Tổng quan về thị trường máy móc nông nghiệp

The Vietnamese agricultural machinery market is forecasted to experience a compound annual growth rate (CAGR) of 5.5% from 2022 to 2027, reaching 428 million USD, according to Ken Research (2024). This growth is primarily driven by the rising demand for food and the government’s efforts to mechanize agriculture. Regarding food demand, the domestic and global populations are increasing, leading to greater needs for food production and supply. Vietnam’s population increased by 4% compared to 2019, reaching over 100.3 million people in 2023. Agricultural mechanization is essential to meet this demand.

Vietnam’s average population 2019-2023

Đơn vị: Triệu người

Nguồn: GSO

Về các nỗ lực của Chính phủ, Việt Nam đã triển khai một số chính sách nhằm hỗ trợ nông dân sử dụng thiết bị cơ giới trong sản xuất nông nghiệp, đồng thời nâng cao năng suất và hiện đại hóa ngành sản xuất nông nghiệp. Chính sách hỗ trợ của Chính phủ tập trung vào hỗ trợ tài chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng máy móc trong nông nghiệp.

Một số chính sách và chiến lược của Chính phủ

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Mặc dù đã có những nỗ lực hỗ trợ ngành sản xuất máy móc nông nghiệp trong nước, phần lớn máy móc nông nghiệp được sử dụng tại Việt Nam vẫn là hàng nhập khẩu. Năm 2023, cả nước có 1.803 doanh nghiệp cơ khí, nhưng chỉ đáp ứng khoảng 32% nhu cầu máy móc nông nghiệp trong nước.Điều này một phần xuất phát từ thực trạng ngành sản xuất trong nước còn kém phát triển, thiếu đầu tư toàn diện vào công nghệ và năng lực kỹ thuật. Bên cạnh đó, những khó khăn trong tiếp cận vốn, nguyên vật liệu và tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao là các trở ngại đáng kể đối với sự phát triển của hoạt động sản xuất trong nước. Các nhà cung cấp châu Á đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản đang chiếm lĩnh thị trường máy móc nông nghiệp tại Việt Nam. Kubota, CLAAS KGaA mbH, Yanmar, Iseki, CNH và VEAM là những nhà cung cấp máy móc nông nghiệp lớn nhất trên thị trường Việt Nam.

Giá trị nhập khẩu máy móc, thiết bị, công cụ và phụ tùng thay thế khác của Việt Nam (2019–2023)

Đơn vị: Tỷ USD

Nguồn: GSO

Giới thiệu một số loại máy móc nông nghiệp tiềm năng

Máy cắt cỏ

Máy cắt cỏ là công cụ không thể thiếu trong lĩnh vực nông nghiệp của Việt Nam, với nhu cầu gia tăng nhờ diện tích canh tác lớn và xu hướng ngày càng phổ biến hướng đến các phương thức canh tác sạch, bền vững. Trong trồng trọt, máy cắt cỏ giúp loại bỏ cỏ dại, thúc đẩy cây trồng phát triển tốt hơn; trong chăn nuôi, máy cung cấp cỏ tươi, sạch làm thức ăn, qua đó nâng cao chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Việt Nam đã chứng kiến sự gia tăng nhập khẩu máy cắt cỏ nhằm đáp ứng nhu cầu của nông dân. Giá trị nhập khẩu loại máy móc này tăng mạnh vào năm 2022 và giảm nhẹ vào năm 2023, đạt 10,2 triệu USD. Đây có thể là cơ hội đáng kể cho các nhà cung cấp máy cắt cỏ, đặc biệt là các mẫu máy nhỏ gọn, dễ sử dụng, phù hợp với địa hình canh tác đa dạng của Việt Nam. Một số thương hiệu máy cắt cỏ Nhật Bản tại Việt Nam gồm Maruyama, Mitsubishi, Honda, Makita, …

Import value of lawnmowers in Vietnam 2019-2023

Đơn vị: Triệu USD

Nguồn: Trademap (Mã HS 843311 và 843319)

Làm đất

Địa hình đa dạng và phức tạp của Việt Nam, bao gồm đồng bằng, miền núi, cao nguyên và hệ thống sông ngòi chằng chịt, đặt ra những thách thức đáng kể cho hoạt động canh tác nông nghiệp. Sự khác biệt về địa lý giữa các khu vực như Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên và các vùng núi phía Bắc đòi hỏi việc sử dụng máy móc nông nghiệp hiện đại được thiết kế phù hợp với từng loại địa hình nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả. Giá trị nhập khẩu máy móc làm đất đã tăng đáng kể, đạt 42,8 triệu USD vào năm 2023. Theo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong giai đoạn 2011–2022, mức độ cơ giới hóa trong sản xuất lúa, cụ thể là khâu cày và làm đất, đạt 94%, trong khi cơ giới hóa khâu gieo sạ đạt 42%. Điều này phản ánh những nỗ lực không ngừng của Việt Nam trong việc hiện đại hóa lĩnh vực nông nghiệp nhằm vượt qua các thách thức do địa hình đa dạng và nâng cao hiệu quả sản xuất nói chung. Một số thương hiệu máy làm đất Nhật Bản tại Việt Nam gồm Kubota, Yanmar, Iseki, Shibaura, Mitsubishi,…

Import value of tillage in Vietnam 2019-2023

Đơn vị: Triệu USD

Nguồn: Trademap (Mã HS 8432)

Máy phun thuốc nông nghiệp

Thị trường máy phun thuốc nông nghiệp Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chóng do nhu cầu ngày càng tăng đối với việc kiểm soát hiệu quả sâu bệnh trong nông nghiệp. Khí hậu nóng ẩm của Việt Nam tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nhiều loại bệnh trên cây trồng, đe dọa nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng nông sản. Để bảo vệ cây trồng, nông dân Việt Nam đang chuyển sang các phương thức canh tác hiện đại, trong đó việc sử dụng máy phun thuốc chính xác và hiệu quả là yếu tố thiết yếu. Máy phun thuốc giúp bảo đảm thuốc bảo vệ thực vật được phun đồng đều và tiết kiệm, nâng cao hiệu quả kiểm soát dịch bệnh, đồng thời đáp ứng nhu cầu của nông dân về năng suất và chất lượng cây trồng cao hơn. Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết số lượng máy phun thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng tại Việt Nam đã tăng 3,5 lần trong giai đoạn 2011–2022. Giá trị nhập khẩu máy phun thuốc nông nghiệp trong giai đoạn 2019–2023 cũng tăng, với CAGR của giai đoạn đạt 8,9%. Một số thương hiệu máy phun thuốc nông nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam gồm Maruyama, Kioritz (Echo), Yamaha, Mitsubishi, Honda, …

Import value of agricultural sprayers in Vietnam 2019-2023

Đơn vị: Triệu USD

Nguồn: Trademap (Mã HS 842441 và 842449)

Máy bơm nước

Máy bơm nước có tiềm năng lớn trong lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt khi biến đổi khí hậu và nhu cầu ngày càng tăng về nguồn nước tưới ổn định đang tạo ra những thách thức mới. Phần lớn lượng nước khai thác tại Việt Nam được phục vụ cho mục đích nông nghiệp. Lượng nước khai thác cho tưới tiêu nông nghiệp ước tính đạt 66 km3 mỗi năm, tương đương 81% tổng lượng nước sử dụng trong cả nước. Mạng lưới sông ngòi và kênh rạch rộng khắp của Việt Nam, đặc biệt tại các vùng đồng bằng, là nguồn tưới tự nhiên quan trọng cho hoạt động canh tác quy mô lớn. Để bảo đảm nguồn cung cấp nước ổn định và liên tục, đặc biệt trong mùa khô, máy bơm nước được sử dụng rộng rãi để dẫn nước từ sông, hồ và kênh rạch vào ruộng lúa, vùng trồng cây công nghiệp và các khu vực trồng rau. Theo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, số lượng máy bơm nước đã tăng 60% trong giai đoạn 2011–2022. Những máy bơm này giúp nông dân kiểm soát việc phân phối nước hiệu quả hơn, giảm sự phụ thuộc vào các điều kiện thời tiết khó dự đoán.

Percentage of water withdrawals by sectors in Vietnam

Nguồn: Ngân hàng Thế giới

Thách thức

Nông nghiệp Việt Nam có đặc điểm là sản xuất quy mô nhỏ và manh mún. Nông hộ nhỏ lẻ sở hữu phần lớn đất nông nghiệp, chiếm 90% tổng diện tích sản xuất nông nghiệp và diện tích canh tác trung bình của một hộ nông dân là dưới 0,68 ha. Nguyên nhân là do chính sách phân bổ đất nông nghiệp cho các hộ gia đình và cá nhân nhằm đảm bảo người sản xuất có đất để canh tác. Ngoài ra, nông dân thường trồng nhiều loại cây khác nhau để tận dụng nguồn đất. Quy mô nhỏ và việc canh tác đồng thời nhiều loại cây gây khó khăn cho việc triển khai sản xuất quy mô lớn hoặc áp dụng công nghệ tiên tiến để nâng cao năng suất.

Agricultural activities in Vietnam

Nguồn: Kinh tế VN

Thu nhập thấp của nông dân và khả năng tiếp cận hạn chế với các dịch vụ bảo trì càng cản trở quá trình cơ giới hóa. Các khu vực nông thôn, nơi tập trung phần lớn diện tích đất nông nghiệp, có mức thu nhập trung bình thấp, khiến người dân e ngại đầu tư vào máy móc. Hơn nữa, các cơ sở bảo trì thường nằm tại các trung tâm đô thị, dẫn đến thời gian chờ đợi kéo dài và gây khó khăn trong việc sử dụng thiết bị.

Phần lớn máy móc nông nghiệp nhập khẩu có nguồn gốc từ Trung Quốc. Khi so sánh các loại máy móc tương tự, máy móc sản xuất trong nước thường đắt hơn 20-30% so với máy móc của Trung Quốc. Các hiệp định thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN quy định một số sản phẩm được hưởng ưu đãi thuế, giúp các sản phẩm của Trung Quốc duy trì mức giá cạnh tranh. Cụ thể, theo Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Trung Quốc, các sản phẩm máy móc nông nghiệp được liệt kê trong Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt giai đoạn 2022–2027 được ban hành kèm theo Nghị định 118/2022/NĐ-CP của Chính phủ, qua đó giảm thuế nhập khẩu xuống còn 0% tại Việt Nam.

Cơ hội cho các sản phẩm nhập khẩu

Phát triển các loại máy móc đơn giản, chi phí thấp có thể là một chiến lược tiềm năng do hoạt động sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam có quy mô nhỏ và phân mảnh. Vì phần lớn người sử dụng là nông dân, họ cần thiết bị dễ sử dụng, dễ bảo trì và có giá cả phải chăng. Máy móc đáp ứng yêu cầu của sản xuất quy mô nhỏ với mức giá hợp lý có thể giúp họ nâng cao hiệu quả sản xuất mà không cần đầu tư lớn.

Ngoài ra, việc cung cấp dịch vụ bảo hành và hướng dẫn sử dụng cũng rất cần thiết. Xây dựng mạng lưới trung tâm dịch vụ tiếp cận các khu vực nông thôn để hỗ trợ người dùng sau khi bán thiết bị là điều quan trọng. Cách tiếp cận này có thể tạo ấn tượng tích cực với người dùng và giúp tiếp cận nhiều khách hàng hơn

Hợp tác với các doanh nghiệp trong nước để chuyển giao công nghệ tiên tiến có thể tận dụng nguồn lao động địa phương, đồng thời giúp hiểu rõ hơn về đặc điểm nông nghiệp tại địa phương. Đối với các doanh nghiệp đầu tư vào chuyển giao công nghệ, sự hợp tác này đảm bảo một thị trường ổn định và mở rộng cho sản phẩm của họ, đồng thời tạo cơ hội cho các liên doanh và tăng trưởng dài hạn. Những hoạt động hợp tác này cũng có thể thúc đẩy quan hệ đối tác lâu dài, góp phần gia tăng thương mại, đầu tư và tiến bộ công nghệ cho cả hai quốc gia.

Phần kết luận

Thị trường máy móc nông nghiệp tại Việt Nam đang mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh hiện đại hóa nông nghiệp và nhu cầu nâng cao năng suất ngày càng tăng. Xu hướng này đang được thúc đẩy bởi làn sóng đầu tư vào công nghệ nông nghiệp cùng với các chính sách hỗ trợ của Chính phủ. Tuy nhiên, phân khúc nông dân sản xuất quy mô nhỏ tại khu vực nông thôn vẫn là một thị trường phần lớn chưa được khai thác. Do đó, các doanh nghiệp có thể tận dụng cơ hội này bằng cách phát triển các giải pháp máy móc phù hợp, có giá cả phải chăng và dễ tiếp cận để đáp ứng nhu cầu cơ giới hóa nông nghiệp ngày càng tăng tại những khu vực này.

Đọc các bài viết khác