Việt Nam và Nhật Bản đã thiết lập một khuôn khổ hợp tác rộng về chuyển dịch năng lượng và năng lượng sạch. Thách thức tiếp theo là hiện thực hóa các cam kết quốc gia này thành các dự án cụ thể ở cấp địa phương. Khi các tỉnh, thành phố ngày càng đóng vai trò tích cực hơn trong việc gắn kết chính sách quốc gia với nguồn lực địa phương, nhu cầu của ngành công nghiệp và cơ hội đầu tư, Tây Ninh gần đây đã nổi lên như một trường hợp đáng chú ý, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và hydro xanh.

Hợp tác năng lượng sạch Nhật Bản–Việt Nam: Từ cam kết chính sách đến phát triển dự án

Việt Nam và Nhật Bản đang chuyển từ các cam kết chuyển dịch năng lượng ở tầm rộng sang chuẩn bị các dự án cụ thể. Vào tháng 4 năm 2025, hai chính phủ đã nhất trí thúc đẩy hợp tác trong khử cacbon khu công nghiệp, điện gió ngoài khơi và phát triển lưới điện[1]. Đồng thời, 15 dự án chuyển dịch năng lượng song phương đã được xác định theo khuôn khổ Asia Zero Emission Community, trong đó 9 dự án được đưa vào Project Acceleration Platform để thảo luận chi tiết hơn vào tháng 11 năm 2025[2]. Danh mục này rộng hơn chỉ riêng năng lượng sạch, nhưng điện tái tạo, quản lý năng lượng trong công nghiệp và hạ tầng lưới điện ngày càng trở thành những lĩnh vực hợp tác nổi bật.

Hỗ trợ tài chính đang bắt đầu củng cố sự chuyển dịch này từ đối thoại chính sách sang triển khai thực tế. Vào tháng 4 năm 2026, JBIC đã thiết lập một hạn mức tín dụng lên tới 200 triệu USD thông qua BIDV, bao gồm 120 triệu USD từ JBIC, dành cho các dự án chuyển dịch năng lượng và lưới điện[3]. Các cuộc thảo luận gần đây vào tháng 7 năm 2026 tiếp tục tập trung vào LNG, năng lượng tái tạo và hạ tầng truyền tải. Đối với các dự án LNG nói riêng, các quan chức đã nhấn mạnh những thách thức liên quan đến biến động giá toàn cầu, cơ chế tài trợ và tiến độ dự án[4].

Đồng thời, phát triển dự án ngày càng diễn ra ở cấp địa phương, nơi điều kiện đầu tư, nhu cầu công nghiệp và địa điểm phù hợp có thể được đánh giá trực tiếp hơn. Chương trình City to City Collaboration của Nhật Bản kết nối các chính quyền địa phương với doanh nghiệp và các viện nghiên cứu để xác định cơ hội khử cacbon, thực hiện nghiên cứu khả thi và chuẩn bị các dự án có thể sau này tìm kiếm hỗ trợ thông qua các cơ chế tài chính JCM[5]. Một số dự án hợp tác chính quyền địa phương được lựa chọn cho năm tài chính 2026 có bao gồm các thành phần liên quan đến năng lượng, đặc biệt là công nghệ hydro, năng lượng tái tạo, hiệu quả năng lượng, quản lý năng lượng và chuẩn bị các dự án JCM tiềm năng. Một số ví dụ đáng chú ý bao gồm:

Bảng 1: Các chương trình hợp tác địa phương Nhật Bản–Việt Nam được lựa chọn cho năm tài chính 2026

Nguồn: Bản tổng hợp của B&Company từ vòng đầu tiên Và vòng thứ hai của năm tài chính 2026

Các dự án này tích hợp các công nghệ hydro, bao gồm các phương pháp sản xuất, lưu trữ và sử dụng hydro như một nguồn năng lượng ít carbon, cho thấy năng lượng sạch đang giữ vai trò ngày càng rõ nét hơn trong hợp tác địa phương Nhật Bản–Việt Nam. Tuy nhiên, trọng tâm vẫn chưa đồng đều: Ehime–Vĩnh Long bao gồm một nghiên cứu cụ thể về hydro xanh và amoniac, trong khi Huế và Đà Nẵng đề cập đến hydro trong các chương trình khử carbon rộng hơn.

Tây Ninh như một trường hợp mới nổi về hợp tác năng lượng sạch cấp tỉnh

Trong bối cảnh chuyển dịch này, Tây Ninh là một bối cảnh đặc biệt phù hợp cho hợp tác như vậy nhờ kết hợp giữa tiềm năng năng lượng tái tạo, cơ sở công nghiệp đang mở rộng và sự hiện diện của các nhà sản xuất Nhật Bản. Những yếu tố này tạo ra cả nguồn cung năng lượng sạch tiềm năng lẫn nhu cầu công nghiệp đối với các giải pháp khử carbon, bao gồm cả các ứng dụng mới nổi của hydro xanh.

Dựa trên các điều kiện này, hoạt động gắn kết doanh nghiệp, thảo luận kỹ thuật và hợp tác chính thức cấp tỉnh đang bắt đầu hội tụ quanh năng lượng tái tạo và hydro xanh.

Ký MoU giữa Obayashi Corporation và tỉnh Tây Ninh về việc sử dụng hydro trong công nghiệp

Tại một hội nghị xúc tiến đầu tư ở Tokyo vào tháng 11 năm 2025, Tây Ninh đã ký biên bản ghi nhớ với Obayashi Corporation của Nhật Bản. Obayashi bày tỏ quan tâm hỗ trợ các nhà sản xuất Nhật Bản trong các khu công nghiệp của tỉnh chuyển sang sử dụng hydro, qua đó gắn công nghệ năng lượng sạch với nhu cầu thực tiễn là giảm phát thải công nghiệp. Thỏa thuận này chưa thiết lập một dự án đầu tư được xác nhận, nhưng đã tạo ra một khuôn khổ kinh doanh ban đầu để tìm hiểu các ứng dụng hydro tại Tây Ninh[6].

Signing ceremony for the MoU between Obayashi Corporation and Tay Ninh Province

Nguồn: Baotayninh.vn

Thảo luận kỹ thuật và ký biên bản ghi nhớ với Yamanashi về hydro xanh

Vào tháng 1 năm 2026, các quan chức từ tỉnh Yamanashi đã làm việc với chính quyền Tây Ninh để xác định các lĩnh vực hợp tác tiềm năng. Các cuộc thảo luận đặc biệt nhấn mạnh hydro xanh và năng lượng tái tạo, đồng thời được xem là bước chuẩn bị cho một thỏa thuận chính thức giữa hai tỉnh. Điều này đánh dấu sự chuyển dịch từ xúc tiến đầu tư chung sang các trao đổi kỹ thuật tập trung hơn về năng lượng sạch[7].

Quan hệ này được chính thức hóa vào tháng 5 năm 2026, khi Tây Ninh và Yamanashi ký một biên bản ghi nhớ bao quát các lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp, nguồn nhân lực, du lịch, thương mại và đầu tư. Theo thỏa thuận, hai tỉnh hướng tới tăng cường hợp tác trong năng lượng tái tạo và hydro xanh, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ để hỗ trợ mục tiêu trung hòa carbon[8].

Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh và Thống đốc Yamanashi Kotaro Nagasaki ký MoU về giao lưu và hợp tác quốc tế

Nguồn: Vietnam Plus.vn

Hàm ý kinh doanh và triển vọng: từ nền tảng ngoại giao đến các dự án có thể đầu tư

Hợp tác năng lượng sạch Nhật Bản–Việt Nam đang dần chuyển từ các cam kết chính sách sang giai đoạn triển khai dự án. Các khuôn khổ như AZEC và JCM hiện được hỗ trợ bởi tài chính, nghiên cứu khả thi và quan hệ đối tác địa phương, qua đó tạo ra các liên kết rõ ràng hơn giữa công nghệ Nhật Bản và nhu cầu năng lượng của Việt Nam.

Hợp tác tỉnh với tỉnh có thể đóng vai trò then chốt trong việc thu hẹp khoảng cách giữa chính sách quốc gia và triển khai dự án. Bằng cách kết nối nguồn lực địa phương và nhu cầu công nghiệp với chuyên môn, công nghệ và mạng lưới doanh nghiệp Nhật Bản, các quan hệ đối tác này có thể giúp xác định địa điểm phù hợp, xử lý các khoảng trống hạ tầng và chuyển các mục tiêu năng lượng rộng hơn thành cơ hội đầu tư cụ thể.

Tuy nhiên, chỉ tài chính và công nghệ thôi là chưa đủ. Các dự án vẫn cần người sử dụng rõ ràng, mô hình kinh doanh khả thi, mức giảm phát thải đo lường được và khung quy định có thể triển khai. Công tác chuẩn bị dự án vững chắc sẽ quyết định những sáng kiến nào có thể tiến hành.

Trong ngắn hạn, năng lượng tái tạo, phát triển lưới điện, hiệu quả năng lượng và quản lý năng lượng công nghiệp nhiều khả năng sẽ mang lại các cơ hội thực tiễn nhất. Công nghệ hydro xanh có thể thu hút sự quan tâm, nhưng phần lớn dự án vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu hoặc thí điểm và phụ thuộc vào chi phí, hạ tầng và nhu cầu đã được xác nhận.

Kết luận

Nhìn chung, hợp tác năng lượng sạch Nhật Bản – Việt Nam đang bước vào giai đoạn tập trung nhiều hơn vào triển khai, được hỗ trợ bởi các liên kết chặt chẽ hơn giữa chính sách, tài chính, công nghệ và quan hệ đối tác địa phương. Thành công trong tương lai sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển các khuôn khổ này thành những dự án được chuẩn bị tốt, có tính khả thi thương mại và đáp ứng các nhu cầu thực tế của địa phương và công nghiệp.

Đọc thêm 

Liệu các nhà máy có thể mua điện xanh trực tiếp? Khung chính sách khuyến nghị phát triển quốc phòng (DPPA) của Việt Nam và đầu tư vào ngành sản xuất.

Xung đột Trung Đông: Góc nhìn về chính trị và năng lượng sạch – Thời điểm vàng cho năng lượng sinh học tại Việt Nam

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

Ảnh bìa: Baotayninh.vn

[1] https://www.meti.go.jp/english/press/2025/0429_001.html

[2] https://www.vietnamplus.vn/viet-nam-nhat-ban-mo-rong-hop-tac-chuyen-doi-nang-luong-sach-post1077533.vnp

[3] https://vir.com.vn/jbic-provides-120-million-green-financing-for-energy-transition-in-vietnam-151122.html

[4] https://vneconomy.vn/viet-nam-nhat-ban-day-manh-hop-tac-trong-linh-vuc-nang-luong-xanh.htm

[5] https://www.env.go.jp/earth/coop/lowcarbon-asia/english/project/

[6] https://baotayninh.vn/tay-ninh-to-chuc-thanh-cong-hoi-nghi-xuc-tien-dau-tu-tai-tokyo-nhat-ban-133932.html

[7] https://baotayninh.vn/tay-ninh-tang-cuong-hop-tac-nong-nghiep-cong-nghe-cao-va-nang-luong-tai-tao-voi-nhat-ban-135929.html

[8] https://www.vietnamplus.vn/tay-ninh-tang-cuong-ket-noi-voi-dia-phuong-giau-the-manh-cong-nghe-cua-nhat-ban-post1109339.amp