Ngành chuỗi lạnh đã ghi nhận tăng trưởng đáng kể với dự báo cho thấy công suất kho lạnh trên toàn quốc sẽ tăng 70% vào năm 2028[1]. Trong bài viết này, B&Company sẽ phân tích ngành chuỗi lạnh của Việt Nam, xem xét tình hình hiện tại, các động lực tăng trưởng, thách thức, các doanh nghiệp chủ chốt và triển vọng tương lai. Ngoài ra, bài viết đầy đủ cung cấp những thông tin giá trị cho các doanh nghiệp muốn thành công trong ngành kho lạnh Việt Nam bằng cách nắm bắt xu hướng thị trường, sự thay đổi trong thị hiếu người tiêu dùng và tận dụng công nghệ tiên tiến.

Tình hình công suất kho lạnh Ở Việt Nam

Ngành chuỗi lạnh tại Việt Nam đã ghi nhận tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây, chuyển mình thành một phân khúc đầy triển vọng của thị trường bất động sản công nghiệp của cả nước. Diễn biến này đã thu hút sự chú ý của cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, dẫn đến mức tăng đáng kể 48% về công suất kho lạnh trong ba năm qua[2]. Là một bộ phận quan trọng của chuỗi lạnh tại Việt Nam, các cơ sở kho lạnh đóng vai trò then chốt trong việc bảo quản chất lượng và an toàn của nhiều loại sản phẩm như hải sản, thịt, trái cây và rau củ, v.v.

Năm 2023, có 101 nhà cung cấp kho lạnh thương mại đang hoạt động tại Việt Nam, với tổng công suất thiết kế vượt 1 triệu pallet[3]. Các cơ sở kho lạnh nhìn chung tập trung theo cụm, chủ yếu trong các khu công nghiệp hoặc dọc theo các cảng sông và cảng biển, tập trung chủ yếu ở khu vực phía Nam (chiếm tới 87% tổng nguồn cung toàn quốc[4]), đặc biệt là tại tỉnh Long An do sự phát triển của ngành thủy sản và nông nghiệp; các cơ sở này có kết nối chặt chẽ với vùng trọng điểm nông nghiệp của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và nằm gần Thành phố Hồ Chí Minh.

Tính đến năm 2023, 5 nhà cung cấp kho lạnh hàng đầu tại Việt Nam là Lineage Logistics, Transimex, Hung Vuong, AJ Total và Hanaro TNS. Top 10 nhà cung cấp kho lạnh hiện nắm giữ tổng cộng 46.5%[5] thị phần.

Cold storage of Transimex in Long An

Nguồn: Transimex

Bên cạnh đó, các công ty Nhật Bản cũng đang thể hiện sự quan tâm đối với lĩnh vực kho lạnh tại Việt Nam. Một ví dụ tiêu biểu là cơ sở kho lạnh CLK thuộc sở hữu của các nhà đầu tư Cool Japan Fund Inc., Japan Logistics Systems Corp. và Kawasaki Kisen Kaisha, Ltd., cơ sở này đã đi vào hoạt động từ năm 2015 tại tỉnh Bình Dương. Nhà kho có tổng diện tích 19.210 mét vuông và sức chứa lên tới 20.897 tấn (theo tiêu chuẩn JRT) ^[6].

CLK Cold Storage in Binh Duong

Nguồn: Kho lạnh CLK

Động lực tăng trưởng của ngành chuỗi lạnh

Nhu cầu gia tăng đối với các dịch vụ chuỗi lạnh tại Việt Nam có thể được lý giải bởi một số yếu tố chính. Thứ nhất, ngành xuất khẩu thủy sản phát triển mạnh của Việt Nam phụ thuộc nhiều vào logistics chuỗi lạnh hiệu quả để duy trì độ tươi ngon và chất lượng sản phẩm trong quá trình vận chuyển đến các thị trường quốc tế. Thứ hai, hoạt động xuất khẩu và tiêu dùng trong nước đối với các sản phẩm như trái cây, rau củ, sữa và dược phẩm, vốn chịu các yêu cầu nghiêm ngặt về nhiệt độ nhằm đảm bảo tính toàn vẹn và hiệu quả của sản phẩm cũng như duy trì chất lượng và giảm hao hụt, đã góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của ngành chuỗi lạnh, đặc biệt là công suất kho lạnh tại Việt Nam. Thứ ba, tầng lớp trung lưu ngày càng tăng và sự thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng đối với thực phẩm hữu cơ và tươi sống đã làm gia tăng nhập khẩu thực phẩm chất lượng cao và tươi mới, đòi hỏi kho lạnh phù hợp để kéo dài thời hạn sử dụng và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Example of a cold storage facility for beef preservation

Nguồn: Công ty TST

Thách thức

Tuy nhiên, ngành chuỗi lạnh tại Việt Nam vẫn đối mặt với một số thách thức còn tồn tại, đã tác động tiêu cực đến ngành kho lạnh. Năm 2023, do ảnh hưởng của bối cảnh kinh tế chung, tỷ lệ lấp đầy tổng thể của các kho bãi chưa cao, với sự phân hóa giữa các loại hình kho bãi khác nhau. Ngoài ra, phân khúc kho lạnh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các điều kiện kinh tế khó khăn, khi nhu cầu sụt giảm trong lúc một lượng lớn nguồn cung mới được đưa vào thị trường năm 2022, khiến tỷ lệ lấp đầy của các cơ sở kho lạnh trên thị trường chỉ đạt 50-60%. Kết quả là, phí lưu kho và giá dịch vụ kho lạnh cũng bị ảnh hưởng, giảm 20-30% so với mức đỉnh ghi nhận vào năm 2021.

Triển vọng tương lai và Góc nhìn cho doanh nghiệp

Mặc dù gần đây có những thách thức, triển vọng dài hạn của ngành chuỗi lạnh tại Việt Nam vẫn tích cực. Dự báo công suất kho lạnh trên toàn quốc của Việt Nam sẽ mở rộng lên hơn 1,7 triệu pallet vào năm 2028, với 13 dự án mới được lên kế hoạch cho giai đoạn 2024-2028[7]. Điều này phản ánh mức tăng đáng kể 70% về nguồn cung chuỗi lạnh của quốc gia trong 5 năm tới. Diễn biến này được cho là nhờ các dấu hiệu phục hồi trong xuất khẩu hải sản và thịt vào cuối năm 2022. OECD-FAO dự báo rằng đến năm 2030, Việt Nam sẽ có mức tiêu thụ thịt bò bình quân đầu người cao nhất Đông Nam Á, qua đó càng nhấn mạnh tiềm năng tăng trưởng của ngành chuỗi lạnh.

Trước khoảng cách cung - cầu trong ngành, đây là cơ hội tăng trưởng đáng kể cho các doanh nghiệp trong tương lai. Ngoài ra, doanh nghiệp nên cân nhắc đầu tư vào hạ tầng kho lạnh, triển khai các giải pháp công nghệ tiên tiến để tăng cường khả năng quan sát, truy xuất nguồn gốc và giám sát nhiệt độ trong chuỗi lạnh, qua đó đảm bảo chất lượng sản phẩm và giảm thiểu lãng phí. Hợp tác với các chuỗi bán lẻ và nền tảng thương mại điện tử giúp doanh nghiệp chuỗi lạnh cung cấp dịch vụ logistics trọn gói cho sản phẩm tươi sống và đông lạnh. Khi mua sắm thực phẩm trực tuyến ngày càng phát triển, logistics chuỗi lạnh hiệu quả là yếu tố then chốt để giao hàng kịp thời và nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

Ngoài ra, doanh nghiệp nên tìm kiếm cơ hội trong các thị trường xuất khẩu và nội địa đang tăng trưởng của rau quả, vốn đòi hỏi lưu trữ và vận chuyển có kiểm soát nhiệt độ. Bằng cách cung cấp các dịch vụ gia tăng như đóng gói, dán nhãn và phân phối, các công ty có thể nắm bắt phần lớn hơn trong chuỗi giá trị chuỗi lạnh và tạo sự khác biệt so với đối thủ cạnh tranh.

Kết luận

Tóm lại, ngành chuỗi lạnh tại Việt Nam mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp muốn tận dụng đà tăng trưởng dự kiến. Với chiến lược, đầu tư và quan hệ đối tác phù hợp, các công ty có thể vượt qua thách thức một cách thành công và vươn lên trở thành những đơn vị dẫn đầu trong thị trường năng động và đầy triển vọng này. Bằng cách tập trung vào các phân khúc khách hàng trọng điểm, phát triển các giải pháp chuyên biệt và tận dụng công nghệ tiên tiến, doanh nghiệp có thể đóng góp vào việc phát triển một hạ tầng chuỗi lạnh vững mạnh và hiệu quả tại Việt Nam, qua đó mang lại lợi ích cho cả nền kinh tế lẫn người tiêu dùng.

[1] https://vnexpress.net/nguon-cung-kho-lanh-du-bao-tang-70-4722799.html

[2] Giống như ghi chú 1

[3] Giống như ghi chú 1

[4] https://trungtamwto.vn/chuyen-de/25235-thi-truong-kho-lanh-tai-viet-nam-nhieu-du-dia-cho-khai-pha

[5] Giống như ghi chú 1

[6] https://clk.com.vn/vn/

[7] https://vnexpress.net/nguon-cung-kho-lanh-du-bao-tang-70-4722799.html

Đọc các bài viết khác