Biến động giá nhiên liệu đang trở thành vấn đề ngày càng quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam, trong bối cảnh đất nước vẫn phụ thuộc nhiều vào các sản phẩm dầu mỏ nhập khẩu và thị trường năng lượng toàn cầu. Trong những năm gần đây, sự biến động giá xăng dầu không chỉ ảnh hưởng đến vận tải và logistics mà còn tác động đến chi phí sản xuất, giá cả tiêu dùng, lạm phát và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Bài viết này sẽ xem xét các yếu tố chính gây ra biến động giá nhiên liệu, tác động kinh tế rộng hơn của chúng, các biện pháp chính sách và khuyến nghị để giải quyết những biến động này.

Tổng quan về thị trường năng lượng Việt Nam trong nửa đầu năm 2026

Thị trường dầu mỏ Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 chứng kiến những chu kỳ biến động phức tạp, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi sự tương tác giữa các yếu tố cung cầu toàn cầu, xung đột địa chính trị và các nỗ lực can thiệp điều tiết của Chính phủ.

Từ cuối tháng 2 đến tháng 3 năm 2026, việc phong tỏa eo biển Hormuz, nguồn cung toàn cầu thắt chặt và các hạn chế về không phận ở Trung Đông đã đẩy giá năng lượng toàn cầu vào một cuộc khủng hoảng mới.[1] Tại Việt Nam, giá nhiên liệu cơ sở trong nước đã phản ứng ngay lập tức và mạnh mẽ trước sự tăng giá toàn cầu. Thêm vào đó, các yếu tố đặc thù của thị trường như biến động tỷ giá USD/VND và áp lực lạm phát trong nước dai dẳng càng làm trầm trọng thêm tình trạng tăng giá nhiên liệu.[2]

Fluctuations in Retail Fuel Prices in Vietnam in the first months of 2026

Đơn vị: nghìn VND/lít

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Ở thời điểm cao điểm của chu kỳ điều chỉnh giá, giá bán lẻ xăng RON95-III trong nước tăng mạnh, ghi nhận mức tăng lớn nhất và vượt quá 33.800 VND/lít, tăng 49,1% so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, giá dầu diesel 0.05S đạt đỉnh điểm ở mức 44.800 VND/lít, đánh dấu mức tăng 105,1% so với cùng kỳ điều chỉnh năm 2025.[3]

Bước sang tháng 5 năm 2026, thị trường bắt đầu hạ nhiệt, được hỗ trợ bởi những dấu hiệu đàm phán hòa bình ở Trung Đông giúp giảm bớt tắc nghẽn giao thông qua eo biển Hormuz, cùng với các gói can thiệp tài chính đặc biệt do Quốc hội và Chính phủ Việt Nam ban hành.[4]  Giá nhiên liệu bán lẻ tại Việt Nam cũng giảm mạnh và sau đó ổn định ở mức khoảng 24.000 VND/lít đối với xăng RON95-III và 27.000 VND/lít đối với dầu diesel 0.05S. Tuy nhiên, các mức giá này vẫn cao hơn lần lượt 23% và 58% so với cùng kỳ năm 2025.[5]

Tác động kinh tế của việc giá nhiên liệu tăng cao

Nhiên liệu vẫn là yếu tố đầu vào thiết yếu cho nền kinh tế Việt Nam, hỗ trợ giao thông hàng ngày, lưu thông hàng hóa, hoạt động sản xuất, nông nghiệp và tiêu dùng hộ gia đình. Năm 2025, tiêu thụ xăng dầu trong nước đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, tương đương khoảng 2,2–2,3 triệu m³/tấn/tháng, phản ánh sự phụ thuộc liên tục của đất nước vào nhiên liệu cho các hoạt động kinh tế thường nhật.[6]

Do vai trò này, sự biến động giá nhiên liệu không chỉ là vấn đề của thị trường năng lượng mà còn là mối quan tâm rộng hơn đối với hoạt động kinh doanh và kinh tế vĩ mô. Nó có thể ảnh hưởng đến kế hoạch chi phí của doanh nghiệp, sự ổn định thị trường và quản lý kinh tế nói chung, với những tác động cụ thể đến sản xuất, hậu cần, lạm phát, tăng trưởng, chính sách tiền tệ và quản lý tỷ giá hối đoái.

Chi phí sản xuất và vận hành cao hơn[7]

Giá nhiên liệu tăng cao làm tăng trực tiếp chi phí hoạt động của doanh nghiệp, vì nhiên liệu là yếu tố đầu vào thiết yếu cho vận tải, vận hành máy móc, sản xuất công nghiệp và phân phối hàng hóa. Trong nhiều ngành công nghiệp nặng, nhiên liệu có thể chiếm khoảng 25%–35% chi phí sản xuất, trong khi đó, đối với nhiều mặt hàng tiêu dùng và thiết bị, nhiên liệu chiếm khoảng 15%–20% chi phí. Kết quả là, việc giá nhiên liệu tăng kéo dài có thể đẩy giá thành sản phẩm lên cao, thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp và làm suy yếu khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên cả thị trường nội địa và xuất khẩu, đặc biệt là trong các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng và các ngành có chuỗi cung ứng dài.

Tác động khác nhau tùy theo từng lĩnh vực nhưng đặc biệt rõ rệt ở các ngành công nghiệp, nông nghiệp và xây dựng. Các doanh nghiệp công nghiệp phải đối mặt với chi phí cao hơn cho việc vận hành máy móc, vận chuyển nguyên liệu đầu vào và phân phối thành phẩm, trong khi các nguyên liệu đầu vào liên quan đến dầu mỏ cũng ảnh hưởng đến các vật liệu như nhựa, hóa chất và bao bì. Trong nông nghiệp, giá nhiên liệu tăng cao làm tăng chi phí cơ giới hóa và vận chuyển, với chi phí thuê máy móc để cày cấy và thu hoạch ở Đồng bằng sông Cửu Long được báo cáo tăng từ 15% đến 25% kể từ đầu năm 2026. Ngành xây dựng cũng chịu ảnh hưởng nặng nề, khi Bộ Xây dựng ước tính rằng sự tăng vọt giá nhiên liệu vào tháng 3 năm 2026 đã làm tăng chi phí xây dựng ước tính từ 1.91% đến 8.09%, cùng với sự tăng mạnh giá các vật liệu chính như xi măng, cát, đá, gạch và nhựa đường.

Chi phí hậu cần ngày càng tăng[8]

Chi phí vận chuyển tăng cao đã trở thành một trong những kênh rõ ràng nhất mà qua đó giá nhiên liệu tăng và bất ổn địa chính trị đang ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam.

Theo khảo sát nhanh 49 công ty logistics do Văn phòng VLA thực hiện từ ngày 3 đến 11 tháng 3 năm 2026, căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông, đặc biệt là tình trạng bất ổn hàng hải ở Biển Đỏ, đã tạo áp lực rõ rệt lên các doanh nghiệp logistics Việt Nam. Gần 90% công ty được khảo sát báo cáo chịu ảnh hưởng từ mức độ trung bình đến nghiêm trọng, trong đó 51% công ty phải đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng hoặc ở mức khủng hoảng, còn 43% công ty cho biết giá cước vận chuyển tăng đột biến là thách thức lớn nhất của họ.

Bên cạnh việc giá cước vận chuyển tăng cao, các công ty cũng báo cáo thời gian giao hàng kéo dài hơn, đơn đặt hàng của khách hàng bị trì hoãn hoặc hủy bỏ, và ngày càng khó khăn hơn trong việc đặt chỗ vận chuyển quốc tế. Những gián đoạn này cho thấy tác động không chỉ dừng lại ở chi phí vận chuyển, mà còn ảnh hưởng đến độ tin cậy của việc giao hàng, lập kế hoạch chuỗi cung ứng và việc hoàn thành đơn đặt hàng của khách hàng.

Áp lực này đặc biệt mạnh mẽ vì nhiên liệu chiếm một phần lớn chi phí hoạt động logistics. Trong vận tải đường bộ, xăng và dầu diesel chiếm khoảng 35%–40% tổng chi phí kinh doanh. Do đó, giá dầu diesel tăng cao sẽ tác động trực tiếp đến vận tải hàng hóa đường bộ, dịch vụ logistics, giao hàng chặng cuối, vận tải biển và hàng không.

Mỗi lần giá nhiên liệu tăng đều tạo áp lực buộc phải tăng giá cước vận tải và phí dịch vụ hậu cần khoảng 5%–12%. Do biên lợi nhuận trong ngành vận tải rất thấp, những chi phí phát sinh này thường được chuyển trực tiếp vào giá bán cuối cùng. Kết quả là, chi phí nhiên liệu và vận chuyển hàng hóa cao hơn không chỉ giới hạn trong ngành hậu cần mà dần lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế, khiến hàng tiêu dùng trở nên đắt đỏ hơn và gây thêm áp lực lên các doanh nghiệp và hộ gia đình.

Tác động kinh tế vĩ mô của việc giá nhiên liệu tăng cao[9]

Giá nhiên liệu tăng cao tạo áp lực kinh tế vĩ mô trên diện rộng bằng cách làm tăng chi phí trên nhiều lĩnh vực, không chỉ vận tải mà còn cả thực phẩm, vật liệu xây dựng, nhựa, hàng tiêu dùng và dịch vụ. Vì nhiên liệu là yếu tố đầu vào quan trọng cho sản xuất và phân phối, giá cao hơn có xu hướng làm tăng chi phí hoạt động kinh doanh và dần dần được chuyển sang giá bán lẻ cuối cùng. Theo Tổng cục Thống kê Quốc gia (NSO), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam tăng 0,29% so với tháng trước trong tháng 5 năm 2026, một phần phản ánh giá nhiên liệu trong nước tăng cao theo xu hướng toàn cầu và chi phí vật liệu xây dựng tăng do chi phí đầu vào và vận chuyển cao hơn.

Giá nhiên liệu cao kéo dài cũng làm gia tăng áp lực lạm phát. Khi các công ty phải đối mặt với chi phí nhiên liệu và hậu cần cao hơn, họ có thể tăng giá bán để bảo vệ lợi nhuận, đẩy chỉ số giá tiêu dùng chung lên cao. Số liệu của Cục Thống kê Quốc gia (NSO) cho thấy lạm phát của Việt Nam đạt 5,6% so với cùng kỳ năm trước vào tháng 5 năm 2026, với giá nhiên liệu nhập khẩu tăng cao là một trong những yếu tố chính góp phần.

Những diễn biến này cũng làm phức tạp thêm chính sách tiền tệ và quản lý tỷ giá hối đoái. Lạm phát do chi phí đẩy buộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phải cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá với nhu cầu duy trì lãi suất hợp lý cho hoạt động kinh doanh. Đồng thời, giá dầu tăng cao làm tăng nhu cầu ngoại tệ, đặc biệt là đô la Mỹ, để thanh toán cho nhập khẩu nhiên liệu. Do các sản phẩm dầu mỏ nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn cung nội địa của Việt Nam, việc tăng chi phí nhập khẩu có thể gây thêm áp lực giảm giá đối với đồng Việt Nam. Năm 2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhiều lần cảnh báo rằng căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông và sự bất ổn giá năng lượng toàn cầu đang tạo ra những thách thức đối với việc quản lý tỷ giá USD/VND và điều kiện thanh khoản trên thị trường tiền tệ trong nước.

Các biện pháp chính sách vĩ mô quan trọng của Chính phủ và các cơ quan liên bộ

Trước áp lực lạm phát gia tăng và biến động giá nhiên liệu toàn cầu vào đầu năm 2026, Chính phủ Việt Nam và các bộ ngành liên quan đã đưa ra một số biện pháp nhằm ổn định giá nhiên liệu trong nước, giảm áp lực chi phí và hỗ trợ doanh nghiệp.

Các biện pháp chính sách vĩ mô quan trọng nhằm ứng phó với biến động giá nhiên liệu tại Việt Nam, năm 2026

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Các khuyến nghị dành cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh thị trường nhiên liệu hóa thạch ngày càng biến động, các doanh nghiệp tại Việt Nam cần vượt ra khỏi các biện pháp cắt giảm chi phí ngắn hạn và xây dựng các chiến lược thích ứng dài hạn, bền vững hơn. Đối với các doanh nghiệp công nghiệp, ưu tiên hàng đầu là giảm thiểu rủi ro do biến động giá năng lượng bằng cách nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường quản lý chuỗi cung ứng. Điều này có thể đạt được thông qua việc lập kế hoạch hậu cần tốt hơn, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng tại các nhà máy và áp dụng công nghệ tiên tiến trong quản lý sản xuất.[10]

Đồng thời, đa dạng hóa nguồn năng lượng cần trở thành một phần cốt lõi trong quản lý rủi ro doanh nghiệp. Các giải pháp như điện mặt trời trên mái nhà có thể giúp các công ty giảm sự phụ thuộc vào lưới điện quốc gia và nhiên liệu hóa thạch truyền thống, đồng thời cải thiện sự ổn định chi phí trong dài hạn.[11]

Đối với các công ty nước ngoài hoạt động tại hoặc nhập khẩu từ Việt Nam, biến động giá nhiên liệu cần được xem xét trong các chiến lược mua sắm, hậu cần và định giá. Các công ty có thể cần xem xét lại hợp đồng với nhà cung cấp, xây dựng kế hoạch giao hàng linh hoạt hơn, đa dạng hóa các đối tác hậu cần và kết hợp các kịch bản về nhiên liệu và tỷ giá hối đoái vào kế hoạch chi phí. Hợp tác với các đối tác địa phương để cải thiện khả năng theo dõi chuỗi cung ứng cũng có thể giúp giảm thiểu rủi ro gián đoạn.

Đối với các nhà bán lẻ xăng dầu, tác động của quá trình chuyển đổi năng lượng thậm chí còn mang tính cấu trúc hơn. Khi người tiêu dùng dần chuyển sang sử dụng xe điện, các trạm xăng không thể chỉ dựa vào doanh thu từ nhiên liệu hóa thạch. Thay vào đó, họ cần định vị lại mình như những trung tâm dịch vụ “Năng lượng và Tiện ích” tích hợp. Điều này có nghĩa là lắp đặt các trạm sạc nhanh cho xe điện tại các vị trí thích hợp, mở rộng hoạt động cửa hàng tiện lợi và bổ sung các dịch vụ giá trị gia tăng như rửa xe tự động, dịch vụ sửa chữa nhanh và khu vực nghỉ ngơi. Mô hình như vậy sẽ giúp các nhà bán lẻ xăng dầu đa dạng hóa nguồn doanh thu, giữ chân khách hàng và duy trì tăng trưởng trong kỷ nguyên chuyển đổi xanh.[12]

Tóm lại, biến động giá nhiên liệu đã trở thành một thách thức đáng kể đối với Việt Nam, ảnh hưởng không chỉ đến vận tải và logistics mà còn cả chi phí sản xuất, lạm phát và khả năng cạnh tranh tổng thể của doanh nghiệp. Mặc dù các biện pháp của chính phủ có thể giúp giảm bớt áp lực ngắn hạn, các doanh nghiệp cần tăng cường khả năng phục hồi của mình thông qua tối ưu hóa chi phí, tiết kiệm năng lượng và quản lý chuỗi cung ứng. Về lâu dài, thích ứng với quá trình chuyển đổi năng lượng và đa dạng hóa nguồn năng lượng sẽ rất cần thiết để duy trì tăng trưởng ổn định trong một thị trường ngày càng bất ổn. Đối với các nhà đầu tư nước ngoài, việc hiểu rõ xu hướng giá nhiên liệu rất quan trọng khi đánh giá chi phí hoạt động, rủi ro chuỗi cung ứng và môi trường kinh doanh tổng thể tại Việt Nam. Những hiểu biết được thảo luận trong bài viết này có thể giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định sáng suốt hơn về việc thâm nhập thị trường, kế hoạch mở rộng và chiến lược đầu tư dài hạn.

Đọc thêm

Từ RON95 sang E10: Sự chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học tại Việt Nam và tác động của nó đến ngành bán lẻ nhiên liệu và giao thông vận tải.

Quy định về xe máy xăng tại Hà Nội: Điều này có ý nghĩa gì đối với các thương hiệu xe máy Nhật Bản?

 * Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, vui lòng ghi rõ nguồn và cung cấp liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

[1] https://vneconomy.vn/boi-canh-the-gioi-bat-on-gia-xang-dau-trong-nuoc-dong-loat-tang-phi-ma.htm

[2] https://doisongvaphattrien.vn/vi-sao-gia-xang-dau-lien-tuc-nhay-mua-du-bao-thi-truong-xang-dau-thang-62026-con-nhieu-bien-dong-a48594.html

[3] https://minhbach.moit.gov.vn/tin-tuc/thong-bao/mot-so-thong-tin-ve-viec-dieu-hanh-gia-xang-dau-ngay-20-3-2025.html, https://minhbach.moit.gov.vn/tin-tuc/thong-bao/thong-tin-dieu-hanh-gia-xang-dau-ngay-03-4-2025.html

[4] https://vietnambiz.vn/gia-xang-dau-hom-nay-56-lao-doc-vi-trien-vong-dat-thoa-thuan-hoa-binh-my-iran-20266573955809.htm

[5] https://minhbach.moit.gov.vn/tin-tuc/mot-so-thong-tin-ve-viec-dieu-hanh-gia-xang-dau-ngay-15-12-2024.html, https://minhbach.moit.gov.vn/tin-tuc/mot-so-thong-tin-ve-viec-dieu-hanh-gia-xang-dau-ngay-15-12-2024.html

[6] https://moit.gov.vn/en/news/join-hands-to-safeguard-energy-security-amid-middle-east-crisis.html

[7]  https://www.vietnamtradeportal.gov.vn/index.php?id=2894&r=site%2F, https://www.vietnamtradeportal.gov.vn/index.php?id=2894&r=site%2Fdisplay; https://baominhagri.com/gia-xang-dau-tang-ky-luc-2026-giai-phap-toi-uu-chi-phi-cho-nha-nong; https://thuvienphapluat.vn/cong-van/Thuong-mai/Cong-van-5026-BXD-KTQLXD-2026-tac-dong-bien-dong-gia-xang-dau-toi-tinh-hinh-dau-tu-xay-dung-700369.aspx

[8] https://vla.com.vn/wp-content/uploads/2026/03/BAN-TIN-VLA-SO-146-16.03.2026.pdf

[9] https://www.nso.gov.vn/en/cpi/ , https://www.reuters.com/world/asia-pacific/vietnam-inflation-accelerates-may-trade-deficit-widens-2026-06-03/, https://vietnamnet.vn/en/rising-fuel-prices-put-pressure-on-vietnam-s-exchange-rate-central-bank-says-2496919.html

[10] https://www.vcci.com.vn/en/news/ung-pho-gia-xang-dau-doanh-nghiep-cong-nghiep-siet-chi-phi-san-xuat

[11] https://piacom.vn/bien-dong-gia-xang-2026-nguoi-tieu-dung-thay-doi-thoi-quen-doanh-nghiep-xang-dau-can-thich-ung-ra-sao/

[12] https://piacom.vn/bien-dong-gia-xang-2026-nguoi-tieu-dung-thay-doi-thoi-quen-doanh-nghiep-xang-dau-can-thich-ung-ra-sao/