Giới thiệu về Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (Luật số 36/2024/QH15) 

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (Luật số 36/2024/QH15) được Quốc hội thông qua ngày 27 tháng 6 năm 2024 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025. Luật này đưa ra các yêu cầu mới đáng kể nhằm nâng cao an toàn giao thông đường bộ và sức khỏe của người lái xe. Trọng tâm là quy tắc “48/10/4”, giới hạn thời gian làm việc của người lái xe không quá 10 giờ mỗi ngày, 48 giờ mỗi tuần và 4 giờ lái xe liên tục. Người lái xe cũng phải thực hiện các khoảng nghỉ bắt buộc—15 phút đối với xe tải đường dài, xe chạy tuyến cố định và xe buýt liên tỉnh, hoặc 5 phút đối với taxi và xe buýt nội tỉnh—sau mỗi bốn giờ lái xe liên tục. 

Luật thiết lập cơ chế trách nhiệm kép, theo đó cả người lái xe và doanh nghiệp vận tải đều chịu trách nhiệm pháp lý về việc tuân thủ. Việc lái xe vượt quá thời gian cho phép sẽ dẫn đến các hình thức xử phạt đối với người lái xe, bao gồm phạt tiền và các chế tài liên quan đến giấy phép, trong khi doanh nghiệp phải chịu mức phạt cao hơn đáng kể nếu cho phép hoặc không ngăn chặn các vi phạm này. 

Để thực thi việc tuân thủ, luật yêu cầu sử dụng công nghệ, chẳng hạn như hệ thống theo dõi phương tiện (“hộp đen”) và thiết bị ghi hình ảnh tài xế, đặc biệt đối với xe từ tám chỗ ngồi trở lên. Các thiết bị này hỗ trợ giám sát hành vi và giờ làm việc của tài xế theo thời gian thực.  

Bảng so sánh: Trước và sau năm 2025 

Nguồn: Tổng hợp của B&Company 

Tác động đến người lái xe 

Người lái xe đang đối mặt với những thách thức đáng kể theo luật mới, thể hiện qua thu nhập giảm, lịch trình chặt chẽ hơn và sự bất ổn việc làm ngày càng gia tăng. 

– Áp lực thu nhập: Giới hạn 48 giờ làm việc mỗi tuần được ước tính làm giảm thu nhập của người lái xe 20–30%, đặc biệt trên các tuyến đường dài [3]. Điều này làm giảm sức hấp dẫn của nghề và làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt người lái xe hiện nay. 

– Mệt mỏi và linh hoạt: Các khoảng nghỉ bắt buộc sau mỗi 4 giờ giúp nâng cao an toàn nhưng kéo dài thời gian hành trình, hạn chế tính linh hoạt và thời gian nghỉ ngơi cá nhân. 

– Rủi ro về an ninh việc làm: Khó khăn trong tuyển dụng và các quy định thay đổi đang khiến một số người lái xe rời bỏ nghề, làm dấy lên lo ngại về tính bền vững dài hạn của nghề này. 

– Giảm thu nhập và sức hấp dẫn của công việc: Giới hạn 48 giờ làm việc mỗi tuần làm giảm thu nhập của người lái xe 20–30%, đặc biệt trên các tuyến đường dài [3]. Điều này khiến nghề kém hấp dẫn hơn và làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt người lái xe. 

Mặc dù những áp lực này gây ảnh hưởng đáng kể đến người lái xe, các khoảng nghỉ bắt buộc có thể mang lại lợi ích dài hạn, như cải thiện sức khỏe, giảm tai nạn liên quan đến mệt mỏi và nâng cao an toàn giao thông đường bộ. Những động lực ở cấp độ cá nhân này lan tỏa lên cấp độ cao hơn, trực tiếp định hình cách thức hoạt động của các doanh nghiệp vận tải. 

Tác động đến các doanh nghiệp vận tải 

Các đơn vị vận tải đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn về chi phí và hiệu quả khi các quy định nghiêm ngặt hơn tái định hình bối cảnh logistics. 

– Chi phí lao động tăng cao: Khi năng suất của người lái xe giảm 20–30%, các doanh nghiệp phải tuyển thêm người lái xe—vốn đã khan hiếm—hoặc cắt giảm dịch vụ, làm tăng chi phí lao động [3]. 

– Giảm tỷ lệ sử dụng tài sản: Xe tải phải nằm chờ lâu hơn do các giới hạn về thời gian, làm tăng chi phí trên mỗi kilômét khi các khoản chi phí cố định như khấu hao và bảo hiểm vẫn không đổi. 

– Lạm phát chi phí vận chuyển: Cước vận tải có thể tăng 20–25% để bù đắp chi phí, qua đó có khả năng làm tăng 10–11% tổng chi phí logistics quốc gia và làm suy giảm năng lực cạnh tranh của các ngành xuất khẩu có biên lợi nhuận thấp. 

– Gánh nặng tuân thủ: Đầu tư vào hệ thống giám sát, quản lý nhân lực và đào tạo là điều không thể tránh khỏi. Trong khi các doanh nghiệp lớn có thể thích ứng, các đơn vị vận tải nhỏ hơn có nguy cơ bị loại khỏi thị trường do không cạnh tranh được về giá, qua đó đẩy nhanh quá trình hợp nhất thị trường. 

Bất chấp những thách thức này, khung pháp lý mới có thể mang lại những tác động tích cực: giảm số vụ tai nạn, điều tiết luồng giao thông tốt hơn và đẩy nhanh quá trình ứng dụng công nghệ số—đặt nền móng cho một ngành vận tải an toàn hơn, có khả năng chống chịu cao hơn và hiện đại hóa. 

Tác động đối với doanh nghiệp 

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ mới áp dụng các giới hạn nghiêm ngặt hơn về thời gian lái xe và thời gian nghỉ bắt buộc, trực tiếp làm giảm năng suất tài xế và gia tăng rủi ro tuân thủ. Để duy trì hoạt động và kiểm soát chi phí gia tăng, các doanh nghiệp vận tải phải điều chỉnh mô hình vận hành và tăng cường năng lực công nghệ. Hai định hướng chính được đặt ra: 

– Nâng cao tính linh hoạt trong hoạt động thông qua thiết kế lại mạng lưới: Trên các tuyến đường dài như Hà Nội–Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình luân phiên tài xế trở nên thiết yếu: tài xế lái xe trong 4 giờ trước khi bàn giao phương tiện tại các điểm bàn giao được chỉ định, giúp xe tải tiếp tục di chuyển mà không vi phạm giới hạn 4 giờ [4]. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể áp dụng mạng lưới Hub-and-Spoke thay cho các tuyến kết nối trực tiếp, qua đó nâng cao hiệu suất sử dụng đội xe, hợp nhất sản lượng và đảm bảo khả năng chống chịu tốt hơn trước các giới hạn về thời gian. 

– Tận dụng công nghệ để tuân thủ và nâng cao hiệu quả: Do luật quy định bắt buộc giám sát theo thời gian thực thời gian lái xe và thời gian nghỉ, doanh nghiệp phải đầu tư vào Hệ thống Quản lý Vận tải (TMS) để tự động hóa việc kiểm tra tuân thủ, theo dõi mức độ sử dụng phương tiện và lập kế hoạch tuyến đường. Trên nền tảng tuân thủ này, doanh nghiệp có thể tích hợp AI và Dữ liệu lớn để dự báo nhu cầu, tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nhiên liệu và giám sát tình trạng phương tiện. IoT và viễn thông cũng cho phép theo dõi hiệu suất liên tục, giúp doanh nghiệp không chỉ đáp ứng các yêu cầu pháp lý mà còn nâng cao hiệu quả dài hạn. 

Bằng cách kết hợp tính linh hoạt của mạng lưới với chuyển đổi số, doanh nghiệp có thể biến áp lực pháp lý thành lợi thế cạnh tranh—vừa đảm bảo tuân thủ, vừa xây dựng mô hình vận tải linh hoạt hơn, dựa trên dữ liệu và có khả năng chống chịu cao hơn. 

[1] Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 <Truy cập>  

[2] Luật Giao thông đường bộ năm 2008 <Truy cập> 

[3] Zing News, Hiệp hội Logistics: Giới hạn thời gian lái xe làm giảm thu nhập của tài xế <Truy cập> 

[4] VnExpress, Doanh nghiệp vận tải lo ngừng hoạt động do giới hạn thời gian lái xe <Truy cập> 

[5] Industrial News, Những giải pháp nào có thể thúc đẩy và nâng cao hiệu quả chuyển đổi số trong ngành logistics? <Truy cập> 

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.