Đã nêu trong Nghị quyết số 26-NQ/TW[4] năm 2022, Quyết định số 376/QĐ-TTg[5]và Quyết định số 1281/QĐ-TTg[6] Năm 2024, định hướng phát triển hiện tại của vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung Việt Nam tập trung vào việc tái cấu trúc các ngành kinh tế chủ chốt, nhấn mạnh kinh tế biển và tăng cường kết nối khu vực trên ba tiểu vùng được xác định. Trong khi các cuộc sáp nhập hành chính gần đây đã dẫn đến những điều chỉnh về mặt cấu trúc, đặc biệt là khi một số tỉnh ven biển được sáp nhập với Tây Nguyên, các tỉnh Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung phần lớn vẫn giữ nguyên các mục tiêu phát triển hiện tại và đóng vai trò là động lực chính của nền kinh tế miền Trung:

(1) Phát triển các ngành công nghiệp có khả năng cạnh tranh quốc tế với sự hội nhập mạnh mẽ vào chuỗi giá trị toàn cầu, ưu tiên các ngành nền tảng, công nghệ xanh, chế biến và các ngành công nghiệp mới nổi;

(2) Hiện đại hóa hệ thống logistics thông qua các công nghệ tiên tiến và thiết lập các trung tâm quốc gia và quốc tế kết nối với mạng lưới cảng biển khu vực và các hành lang vận tải toàn cầu chính;

(3) Định vị du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn bằng cách tận dụng các nguồn tài nguyên biển và đảo, cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái hang động, khu bảo tồn đa dạng sinh học, di sản thế giới và tài sản văn hóa-lịch sử của khu vực;

(4) Tái cơ cấu ngành nông, lâm, thủy sản hướng tới các mô hình sinh thái gắn với công nghiệp chế biến, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả cao;

(5) Thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững kinh tế biển, đặc biệt là trong các dịch vụ, công nghiệp hàng hải, du lịch và các hoạt động kinh tế hàng hải;

(6) Tăng cường liên kết khu vực bằng cách hình thành các cụm công nghiệp và khu kinh tế ven biển lớn kết nối với các trung tâm đô thị, trung tâm du lịch và điểm du lịch sinh thái cho du khách quốc tế.

Năm 2024, khu vực dịch vụ của Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung đóng góp gần 500 nghìn tỷ đồng, chiếm 43% GDP của vùng, được thúc đẩy bởi các hoạt động logistics, thương mại, dịch vụ tài chính và đặc biệt là ngành du lịch tăng mạnh trước đại dịch Covid-19.[7] và đã nhanh chóng phục hồi trong những năm gần đây[8]Ngành công nghiệp và xây dựng của khu vực cũng nhanh chóng chuyển đổi từ ngành khai khoáng và chế biến truyền thống sang ngành sản xuất và chế biến công nghệ cao và có giá trị cao.

GDP Composition of the North Central and Central Coastal in 2024

Đơn vị: %

Nguồn: Tổng cục Thống kê (GSO), Cục Thống kê Tỉnh, Tổng hợp B&Company

Cơ cấu GRDP của các tỉnh Bắc Trung Bộ rất đa dạng, tập trung mạnh vào các ngành dịch vụ và công nghiệp & xây dựng, phù hợp với định hướng phát triển của vùng. Thanh Hóa dẫn đầu vùng với GRDP là 319 nghìn tỷ đồng vào năm 2024, trong đó một nửa là do ngành công nghiệp & xây dựng đóng góp. Ngược lại, thành phố Đà Nẵng, với GRDP là 280 nghìn tỷ đồng, là thành phố dịch vụ, với cơ cấu ngành trong GRDP ở mức hơn 70% trước khi sáp nhập và ở mức 54% sau khi sáp nhập với nền kinh tế của Quảng Nam. Ngoài thành phố Đà Nẵng, ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ trọng đáng kể trong GRDP của toàn vùng, đặc biệt là Nghệ An (22%) và Quảng Trị (18%), do trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản phát triển mạnh. Tuy nhiên, các tỉnh này đã và đang tăng cường các ngành dịch vụ và công nghiệp & xây dựng bằng cách thúc đẩy du lịch và thu hút các nhà đầu tư nước ngoài vào các ngành sản xuất công nghệ cao.

GRDP composition by provinces in the North Central and Central Coastal post mergers in 2024

Đơn vị: %

Nguồn: Tổng cục Thống kê (GSO), Cục Thống kê Tỉnh, Tổng hợp B&Company

Bức tranh FDI tại khu vực Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung có sự chênh lệch đáng kể. Nghệ An nổi lên như một ngôi sao đang lên trong những năm gần đây, thu hút 1,75 tỷ USD vốn đăng ký, chào đón các nhà sản xuất toàn cầu như Foxconn, Goertek, Everwin, JuTeng và Luxshare ICT[9]. Mặc dù lượng vốn FDI đổ vào tương đối thấp vào năm 2024, Hà Tĩnh vẫn nằm trong số ba điểm đến FDI hàng đầu của khu vực, chủ yếu là nhờ vào khu kinh tế Vũng Áng, một trung tâm sản xuất thép, công nghiệp hỗ trợ, chế biến sau thép, nhiệt điện và cảng biển nước sâu, đồng thời là một trong ba trung tâm thương mại hàng hải quốc tế quan trọng của Việt Nam.[10]. Thanh Hóa tiếp tục dẫn đầu khu vực về thu hút FDI nhờ khu kinh tế Nghi Sơn và các dự án mới như Khu công nghiệp Thăng Long Thanh Hóa 3.000 tỷ đồng của Tập đoàn Sumitomo[11], đang chuẩn bị hồi sinh nguồn FDI của tỉnh trong tương lai. Sau khi sáp nhập với Quảng Nam, thành phố Đà Nẵng hiện xếp hạng 10^th trên toàn quốc về tổng số FDI đã đăng ký. Tỉnh định vị mình là trung tâm tương lai của các ngành công nghiệp sản xuất và chế biến công nghệ cao, chẳng hạn như chất bán dẫn, điện tử, ô tô, v.v. Với Khu công nghệ cao Đà Nẵng, một trong ba khu công nghệ cao quốc gia của Việt Nam và là khu công nghệ cao duy nhất nằm ở khu vực miền Trung, tỉnh đóng vai trò là trung tâm chiến lược cho các ngành công nghiệp công nghệ sau khi thu hút hơn 1 tỷ đô la Mỹ đầu tư[12].

New registered FDI capital in 2024 (Left) and Total accumulated registered FDI capital in 2024 (Right) by provinces of the North Central and Central Coastal

Đơn vị: Triệu USD

Nguồn: Bộ Y Tế, Tổng hợp B&Company

Những thay đổi tiềm tàng trong định hướng phát triển kinh tế của các tỉnh Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung sau khi sáp nhập đơn vị hành chính

Trong khi ranh giới tỉnh của các tỉnh Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung vẫn hầu như không thay đổi, thì kết nối đã trở thành vấn đề nổi lên đối với sự phát triển của khu vực. Các tỉnh không thay đổi, như Thanh Hóa và Nghệ An, có khả năng tham gia nhiều hơn vào quy hoạch kinh tế liên tỉnh, điều phối cơ sở hạ tầng khu vực và thúc đẩy đầu tư hợp tác do nền tảng kinh tế và định hướng phát triển tương tự. Sau khi sáp nhập, Quảng Trị sẽ mở rộng không gian quy hoạch và phát triển kinh tế, đồng thời hình thành cực tăng trưởng có quy mô đủ lớn, sức cạnh tranh cao và kết nối mạnh mẽ trong khu vực Bắc Trung Bộ. Thành phố Đà Nẵng, là cầu nối giữa Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, sẽ có vị thế tốt hơn để cạnh tranh với các trung tâm kinh tế như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Bối cảnh kinh tế và định hướng phát triển của các tỉnh Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung sau khi sáp nhập

Nguồn: Quy hoạch kinh tế Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, Tổng hợp B&Company

Phần kết luận

Việc sáp nhập các đơn vị hành chính khu vực Bắc Trung Bộ và Trung Bộ năm 2025 đánh dấu một bước chuyển biến quan trọng trong cách tiếp cận quản lý và phát triển khu vực của đất nước. Các tỉnh như Quảng Bình-Quảng Trị và Đà Nẵng-Quảng Nam sẽ được hưởng lợi từ quy mô, sức mạnh tổng hợp và sức hấp dẫn đầu tư mới. Trong khi đó, các tỉnh lân cận phải thích ứng để duy trì khả năng cạnh tranh. Với quy hoạch phối hợp và chiến lược tăng trưởng bền vững, khu vực Bắc Trung Bộ có vị thế tốt để trở thành động lực năng động của nền kinh tế Việt Nam trong những năm tới.

[1] Với mục đích phân tích trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích các tiểu vùng Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ của vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung Việt Nam, bao gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thành phố Huế, Thành phố Đà Nẵng và Quảng Nam. Các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định và Nam Trung Bộ sẽ được đề cập trong một bài viết riêng do sự hợp nhất hành chính của họ với Tây Nguyên.

[2] TVPL. Kết luận số 157-KL/TW về việc thực hiện các nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị về sắp xếp lại bộ máy tổ chức và đơn vị hành chínhNguồn>

[3] TVPL. Quyết định số 759/QĐ-TTg phê duyệt Đề án sắp xếp lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấpNguồn>

[4] TVPL. Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045Nguồn>

[5] TVPL. Quyết định số 376/QĐ-TTg về việc phê duyệt Quy hoạch chung vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050Nguồn>

[6] TVPL. Quyết định số 1281/QĐ-TTg về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Quy hoạch chung vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050Nguồn>

[7] VIOIT. Một số nhiệm vụ và giải pháp phát triển kinh tế vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045Nguồn>

[8] Tin tức Chính phủ. Lượng khách du lịch quốc tế tăng, báo hiệu sự phục hồi mạnh mẽ của ngành du lịch miền Trung Việt Nam.Nguồn>

[9] VnEconomy. Nghệ An tiếp tục đẩy mạnh thu hút FDI đến năm 2025Nguồn>

[10] Chính quyền Hà Tĩnh. Khu kinh tế Vũng Áng – động lực tăng trưởng và là trung tâm phát triển chủ chốt của tỉnh Hà TĩnhNguồn>

[11] VnEconomy. Thanh Hóa Chọn Tập Đoàn Toàn Cầu Làm Dự Án Khu Công Nghiệp 2.918 Tỷ ĐồngNguồn>

[12] VnEconomy. Khu công nghệ cao Đà Nẵng thu hút hơn 1 tỷ USD vốn FDINguồn>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, vui lòng ghi rõ nguồn và cung cấp liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.