trọng. Luật bổ sung các hình phạt mang tính vận hành bên cạnh các khoản phạt truyền thống. Cơ quan quản lý có thể yêu cầu các nền tảng chặn truy cập hoặc tạm dừng chức năng thương mại điện tử nếu xảy ra vi phạm nghiêm trọng. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự là có thể áp dụng đối với các hành vi đặc biệt nghiêm trọng (ví dụ: cố ý tiếp tay cho việc mua bán hàng hóa bị cấm hoặc gian lận quy mô lớn). Các dịch vụ hỗ trợ (thanh toán, logistics, nhà cung cấp chứng thực điện tử) cũng phải chấm dứt cung cấp dịch vụ cho bất kỳ nền tảng nào bị công khai nêu tên là vi phạm pháp luật thương mại điện tử.

Kết luận

Luật được xây dựng theo cách tiếp cận định hướng phát triển, đặt doanh nghiệp và người dân ở vị trí trung tâm, đồng thời bảo đảm quyền tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật. Luật thiết lập một sân chơi minh bạch, ổn định và bình đẳng, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân đầu tư, ứng dụng công nghệ, đổi mới mô hình kinh doanh và tham gia sâu hơn vào các hoạt động thương mại điện tử.

Đọc thêm

Thị trường xuất khẩu thương mại điện tử của Việt Nam và triển vọng tăng trưởng trong tương lai

Tóm tắt thị trường TMĐT Việt Nam năm 2024 và triển vọng tương lai

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

[1] https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=216503&classid=1&orggroupid=1

[2] https://thanhtra.com.vn/doanh-nghiep-70CE54C31/luat-thuong-mai-dien-tu-hieu-luc-tu-172026-co-gi-moi-fd5a097f0.html