Việc phổ biến các phương tiện thân thiện với môi trường tại Việt Nam đang tăng tốc. Trong bối cảnh giá xăng duy trì ở mức cao và người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến môi trường, mối quan tâm đối với quá trình điện hóa đang gia tăng qua từng năm, trong đó xe hybrid (HEV) thu hút sự chú ý. Mặc dù mức độ phổ biến đang không ngừng tăng, chênh lệch thuế giữa xe hybrid (HEV) và xe điện chạy pin (BEV) nhiều khả năng sẽ quyết định hướng phát triển của phân khúc này trong tương lai.

Các công ty Nhật Bản chiếm ưu thế trên thị trường xe hybrid, với năm mẫu xe chiếm 80% thị phần

Mẫu xe tiên phong trong lĩnh vực xe hybrid tại thị trường Việt Nam là Toyota Corolla Cross HV, được ra mắt vào năm 2020. Tiếp theo đó là Honda CR-V, Toyota Innova Cross, Suzuki XL7 và Ertiga cùng một số mẫu xe khác; đến năm 2024, doanh số xe HEV mới được dự báo đạt khoảng 9.900 chiếc, chiếm khoảng 2% tổng số xe mới.

Xe Nhật Bản chiếm ưu thế về doanh số, trong đó năm mẫu xe nêu trên chiếm hơn 80% thị phần. Tất cả đều thuộc phân khúc giá tầm trung nhưng có mức tiết kiệm nhiên liệu nhất định, đồng thời được tầng lớp trung lưu tại các khu vực đô thị ưa chuộng.

[Figure 1] Share of new HEV and EV car sales (%)

Mối quan tâm ngày càng tăng đối với khả năng tiết kiệm nhiên liệu, cùng vấn đề giá và sự đảo chiều về thuế

Theo một khảo sát người tiêu dùng do Deloitte thực hiện vào tháng 3 năm 2024, những lý do hàng đầu được đưa ra khi lựa chọn HEV hoặc BEV là “chi phí nhiên liệu thấp” và “lo ngại về biến đổi khí hậu”. Đặc biệt, mối quan tâm đối với các phương tiện tiết kiệm năng lượng đã tăng đáng kể kể từ khi giá nhiên liệu tăng vào năm 2021.

Trong khi đó, một yếu tố chính khiến HEV tăng trưởng chậm hơn BEV tại Việt Nam là hệ thống thuế. Theo hệ thống hiện hành, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với HEV ở mức 21-150%, trong khi đối với BEV, mức thuế này chỉ giới hạn ở 1-5% trong giai đoạn chuyển tiếp từ năm 2022 đến năm 2027. Để minh họa cụ thể, giá bán của Suzuki Ertiga (HEV) gồm giá cơ bản 21.500 USD cộng khoảng 3.500 USD tiền thuế, tương đương khoảng 25.000 USD. Trong khi đó, VinFast VF5 (BEV) có giá cơ bản 19.160 USD cộng khoảng 890 USD tiền thuế, tương đương khoảng 20.500 USD, tạo ra chênh lệch giá rõ rệt.

Do hiện tượng đảo chiều này, những tiện ích của HEV, chẳng hạn như không cần đến hạ tầng sạc, hiện đang bị lấn át bởi yếu tố giá.

Khi cuộc cạnh tranh BEV bắt đầu, kết quả của các chính sách sẽ đóng vai trò then chốt

Trong tương lai, HEV và BEV sẽ cạnh tranh để giành lựa chọn của người tiêu dùng trên cùng một sân chơi với tư cách là “phương tiện thân thiện với môi trường”. Chênh lệch giá sẽ đặc biệt có ý nghĩa trong quyết định mua của nhóm người có thu nhập trung bình.

Tại Việt Nam, các nhà sản xuất BEV như VinFast và BYD của Trung Quốc đang tích cực đưa sản phẩm ra thị trường, nhưng các mẫu xe BYD được giới thiệu vào năm ngoái có mức giá khá cao, trên 25.000 USD, nên doanh số dự kiến vẫn còn hạn chế. Hiện VinFast đang duy trì lợi thế ở phân khúc giá phổ thông của BEV, dẫn đầu cuộc cạnh tranh về giá với HEV.

Thiết kế lại các chính sách hỗ trợ là yếu tố then chốt để đa dạng hóa thị trường

Chính phủ Việt Nam đã xác định BEV là “phương tiện di chuyển của tương lai” và triển khai các chính sách ưu đãi về thuế nhập khẩu và lệ phí trước bạ. Điều này đã thúc đẩy BEV phổ biến trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên quan ngại rằng HEV, một lựa chọn ổn định hơn cả về mặt kỹ thuật lẫn vận hành, đang bị xem nhẹ.

Trong tương lai, tùy thuộc vào tình hình phát triển hạ tầng xe điện và việc áp dụng các hạn chế giao thông tại khu vực đô thị, HEV vẫn có nhiều dư địa để được đánh giá lại. Sự tiện lợi và khả năng tiết kiệm nhiên liệu của HEV có thể đặc biệt hấp dẫn đối với người dùng tại các thành phố địa phương và những người ưu tiên di chuyển đường dài.

HEV sẽ tiếp tục tăng trưởng hay bị thay thế bởi BEV, vốn đang được hỗ trợ bằng các ưu đãi thuế? Khi hai xu hướng này giao thoa, các định hướng chính sách trong tương lai chắc chắn sẽ có ảnh hưởng lớn đến hướng phát triển của thị trường.

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.