03/06/2025
Tin tức & Báo cáo mới nhất / Vietnam Briefing
Bình luận: Không có bình luận.
Đồng bằng sông Cửu Long, được biết đến là “vựa lúa” của Việt Nam, là một khu vực quan trọng đóng góp 60% đất nông nghiệp của cả nước và gần 16% đất nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, khu vực này hiện đang phải đối mặt với những tác động nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu, đe dọa trực tiếp đến sinh kế của cư dân. Bài viết này khám phá những tác động quan trọng của biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long, các giải pháp tiềm năng và những tác động đến đầu tư nước ngoài tại khu vực.
Tình hình biến đổi khí hậu và tác động của nó
Đồng bằng sông Cửu Long đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp của Việt Nam, đóng góp 55% sản lượng gạo của cả nước, bao gồm 90% xuất khẩu. Thêm vào đó, khu vực cung cấp hơn 60% sản phẩm thủy sản của cả nước và hơn 70% sản lượng trái cây. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang trở thành một yếu tố thách thức cho những ngành chủ chốt này. Khu vực đang trải qua các hiện tượng thời tiết cực đoan, bao gồm hạn hán, xâm nhập mặn, lũ lụt và mực nước biển dâng cao.
Trong 5 tháng đầu năm 2024, hạn hán và xâm nhập mặn đã khiến hơn 50.000 hộ dân thiếu nước sinh hoạt, gần 1.000 tuyến đường, nhà cửa, cầu cống bị hư hỏng do sụt lún, xói mòn.[1]. Khu vực này mất từ 300 đến 500 ha đất mỗi năm, riêng Cà Mau mất hơn 5.300 ha đất và rừng ngập mặn kể từ năm 2011[2]. Hơn nữa, hạn hán đã khiến hệ thống kênh rạch, sông ngòi ở hàng trăm ngàn hecta rừng bị khô cạn, dẫn đến nguy cơ cháy rừng đáng kể.[3].
Số vụ sạt lở đất ở Đồng bằng sông Cửu Long theo tỉnh (tại sự kết thúc của 2024) (%)
100% = 743 vụ lở đất

Nguồn: Viện nghiên cứu tài nguyên nước miền Nam
Hạn hán và xâm nhập mặn đang diễn biến nghiêm trọng tại nhiều khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Xâm nhập mặn mùa khô năm 2023-2024 đến sớm và sâu hơn trung bình nhiều năm[4]. Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân gây hạn hán và xâm nhập mặn ở ĐBSCL là do ảnh hưởng của hiện tượng El Niño, với thời gian nắng kéo dài khiến lượng nước mặt lớn ở các cánh đồng, kênh rạch, sông ngòi, hồ chứa bốc hơi.[5]. Bên cạnh các yếu tố tự nhiên, hoạt động của con người cũng góp phần đáng kể vào sự xâm nhập mặn. Tình hình càng trầm trọng hơn do khai thác nước ngầm quá mức và khai thác cát lòng sông[6].
Lũ lụt thất thường cũng đang gây ra những khó khăn lớn cho Đồng bằng sông Cửu Long. Trong 10 năm qua, xu hướng lũ lớn và trung bình đã giảm dần, trong khi lũ nhỏ lại tăng[7]. Điều này có nghĩa là lũ lụt ở Đồng bằng sông Cửu Long đang giảm dần qua các năm[8]. Việc giảm lũ lụt dẫn đến một số hậu quả tiêu cực về môi trường và sinh thái, bao gồm ít cá hơn và xói mòn gia tăng do thiếu nước và trầm tích[9].
Hơn nữa, mực nước biển dâng cao làm tăng nguy cơ lũ lụt và tác động đáng kể đến tài nguyên đất đai và cơ sở hạ tầng. Trong 20 năm qua, mực nước biển trung bình đã dâng 2-3 mm mỗi năm[10]. Dự báo mực nước biển sẽ dâng cao 0,5-1m vào cuối thế kỷ 21[11]. Người ta ước tính rằng hàng trăm ngàn hecta đất sẽ bị ngập và hàng triệu người có thể mất nhà cửa[12]Mực nước biển dâng cao cũng khiến hệ thống đê biển có nguy cơ tràn bờ và vỡ, ngay cả khi không có bão lớn[13].
