Xung đột Trung Đông: Góc nhìn về chính trị và năng lượng sạch - Thời điểm vàng cho năng lượng sinh học tại Việt Nam

Xung đột Trung Đông: Góc nhìn về chính trị và năng lượng sạch – Thời điểm vàng cho năng lượng sinh học tại Việt Nam

02/04/2026

B&Company

Công ty nghiên cứu thị trường của Nhật Bản đầu tiên tại Việt Nam từ năm 2008. Chúng tôi cung cấp đa dạng những dịch vụ bao gồm như báo cáo ngành, khảo sát người tiêu dùng, kết nối kinh doanh.

Trong chuyên mục “Bản tin Việt Nam” này, các nhà nghiên cứu trẻ của B&Company sẽ cung cấp thông tin cập nhật về xu hướng các ngành công nghiệp, xu hướng tiêu dùng và xã hội Việt Nam. Những diễn giải và triển vọng trong tương lai là ý kiến cá nhân của mỗi nhà nghiên cứu.

Bài viết này được viết bằng tiếng Anh và bản dịch tự động được sử dụng cho các phiên bản ngôn ngữ khác. Vui lòng tham khảo phiên bản tiếng Anh để biết nội dung chính xác.

Tóm tắt

Việc leo thang xung đột ở Trung Đông giữa Mỹ và Iran, dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz vào đầu năm 2026, đã đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt lên mức cao nhất trong nhiều năm, làm lộ rõ điểm yếu về năng lượng của Việt Nam. Là một nền kinh tế nhập khẩu hơn 30% sản phẩm dầu mỏ tinh chế, Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực chi phí ngày càng tăng trong các lĩnh vực sản xuất, vận tải và nông nghiệp. Để vượt qua thách thức này, chính phủ đang chuyển hướng sang chuyển đổi sang năng lượng sạch, đặc biệt là nhiên liệu sinh học, với hy vọng ổn định kinh tế và đa dạng hóa nguồn cung năng lượng. Đối với các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), ngành nhiên liệu sinh học của Việt Nam, hiện chỉ sản xuất 40% ethanol đáp ứng nhu cầu trong nước, cho thấy một trong những cơ hội đầu tư năng lượng sạch hấp dẫn nhất Đông Nam Á.

Xung đột Trung Đông và tác động của nó đến ngành năng lượng Việt Nam

Đầu tháng 3 năm 2026, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz - một tuyến đường vận chuyển hẹp, nơi vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày, chiếm khoảng 20% khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. [1]Bất kỳ sự gián đoạn nào trên tuyến đường này, chẳng hạn như các cuộc xung đột quân sự gần đây, đều có thể dẫn đến cú sốc đáng kể đối với giá dầu toàn cầu, như đã thấy trong sự gián đoạn nguồn cung vào tháng 3 năm 2026. Ví dụ, giá dầu thô Brent đã tăng khoảng 15% trong những ngày đầu của cuộc xung đột, sau đó tăng vọt lên $120 một thùng khi thị trường bắt đầu tính đến rủi ro gián đoạn kéo dài. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo rằng thế giới có thể phải đối mặt với sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất từ trước đến nay do cuộc xung đột này, có khả năng làm thay đổi động lực giá cả trên toàn cầu. [2]

Xung đột đã gây thiệt hại lớn cho các quốc gia phụ thuộc nhiều vào dầu nhập khẩu, trong đó có Việt Nam. Việt Nam được cho là rất nhạy cảm với sự biến động giá năng lượng toàn cầu do phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung năng lượng nhập khẩu. Khi căng thẳng leo thang ở Trung Đông, khiến giá dầu tăng vọt, tác động có thể lan rộng và đẩy chi phí sản xuất, chi phí hậu cần hoặc chi phí cung ứng cho các doanh nghiệp lên cao. Tác động trực tiếp đến giá bán lẻ đã thể hiện rõ: giá xăng RON 95 biến động mạnh nhưng có xu hướng tăng, đạt đỉnh 33.800 VND/lít, trong khi giá dầu diesel tăng vọt lên 39.900 VND/lít. Trong khi đó, các chuyên gia năng lượng quốc tế cảnh báo rằng xung đột quân sự kéo dài ở Trung Đông có thể đẩy giá dầu thế giới lên mức 110-164 USD/thùng.[3].

Gasoline Price in Vietnam (Jan-Mar 2026)

Petrol Price in Vietnam (Jan-Mar 2026)

Nguồn: baochinhphu.vn, Dầu PV

Các biện pháp của Chính phủ nhằm ổn định ngành năng lượng Việt Nam

Để giảm thiểu khủng hoảng năng lượng trước mắt, Chính phủ Việt Nam đã nhanh chóng hành động trên nhiều mặt trận. Về mặt quản lý, Nghị quyết số 36/NQ-CP (ngày 6 tháng 3 năm 2026) đã đưa ra cơ chế điều chỉnh giá nhiên liệu linh hoạt hơn — cho phép xem xét trước chu kỳ hàng tuần thông thường nếu giá cơ sở tăng từ 7% trở lên, và kích hoạt các biện pháp ổn định bổ sung nếu giá tăng hơn 20% trong một tháng. Về mặt tài chính, Nghị định số 72/2026/ND-CP (ngày 9 tháng 3 năm 2026) đã giảm thuế nhập khẩu đối với một số loại nhiên liệu xuống 0% từ ngày 9 tháng 3 đến ngày 30 tháng 4 năm 2026, trực tiếp hỗ trợ nguồn cung trong nước và kiềm chế sự tăng giá. Chính phủ cũng đã sử dụng đến nguồn dự trữ tài chính: Quỹ Bình ổn Giá Dầu mỏ tính đến quý 3 năm 2025 nắm giữ hơn 5.617 tỷ đồng (hơn 1.400.220 triệu đồng) — riêng Petrolimex chiếm 3.085 tỷ đồng — và chính quyền đã sử dụng các quỹ này để giảm thiểu tác động của thị trường toàn cầu và cân bằng lợi ích của cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.[4]

Ngoài việc ổn định tình hình trong ngắn hạn, cuộc khủng hoảng đã thúc đẩy sự chuyển đổi chiến lược dài hạn, đặc biệt là việc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch. Năng lượng sạch, bao gồm cả nhiên liệu sinh học, là một phần trong cam kết của Việt Nam đối với sự phát triển bền vững về môi trường và an ninh năng lượng, với các chương trình pha trộn nhiên liệu E5 và E10 nhằm từng bước thay thế xăng truyền thống, giảm thiểu tác động đến môi trường và sự phụ thuộc vào dầu nhập khẩu.

Nhiên liệu E10 hiện đang được bán thử nghiệm tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguồn: VietnamNet

Thị trường nhiên liệu sinh học tại Việt Nam

Mặc dù chương trình nhiên liệu sinh học của Việt Nam đã được âm thầm phát triển trong gần một thập kỷ kể từ khi xăng sinh học E5 chính thức được giới thiệu vào năm 2018. [5]Chương trình này đã được đẩy nhanh tiến độ với việc triển khai nhiên liệu sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 1 tháng 6 năm 2026, sớm hơn một tháng so với kế hoạch ban đầu, do tác động của việc giá dầu toàn cầu tăng vọt, xuất phát từ căng thẳng ở Trung Đông. [6]

Nhiên liệu sinh học E10 dự kiến sẽ được đưa vào sử dụng từ ngày 1 tháng 6 năm 2026.

Nguồn: Kinh tế VN

Từ năm 2014 đến năm 2020, xăng pha ethanol E5 biến động, tăng nhanh và đạt đỉnh vào năm 2018, sau đó xu hướng giảm dần thị phần trong tổng lượng tiêu thụ xăng từ 50% xuống chỉ còn khoảng 40% vào năm 2020. Theo các chuyên gia, khi tỷ lệ nhiên liệu sinh học trong xăng tăng lên, mức độ phụ thuộc vào xăng truyền thống, đặc biệt là nhiên liệu hóa thạch, sẽ giảm tương ứng trong kỷ nguyên mới.

Việt Nam có khoảng 6 nhà máy sản xuất ethanol nhiên liệu; tuy nhiên, chỉ khoảng một nửa trong số đó đang hoạt động, và hầu hết không hoạt động hết công suất do nhu cầu thị trường trước đây còn hạn chế. Nếu tất cả các nhà máy hoạt động ở công suất thiết kế tối đa, tổng sản lượng ethanol trong nước có thể đạt khoảng 400.000–500.000 m³ mỗi năm, tương đương với khoảng 40% nhu cầu. Do đó, trong giai đoạn đầu thực hiện E10, vấn đề lớn nhất mà Việt Nam vẫn phải đối mặt là việc nhập khẩu nhiên liệu vẫn là điều bắt buộc với lượng ethanol lên tới 60% để pha trộn nhiên liệu [10]. Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam nhận xét rằng “nếu Việt Nam có thể chủ động đảm bảo nguồn cung ethanol, điều đó rõ ràng sẽ giúp giảm bớt áp lực lên nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế, hiện đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự bất ổn và xung đột ở Trung Đông”. [7]

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu phát triển nhiên liệu sinh học thay thế hoàn toàn xăng khoáng, Việt Nam cần vượt qua những thách thức lớn về công nghệ, chính sách và thị trường. Trong đó, trở ngại lớn nhất là cần cấp thiết mở rộng diện tích nguyên liệu, tăng năng lực sản xuất ethanol và xây dựng cơ chế chính sách mạnh mẽ và khả thi để khuyến khích sản xuất, nhập khẩu và dự trữ chiến lược các nguồn nhiên liệu sinh học. [8]

Ethanol plants’ capacity for E10 biofuel production in Vietnam (thousand cubic metres)

Nguồn: VietnamNews

Nhận thức của người tiêu dùng cũng còn chậm trễ. Về phía người tiêu dùng, vẫn còn lo ngại về chất lượng nhiên liệu sinh học, trong khi về phía doanh nghiệp, chênh lệch giá giữa xăng E5 RON92 và RON95 khá thấp, không đủ để tạo động lực mạnh mẽ cho người dân chuyển đổi. Cơ sở hạ tầng pha trộn và phân phối đòi hỏi vốn đầu tư đáng kể, và chuỗi cung ứng nguyên liệu thô từ nông trại đến nhà máy sản xuất ethanol vẫn còn rời rạc.

Cơ hội cho các doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực nhiên liệu sinh học tại Việt Nam

Sự kết hợp giữa áp lực địa chính trị, chính sách của chính phủ và khoảng cách nguồn cung cơ cấu đã biến ngành nhiên liệu sinh học của Việt Nam trở thành một trong những điểm thâm nhập hấp dẫn nhất đối với các nhà đầu tư năng lượng sạch nước ngoài tại Đông Nam Á. Một số nguyên tắc chiến lược cần được tuân thủ để thâm nhập thị trường hiệu quả.

Hợp tác với các chuỗi nông nghiệp địa phương: Nút thắt cổ chai về nguyên liệu sản xuất ethanol là vấn đề về chuỗi cung ứng cũng như vấn đề về vốn. Các doanh nghiệp FDI thiết lập các thỏa thuận mua bán dài hạn với các hợp tác xã sắn và ngô — đặc biệt là ở các tỉnh như Tây Ninh, Gia Lai và Kon Tum — có thể đảm bảo cả nguồn cung nguyên liệu đầu vào và thiện chí của cộng đồng, giảm đáng kể ma sát về mặt pháp lý.

Hãy chủ động liên hệ với MOIT và MAE ngay từ đầu: Bộ Công Thương (MOIT) và Bộ Nông nghiệp và Môi trường (MAE) là những chủ thể chính trong việc định hình các quy định về nhiên liệu sinh học, các quy định bắt buộc về pha trộn và các ưu đãi thuế. Việc sớm phối hợp với các cơ quan này để điều chỉnh chính sách có thể mở ra cơ hội tiếp cận các ưu đãi khuyến khích đầu tư, các điều khoản sử dụng đất ưu đãi và cấp phép ưu tiên.

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng pha trộn và lưu trữ: Đảm bảo cơ sở hạ tầng pha trộn và phân phối trên quy mô lớn là điều rất quan trọng để thành công. Quá trình chuyển đổi đòi hỏi phải tiếp cận và nâng cấp các cảng, kho bãi và cơ sở lưu trữ trên khắp đất nước [13]. Các nhà đầu tư nước ngoài có chuyên môn về hậu cần — đặc biệt là trong lưu trữ bể chứa, xử lý tại cảng và quản lý chuỗi lạnh — có vai trò ngay lập tức để bổ sung cho đầu tư sản xuất ethanol.

Đọc thêm

Xung đột Trung Đông: Cú sốc logistics toàn cầu và những tác động đến quản lý rủi ro đối với các doanh nghiệp vận tải và logistics của Việt Nam.

Nghiên cứu tác động của quan hệ Mỹ-Iran đối với thị trường Việt Nam.

* Lưu ý: Nếu bạn muốn trích dẫn thông tin trong bài viết này, vui lòng ghi rõ nguồn và kèm theo link bài viết để đảm bảo tôn trọng bản quyền.

B&Company, Inc.

Công ty nghiên cứu thị trường của Nhật Bản đầu tiên tại Việt Nam từ năm 2008. Chúng tôi cung cấp đa dạng những dịch vụ bao gồm báo cáo ngành, phỏng vấn ngành, khảo sát người tiêu dùng, kết nối kinh doanh. Ngoài ra, chúng tôi đã phát triển cơ sở dữ liệu của hơn 900,000 công ty tại Việt Nam, có thể được sử dụng để tìm kiếm đối tác kinh doanh và phân tích thị trường.

Xin vui lòng liên hệ với chúng tôi nếu bạn có bất kỳ thắc mắc hay nhu cầu nào.

info@b-company.jp + (84) 28 3910 3913

[1] https://www.weforum.org/stories/2026/03/the-global-price-tag-of-war-in-the-middle-east/

[2] https://www.reuters.com/business/energy/world-faces-largest-ever-oil-supply-disruption-middle-east-war-iea-says-2026-03-12/

[3] https://www.vietnam.vn/en/gia-dau-the-gioi-vuot-110-usd-thung-do-xung-dot-tai-eo-bien-hormuz

[4] https://en.vneconomy.vn/vietnam-may-activate-petroleum-price-stabilization-measures-amid-middle-east-tensions.htm

[5] https://essentica.eu/news/about-the-industry/vxetnam-ustanavlivaet-normu-v-5-Zhtanol

[6] https://en.vneconomy.vn/e10-biofuel-may-be-rolled-out-from-june-2026.htm

[7] https://english.vov.vn/en/economy/vietnam-needs-to-accelerate-adoption-of-biofuel-amid-global-energy-supply-uncertainty-post1274404.vov

[8] https://www.vietnam.vn/en/vuot-thach-thuc-de-hien-thuc-hoa-lo-trinh-xang-sinh-hoc-e10

Các tài liệu tham khảo khác: