Giới thiệu về lĩnh vực giao thông vận tải của Việt Nam và xu hướng thúc đẩy điện hóa 

Lĩnh vực giao thông vận tải của Việt Nam đang ở thời điểm then chốt, với những nỗ lực ngày càng gia tăng nhằm thúc đẩy điện hóa như một giải pháp trọng yếu cho tình trạng ùn tắc đô thị và các thách thức về môi trường. Xe buýt điện đã trở thành tâm điểm trong quá trình chuyển đổi này, phù hợp với xu hướng toàn cầu hướng tới phương tiện di chuyển sạch hơn nhằm giảm ô nhiễm và sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

In Hanoi and Ho Chi Minh City, the bus-to-population ratio is under 0.2%, contributing to frequent traffic congestion. To meet public transport demand, it is estimated that with a target ratio of 0.8 buses per 1,000 residents, Hanoi and Ho Chi Minh City would need an additional 5,000 to 6,000 buses[1].

Currently, Vietnam has about 8,800 buses, 89% of which are diesel-powered, 8% are Liquefied Natural Gas/ Compressed Natural Gas buses and 3% is electric buses.

Tổng quan ngắn về xe buýt điện tại Việt Nam

The adoption of electric buses is relatively new in Vietnam but has gained significant momentum. The country’s electric bus network serves a diverse range of passengers, including commuters, students, and tourists. An internal Vinbus report in 2024 reveals that the proportion of commuters using regular buses is about 25-30%, while for electric buses, the proportion is 89%, three times higher than that of regular buses, indicating a strong demand for green public transport solutions[2]. Xe buýt điện ngày càng được người lao động ưa chuộng nhờ các tuyến đường thuận tiện kết nối khu vực ngoại ô với các trung tâm đô thị lớn. Chúng mang đến một lựa chọn ít căng thẳng hơn so với phương tiện cá nhân, vốn thường đối mặt với ùn tắc nghiêm trọng trong những chuyến đi dài vào trung tâm thành phố. Ngoài ra, mức giá hợp lý, các tính năng hiện đại và dịch vụ đáng tin cậy khiến xe buýt điện trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với cư dân đô thị.

VinBus – an electric bus service operated and manufacturer by VinGroup, is the primary provider of electric buses in Vietnam, currently operates 286 electric buses, accounting for 3% of the total bus fleet. These green buses are mainly concentrated in Hanoi (202 buses), Phu Quoc (51 buses), and Ho Chi Minh City (33 buses).[3]  Xe buýt điện có giá 7.000 – 9.000 VND/chuyến trong khi xe buýt diesel hoặc CNG có giá 8.000 – 20.000 VND/chuyến tùy theo quãng đường. Nhìn chung, đối với khu vực nội thành, giá vé của hai loại xe buýt này tương đối ngang nhau và xe buýt diesel hoặc CNG có lợi thế hơn vì được triển khai trên nhiều tuyến hơn.

Vinbus trên tuyến Hà Nội

Nguồn: Vingroup

Các sáng kiến hiện tại về xe buýt điện tại Việt Nam

The Vietnamese government has implemented various policies to promote the development of electric vehicles (EVs) and the necessary infrastructure. Notably, Decision 876/QD-TTg, issued by the Prime Minister on July 22, 2022, approved the action plan for green energy transition and reducing carbon and methane emissions in the transportation sector. The plan clearly outlines that by 2025, 100% of new or replacement buses will use electric or green energy. By 2030, the same requirement will apply to taxis. By 2050, 100% of buses and taxis are expected to run on electric or green energy [4].

In Ho Chi Minh City, the roadmap specifies that by 2025, the city will convert 395 buses to clean energy, bringing the total number of green buses to 899, which will account for around 36% of the city’s bus fleet. By 2030, over 1,800 buses will be converted, representing approximately 73%. In particular, the Cần Giờ District, designated as a “green ecological city,” will be prioritized for a 100% electric bus pilot project, with no use of internal combustion engine vehicles.[5]

To encourage transport companies to invest in electric buses, Ho Chi Minh City offers financial support, including loans covering up to 85% of project costs (up to VND 300 billion) at a 3% interest rate for seven years, with the city subsidizing the rate difference. Companies also receive exemptions from registration and import taxes, a five-year special consumption tax reduction, and direct subsidies for new bus purchases.

Hanoi aims to have 50% of its buses powered by electricity and the other 50% by compressed natural gas (CNG) or liquefied natural gas (LNG) by 2030, with a financial plan of VND 43 trillion for this phase (2026-2030).[6]

Sự phát triển của xe buýt điện tại Việt Nam được hỗ trợ bởi các quan hệ đối tác công - tư (PPP). Chính phủ hợp tác với các doanh nghiệp tư nhân và các tổ chức quốc tế để thúc đẩy việc ứng dụng xe điện. Ví dụ, VinBus đã giành được hợp đồng trị giá hơn 1,9 nghìn tỷ VND để cung cấp dịch vụ xe buýt điện tại Hà Nội, cho thấy quy mô và tầm quan trọng của các quan hệ đối tác này trong quá trình chuyển đổi của Việt Nam hướng tới giao thông xanh.[7]

Những thách thức đối với việc ứng dụng xe buýt điện tại Việt Nam

Mặc dù lợi ích của xe buýt điện là rõ ràng, Việt Nam vẫn đối mặt với một số thách thức trong việc hiện thực hóa đầy đủ tiềm năng của công nghệ này.

Một trong những rào cản lớn đối với việc triển khai xe buýt điện tại Việt Nam là chi phí đầu tư ban đầu cho cơ sở hạ tầng và vận hành rất cao. Chẳng hạn, hoạt động xe buýt điện tại HCMC đã ghi nhận khoản lỗ hơn 33 tỷ VND sau hai năm vận hành, cho thấy những thách thức tài chính mà các đơn vị vận hành phải đối mặt trong giai đoạn đầu của quá trình điện khí hóa.[8]

Hiện tại, Việt Nam đang thiếu các trạm sạc EV, đây là yếu tố then chốt để vận hành xe buýt điện hiệu quả. Hiện nay, chỉ có VinBus vận hành các tuyến xe buýt điện với mạng lưới riêng gồm 108 trạm sạc chuyên dụng [9]. Mặc dù chính phủ thừa nhận sự cần thiết phải mở rộng cơ sở hạ tầng sạc của cả nước, vẫn cần đầu tư và phát triển đáng kể để đáp ứng nhu cầu trong tương lai.

Giải pháp và triển vọng tương lai

Cuộc cách mạng xe buýt điện của Việt Nam nhiều khả năng sẽ được thúc đẩy nhanh hơn nhờ tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và những quốc gia có kinh nghiệm trong việc ứng dụng EV. Chẳng hạn, VinFast, một công ty con khác của VinGroup, đã nhận được 135 triệu USD tài trợ quốc tế từ The Asian Development Bank để mở rộng các hệ thống xe buýt điện của mình.[10]

Thị trường xe buýt điện của Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu, với VinBus hiện là doanh nghiệp duy nhất. Điều này mở ra một cơ hội đầy hứa hẹn cho các nhà đầu tư giàu kinh nghiệm từ những thị trường phát triển hơn thâm nhập vào lĩnh vực đang nổi này.

[1] https://dangcongsan.vn/cung-ban-luan/xanh-hoa-di-chuyen-cong-cong-khong-the-cham-tre-671885.html

[2] https://tuoitre.vn/89-hanh-khach-dung-buyt-dien-la-nguoi-di-lam-20240425131654097.htm

[3] https://dangcongsan.vn/cung-ban-luan/xanh-hoa-di-chuyen-cong-cong-khong-the-cham-tre-671885.html

[4]  https://dangcongsan.vn/cung-ban-luan/xanh-hoa-di-chuyen-cong-cong-khong-the-cham-tre-671885.html

[5] https://tuoitrethudo.vn/tp-ho-chi-minh-phat-trien-xe-buyt-dien-quyet-giam-phat-thai-metan-259724.html

[6] https://vnexpress.net/ha-noi-du-kien-chi-43-000-ty-dong-dau-tu-xe-buyt-xanh-4762141.html

[7] https://baodauthau.vn/vinbus-trung-thau-hon-1900-ty-dong-cung-cap-dich-vu-xe-buyt-o-ha-noi-post149571.html

[8] https://vnbusiness.vn/dia-phuong/tuyen-xe-bus-dien-o-tp-hcm-lo-hon-33-ty-dong-sau-2-nam-van-hanh-1099676.html

[9] https://laodong.vn/xa-hoi/tram-sac-xe-dien-giai-phap-thuc-day-phat-trien-xe-buyt-xanh-1315276.ldo

[10] https://khoahocphattrien.vn/cong-nghe/vinfast-huy-dong-duoc-135-trieu-usd-de-phat-trien-he-thong-xe-buyt-dien/2022102603525956p1c859.htm

Đọc các bài viết khác