Phân khúc bán lẻ dược phẩm tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chóng, với tiềm năng đáng kể nhờ sự gia tăng chú trọng đến sức khỏe và chi tiêu y tế ngày càng cao. Bên cạnh các hiệu thuốc tư nhân truyền thống, các chuỗi nhà thuốc đang mở rộng cả về số lượng lẫn tầm ảnh hưởng, từng bước định hình hành vi tiêu dùng bằng cách cung cấp danh mục sản phẩm phong phú hơn và các dịch vụ bổ sung tiện lợi.

Tổng quan về bán lẻ dược phẩm tại Việt Nam

The average per capita spending on pharmaceuticals is expected to rise significantly from VND 1.5 million in 2021 to VND 2.1 million by 2026 with CARG of 7%. However, this figure remains considerably lower than the global average. With a large population and a rapidly growing economy, Vietnam’s pharmaceutical market is seen as having substantial potential for future development. The southern region of Vietnam is expected to be the largest market in the country.

Pharmaceutical expenditure per capita in Vietnam

(Đơn vị: MVND)

Nguồn: WHO và Fitch Solutions

Số lượng chuỗi nhà thuốc trên toàn quốc đã đạt 3.246 tính đến tháng 3 năm 2024, chủ yếu nhờ sự mở rộng gần 600 cửa hàng FPT Long Chau trên cả nước. So với năm 2019, số lượng chuỗi nhà thuốc đã tăng khoảng 6 lần. Về địa điểm hoạt động, các cửa hàng bán lẻ chủ yếu tập trung tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội với số lượng áp đảo. Ngoài ra, các chuỗi lớn có xu hướng mở rộng số lượng cửa hàng sang các tỉnh thành khác để phủ khắp Việt Nam.

The rise of the pharmaceutical retail chain in Vietnam until March 2024 (Đơn vị: cửa hàng)

Nguồn: Tổng hợp từ Q&Me và B&Company

Các doanh nghiệp chủ chốt trên thị trường bán lẻ dược phẩm Việt Nam

Thị trường chuỗi bán lẻ dược phẩm hiện do 3 thương hiệu nội địa dẫn dắt, bao gồm FPT Long Chau (1.614 cửa hàng), Pharmacity (899 cửa hàng) và An Khang Pharmacy (526 cửa hàng). Nhìn chung, các thương hiệu nội địa đang chiếm ưu thế trên thị trường gần đây với 7 thương hiệu, trong khi phần còn lại gồm một chuỗi Nhật Bản (Matsumoto Kiyoshi) và một chuỗi Singapore (Guardian).

Nguồn: Tổng hợp từ Q&Me và B&Company

Tuy nhiên, có sự khác biệt về loại sản phẩm được cung cấp. Trong khi các chuỗi bán lẻ Việt Nam phân phối danh mục sản phẩm đa dạng, từ thuốc (bao gồm thuốc không kê đơn và thuốc kê đơn), thực phẩm bổ sung, mỹ phẩm và thiết bị y tế gia đình, thì các chuỗi bán lẻ nước ngoài lại được biết đến với việc cung cấp danh mục phong phú các sản phẩm bổ sung và mỹ phẩm.

Matsumoto Kiyoshi

Nguồn: Kinh tế VN

Matsumoto Kiyoshi là chuỗi bán lẻ hàng đầu chuyên về dược phẩm và mỹ phẩm tại Nhật Bản, được thành lập năm 1932 tại Chiba với tên gọi Matsumoto Yakuho. Tại Việt Nam, Matsukiyo đã ký thỏa thuận liên doanh với Lotus Food Group (Công ty Cổ phần Chế biến Thực phẩm Hoa Sen) để thành lập Matsukiyo Vietnam và khai trương cửa hàng đầu tiên vào năm 2020. Matsumoto Kiyoshi tập trung phân phối các sản phẩm chăm sóc sắc đẹp và thực phẩm bổ sung có xuất xứ từ Nhật Bản. Một số thương hiệu nổi bật mà Matsumoto đang phân phối gồm Argelan, Recipeo, The Retinotime và Spirulina. . Tất cả các cửa hàng đều nằm trong các trung tâm thương mại lớn. Về phương thức bán hàng, Matsumoto Kiyoshi cung cấp cả bán hàng tại cửa hàng và bán hàng trực tuyến thông qua các nền tảng thương mại điện tử Shopee và Lazada.

Omi Pharma (Ominext Group)

Nguồn: Trang web của Omi Pharma

Omi Pharma là thành viên của Ominext Group, một công ty công nghệ Việt Nam chuyên về thông tin y tế và chăm sóc sức khỏe cho thị trường Nhật Bản. Với 15 năm kinh nghiệm và chuyên môn sâu trong lĩnh vực y tế cho một thị trường khắt khe như Nhật Bản, công ty đã ra mắt chuỗi nhà thuốc mang phong cách lấy cảm hứng từ Nhật Bản vào năm 2019. Omi Pharma phân phối các sản phẩm có xuất xứ từ Nhật Bản bao gồm thực phẩm chức năng, thực phẩm tốt cho sức khỏe, sản phẩm cho trẻ em, v.v. từ nhiều thương hiệu như DHS, Unicharm, Hatomugi, Tanaphar, Elaphe, Yao City, PH Japan, DEVE, PHARMAACT, SELECT, KOSÉ, Pigeon. Công ty hình dung mỗi nhà thuốc như một trạm chăm sóc sức khỏe thu nhỏ, được thiết kế như một cửa hàng tiện lợi, cung cấp đa dạng sản phẩm và dịch vụ như thiết bị đo sức khỏe, kiểm tra sức khỏe, thông tin phòng ngừa bệnh tật và tư vấn. Về địa điểm cửa hàng, Omi Pharma có 4 cửa hàng tại Hà Nội, trong đó 3 cửa hàng nằm trong các trung tâm thương mại. Về phương thức bán hàng, Omi Pharma cung cấp cả mua trực tiếp tại cửa hàng và mua sắm trực tuyến thông qua website hoặc ứng dụng OmiCare.

Sự thay đổi hành vi tiêu dùng sau sự trỗi dậy của chuỗi bán lẻ dược phẩm

Thay vì lựa chọn các nhà thuốc tư nhân, người tiêu dùng ở các thành phố lớn có xu hướng đến các chuỗi nhà thuốc do được đảm bảo về chất lượng và có nhiều loại thuốc để lựa chọn.

Ngoài ra, dịch vụ khách hàng thông qua website hoặc các nền tảng mạng xã hội như Zalo do chuỗi bán lẻ dược phẩm cung cấp mang lại sự tiện lợi hơn cho người tiêu dùng khi cần tư vấn, mua đơn thuốc hoặc mua thuốc.

Mua hàng trực tuyến là một điểm hấp dẫn khác giúp phân biệt nhà thuốc tư nhân và các chuỗi bán lẻ dược phẩm. Trong khi khách hàng có thể phải đến trực tiếp nhà thuốc tư nhân, với chuỗi bán lẻ dược phẩm, khách hàng có thể đặt hàng qua website hoặc nền tảng EC, thậm chí tải đơn thuốc lên website để kiểm tra xem các thương hiệu có loại thuốc họ cần hay không.

Ví dụ về nhà thuốc tư nhân tại Việt Nam

Nguồn: Suc Khoe va Doi Song

Do người tiêu dùng ngày càng chú trọng hơn đến sức khỏe, dẫn đến sự chuyển dịch từ chăm sóc sức khỏe mang tính phản ứng sang phòng ngừa chủ động như một cách bảo vệ sức khỏe của họ. Vì vậy, khi mua dược phẩm, người tiêu dùng không chỉ tìm kiếm thuốc để điều trị bệnh mà còn chủ động tìm các thực phẩm chức năng và thực phẩm bổ sung để cải thiện và duy trì sức khỏe tổng thể.

Thách thức với chuỗi bán lẻ dược phẩm tại Việt Nam

Mặc dù số lượng cửa hàng trong các chuỗi bán lẻ dược phẩm vẫn tiếp tục tăng, thị trường bán lẻ dược phẩm Việt Nam nhìn chung vẫn chủ yếu do các nhà thuốc tư nhân hoặc quầy thuốc chi phối, cả ở khu vực đô thị và nông thôn. Theo một báo cáo của Vietdata (2022), số lượng cửa hàng của các chuỗi bán lẻ dược phẩm chỉ chiếm 3-5% trong hơn 60.000 nhà thuốc tư nhân.

Một thách thức khác là sự cạnh tranh giữa chính các chuỗi bán lẻ dược phẩm do số lượng cửa hàng gia tăng. Dưới áp lực thị trường, một số thương hiệu như An Khang Pharmacy (thuộc MWG) dự kiến đóng cửa khoảng 200 nhà thuốc trong chuỗi vào năm 2024 (để tập trung cải thiện lợi nhuận và tối ưu chi phí vận hành (The Leaders, 2023).

Ngoài ra, hoạt động phân phối dược phẩm vẫn còn bị hạn chế đối với các doanh nghiệp nước ngoài. Theo Thông tư 34/2013/TT-BCT, các công ty dược phẩm có vốn đầu tư nước ngoài được phép nhập khẩu nhưng không được trao quyền phân phối tại Việt Nam, ngoại trừ các sản phẩm dược do các công ty này sản xuất trong nước, điều này cũng áp dụng đối với các doanh nghiệp dược phẩm. Đây là rào cản đáng kể đối với các công ty nước ngoài hoạt động trong thị trường dược phẩm Việt Nam và lý giải vì sao các chuỗi bán lẻ dược phẩm nước ngoài tại Việt Nam chỉ phân phối mỹ phẩm và thực phẩm bổ sung.

Thông tin chi tiết cho doanh nghiệp

Đối với dược phẩm, việc đảm bảo kiểm soát chất lượng và xác minh sản phẩm là mối quan tâm lớn của các nhà bán lẻ và người tiêu dùng. Ngành dược được biết đến với mức độ trung thành của khách hàng rất cao. Một khi khách hàng đã quen mua tại một chuỗi nhà thuốc cụ thể, họ thường tiếp tục mua tại chuỗi đó miễn là chất lượng và dịch vụ vẫn tốt. Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ nguồn cung sản phẩm có đáng tin cậy về chủng loại, chất lượng và số lượng hay không.

Ngoài ra, thị trường bán lẻ dược phẩm tại Việt Nam hiện đang có tính cạnh tranh rất cao, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước. Trong số các chuỗi bán lẻ dược phẩm, ba đơn vị lớn nhất đều là doanh nghiệp Việt Nam. Để duy trì năng lực cạnh tranh, các nhà bán lẻ phải tạo khác biệt giữa giá trị sản phẩm và dịch vụ. Đây không chỉ là cuộc cạnh tranh về sản phẩm, mà còn là cuộc đua về quy mô.

Số lượng cửa hàng và mức độ nhận diện thương hiệu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến quyết định của khách hàng về nơi mua dược phẩm. Hiện nay, nhu cầu đối với các sản phẩm chăm sóc sức khỏe Nhật Bản, thực phẩm bổ sung và dược mỹ phẩm đang gia tăng, và các sản phẩm này được bày bán rộng rãi tại nhiều nhà thuốc bán lẻ. Các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh mang lại cơ hội đáng kể nhờ dân số đông và sức mua của người tiêu dùng cao.

Trước mức độ cạnh tranh gay gắt và sự chi phối của các chuỗi bán lẻ nội địa, các công ty Nhật Bản nên cân nhắc hợp tác với các chuỗi nhà thuốc đã có vị thế để thâm nhập thị trường bán lẻ dược phẩm Việt Nam. Bằng cách tận dụng mạng lưới rộng khắp của các chuỗi nội địa này, các công ty Nhật Bản có thể thâm nhập thị trường một cách hiệu quả và tiếp cận tệp khách hàng rộng lớn. Chiến lược này không chỉ tăng cường sự hiện diện trên thị trường mà còn khai thác được lòng trung thành của khách hàng hiện hữu và các kênh phân phối của những đối tác bán lẻ này.

Kết luận

Tóm lại, Việt Nam là một thị trường dược phẩm đầy triển vọng, với chi tiêu cho y tế tăng dần theo thời gian. Mặc dù phần lớn nhà thuốc vẫn thuộc sở hữu tư nhân, mạng lưới cửa hàng bán lẻ theo chuỗi đang phát triển và ngày càng được người tiêu dùng chấp nhận nhờ cam kết về chất lượng sản phẩm và dịch vụ khách hàng vượt trội. Đối với các công ty Nhật Bản quan tâm đến thị trường này, việc cân nhắc hợp tác với các chuỗi nhà thuốc lớn sẽ là một hướng đi có lợi. Tận dụng mạng lưới rộng khắp của các chuỗi này và nâng cao các dịch vụ cung cấp, như tư vấn trực tuyến và hỗ trợ khách hàng, có thể giúp xây dựng lòng trung thành của người tiêu dùng trong thị trường có tính cạnh tranh cao này.

Đọc các bài viết khác