Ngày 12 tháng 6^th, năm 2025, Quốc hội Việt Nam đã thông qua một nghị quyết mang tính bước ngoặt nhằm giảm số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống còn 34. Cuộc cải cách sâu rộng này đánh dấu đợt tái cơ cấu hành chính quan trọng nhất của đất nước trong nhiều thập kỷ, hướng tới xây dựng một hệ thống quản trị tinh gọn, hiện đại, sẵn sàng nắm bắt các cơ hội mới trong kỷ nguyên mới.

Kế hoạch của Việt Nam về tái cơ cấu các đơn vị hành chính cấp tỉnh

Kể từ năm 2008, Việt Nam duy trì hệ thống 63 đơn vị cấp tỉnh với cơ cấu hành chính ba cấp, sau khi mở rộng Hà Nội[1]. Mặc dù mô hình này bảo đảm sự giám sát thống nhất của chính quyền, việc nhanh chóng thành lập các đơn vị cấp xã mới đã dẫn đến tình trạng phân mảnh, kém hiệu quả và khó đáp ứng các tiêu chuẩn quốc gia[2] [3]. Những thách thức mang tính hệ thống này đã thúc đẩy các nhà hoạch định chính sách xem xét lại cơ cấu quản lý hành chính công, như được nêu trong Kết luận số 121-KL/TW do Ban Chấp hành Trung ương ban hành ngày 24 tháng 1^th, 2025[4].

Sau các cuộc thảo luận chuyên sâu vào đầu năm 2025, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 13^th đã thông qua một cuộc cải cách quan trọng vào ngày 12 tháng 4^th, đưa ra đề án sắp xếp các đơn vị hành chính và phát triển hệ thống quản trị địa phương hai cấp theo Nghị quyết số 60-NG/TW[5]. Kế hoạch giữ lại 11 đơn vị cấp tỉnh và sáp nhập 52 đơn vị còn lại, giảm tổng số xuống còn 34, bao gồm 6 thành phố trực thuộc trung ương và 28 tỉnh. Quyết định số 759/QĐ-TTg[6], được ký ngày 14 tháng 4^th, đưa ra đề án chi tiết về việc tái cơ cấu, cùng các thông tin quan trọng về việc sáp nhập các tỉnh và thành phố.

Vietnam’s Provinces after Restructuring

Nguồn: B&Company Việt Nam[7]

Ngày 12 tháng 6^th, năm 2025, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Nghị quyết số 202/2025/QH15[8] về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh. Nghị quyết công bố phương án sáp nhập chính thức của từng tỉnh, tên các tỉnh mới và các chỉ số kinh tế - xã hội, địa lý.

Bảng 1: Tình hình sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025

Nguồn: Nghị quyết số 202/2025/QH15, các Cục Thống kê cấp tỉnh[9], Các nghị quyết về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã, Tổng hợp B&Company

Triển khai hệ thống quản trị địa phương hai cấp

Bên cạnh việc sáp nhập các đơn vị cấp tỉnh, cải cách hành chính năm 2025 của Việt Nam bao gồm việc bãi bỏ các đơn vị hành chính cấp huyện và áp dụng hệ thống quản trị địa phương hai cấp:

– Các đơn vị hành chính cấp tỉnh, bao gồm các tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương, là cơ quan chủ trì giám sát công tác quản trị cấp xã. Các đơn vị này ban hành nghị quyết, quyết định và chỉ thị để định hướng, quản lý và giám sát hoạt động của các cấp dưới trong phạm vi thẩm quyền.

– Đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm các xã, phường và khu đặc biệt, hoạt động như cấp hành pháp chịu trách nhiệm thực hiện các chính sách với một mức độ tự chủ nhất định. Hoạt động của họ phù hợp với khuôn khổ pháp lý và chính sách do chính quyền trung ương và tỉnh thiết lập. Ngoài ra, chính quyền cấp xã quản lý phát triển kinh tế - xã hội địa phương và chịu trách nhiệm trước chính quyền tỉnh tương ứng.

Ngày 9 tháng 4^th, Chính phủ đã phê duyệt 34 đề án sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã theo Nghị quyết số 126/NQ-CP[10]. Ngày 16 tháng 6^th, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký và ban hành 34 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã tại 34 tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương[11]. Theo đó, 9.907 đơn vị (7.570 xã, 1.720 phường và 617 thị trấn) sẽ được sắp xếp thành 3.193 đơn vị, qua đó giảm hai phần ba số đơn vị hành chính cấp xã của Việt Nam.

Lộ trình cải cách ban đầu được đề ra trong Kế hoạch số 47-KH/BCD, sau Quyết định số 759/QĐ-TTg được ký ngày 14 tháng 4^th và sau đó được đẩy nhanh theo Nghị quyết số 162/NQ-CP ngày 7 tháng 6^th. Kết luận số 167-KL/TW[12], được ký ngày 13 tháng 6^th, tiếp tục đẩy nhanh tiến trình và thống nhất thời điểm các cơ quan cấp tỉnh và cấp xã chính thức đi vào hoạt động vào ngày 1 tháng 7, thể hiện cam kết của Chính phủ đối với việc tinh gọn bộ máy quản trị và sự cần thiết của cải cách hành chính. Cải cách này bao gồm việc đồng thời sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời bãi bỏ cấp huyện. Từ ngày 1 tháng 7, năm 2025, tất cả cơ quan, tổ chức và chính quyền sẽ bắt đầu hoạt động theo mô hình quản trị thống nhất gồm hai cấp trên toàn quốc, đánh dấu bước chuyển biến quan trọng trong quản trị địa phương và quy hoạch vùng.

Tác động của cải cách hành chính tại Việt Nam

Những cải cách quản trị gần đây của Việt Nam mang lại nhiều tác động tích cực đáng kể đối với môi trường kinh doanh, đặc biệt trong việc tinh gọn thủ tục hành chính và xác lập định hướng phát triển rõ ràng hơn cho tương lai. Việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã giúp loại bỏ các chức năng, nhiệm vụ chồng chéo và giảm sự trùng lặp trong bộ máy hành chính. Cơ cấu lại này tạo ra các tuyến báo cáo minh bạch hơn, đồng thời giúp hoạt động quản trị trở nên linh hoạt và hiệu quả hơn. Đáng chú ý, việc sáp nhập các đơn vị hành chính dẫn đến sự hình thành các vùng kinh tế lớn hơn và có tính khả thi cao hơn, qua đó nâng cao sức hấp dẫn đối với đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghiệp. Việc liên kết các tỉnh có thế mạnh kinh tế tương đồng cũng cho phép phối hợp tốt hơn trong các chiến lược phát triển vùng, góp phần phát huy lợi thế cạnh tranh và tiềm năng tăng trưởng tại các khu vực. Đáng chú ý, cả nước sẽ có 21 tỉnh ven biển, giúp các tỉnh không giáp biển khai thác những cơ hội tăng trưởng mới trong lĩnh vực du lịch, logistics và vận tải.

Kết luận

Những nỗ lực của Việt Nam trong việc tái cấu trúc các đơn vị hành chính cấp tỉnh và thí điểm hệ thống quản lý địa phương hai cấp đánh dấu sự chuyển dịch đáng kể sang mô hình hành chính công hiện đại, hiệu quả và phi tập trung hơn. Những thay đổi này dự kiến sẽ nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ, cải thiện điều kiện đầu tư và gắn kết tốt hơn sự phát triển của địa phương với các ưu tiên quốc gia.

[1] TVPL. Nghị quyết số 15/2008/QH12 điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Hà Nội và các tỉnh liên quanTruy cập>

[2] TVPL. Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 về Tiêu chuẩn và Phân loại Đơn vị hành chínhTruy cập>

[3] TVPL. Nghị quyết số 27/2022/UBTVQH15 sửa đổi Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 về Tiêu chuẩn và Phân loại Đơn vị hành chínhTruy cập>

[4] TVPL. Kết luận số 121-KL/TW về việc tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII <Truy cập>

[5] Văn bản Chính phủ. Nghị quyết số 60-NG/TW Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIIITruy cập>

[6] TVPL. Quyết định số 759/QĐ-TTg phê duyệt Đề án sắp xếp lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấpAcgôicess>

[7] Để xem bản đồ chính thức của Việt Nam, vui lòng truy cập Cục Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam <Truy cập>

[8] TVPL. Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh <Truy cập>

[9] Các chỉ số của các tỉnh được sáp nhập được cung cấp theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, trong khi các chỉ số của các tỉnh không thay đổi được tổng hợp từ báo cáo của các Cục Thống kê tỉnh.

[10] TVPL. Nghị quyết số 126/NQ-CP về Đề án sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã năm 2025 <Truy cập>

[11] Government News. 34 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã <Truy cập>

[12] TVPL. Kết luận số 167-KL/TW của Bộ Chính trị và Ban Bí thư về chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, được triển khai đồng thời ở cấp tỉnh và cấp xã từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 <Truy cập>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.