Nguồn: EDGAR, Tổng hợp B&Company

Các công nghệ mới nổi để giảm GHG trong nông nghiệp

Trước nhu cầu cắt giảm phát thải GHG, ngành đã xuất hiện các công nghệ canh tác và chăn nuôi thân thiện với môi trường mới.

– Trong canh tác lúa, các kỹ thuật quản lý nước như tưới ngập khô xen kẽ (AWD), “1 phải 5 giảm” (1P5G), và “3 giảm 3 tăng” (3G3T), cùng hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI) đã được áp dụng trong canh tác lúa, góp phần giảm CH₄ đồng thời tối ưu hóa chi phí sản xuất[6]. Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (MARD), Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) và chính quyền địa phương TP. Cần Thơ cũng đã khởi động dự án “1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp”[7] vào tháng 4 năm 2024, nhằm phổ biến mô hình canh tác lúa hiện đại tại Đồng bằng sông Mekong để giảm phát thải GHG.

– Trong quản lý chăn nuôi, các công nghệ thức ăn mới như khối đa dinh dưỡng (MUBs) và thức ăn chăn nuôi có hàm lượng protein thô thấp đã được phát triển nhằm giảm phát thải GHG từ gia súc[8]. Ngoài ra, các mô hình đệm lót sinh học, trong đó vật nuôi và gia cầm được nuôi trên lớp đệm làm từ các vật liệu trơ cao (như trấu, mùn cưa, rơm rạ, v.v.) trộn với chế phẩm sinh học để phân hủy chất thải và giảm ô nhiễm môi trường[9]. Trong giai đoạn 2003 đến 2020, MARD đã phối hợp với Tổ chức Phát triển Hà Lan SNV xây dựng hơn 173.000 công trình khí sinh học, đồng thời cung cấp đào tạo đầy đủ cho khoảng 800 cán bộ cấp tỉnh và cấp huyện, hơn 1.800 thợ xây và thợ lắp đặt, cùng 173.000 hộ gia đình tại 55 thành phố và tỉnh[10].

– Ngành nông nghiệp đang chuyển dịch sang mô hình tuần hoàn để khai thác tốt hơn phụ phẩm và dư lượng nông nghiệp. Gần đây, Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn đã hợp tác với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) để thí điểm bộ công cụ CE-NDC nhằm thúc đẩy các can thiệp tuần hoàn trong nông nghiệp[11].

Trial operation of the “1 million hectares of high-quality, low-emission rice” project

Nguồn: The SaigonTimes

Cần lưu ý rằng nhiều đột phá trong canh tác và nông nghiệp vẫn đang ở giai đoạn đầu triển khai, và cần thêm đầu tư từ Chính phủ cũng như viện trợ quốc tế. Dự án “1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp” hiện đang trong giai đoạn thí điểm ban đầu của Giai đoạn 1 tại 5 tỉnh. Ước tính dự án cần hơn 430 triệu USD để nâng cấp hạ tầng thủy lợi phục vụ tưới tiêu, tiêu thoát nước và điều tiết[12]. Việc triển khai các công nghệ giảm phát thải khí nhà kính (GHG) cũng gặp trở ngại do mô hình sản xuất nông nghiệp manh mún của Việt Nam, tư duy sản xuất truyền thống của nông dân, và thiếu nhận thức về lợi ích kinh tế và môi trường của các công nghệ canh tác và nông nghiệp mới[13].

Chính sách của Chính phủ về phát thải khí nhà kính trong nông nghiệp

Chính phủ đã thể hiện lập trường kiên định trong việc giảm phát thải khí nhà kính của quốc gia nhằm cam kết với các mục tiêu môi trường. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (MARD) đã ký Quyết định số 1693/QD-BNN-KHCN năm 2023 phê duyệt giảm phát thải khí nhà kính cho ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050[14]. Quyết định này nhằm giảm phát thải khí nhà kính của ngành xuống 121,9 Mt CO_2eq so với năm 2020, và tổng phát thải CH4 xuống dưới 45,9 Mt CO_2eq. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng tăng cường nỗ lực giám sát phát thải khí nhà kính, khi Quyết định số 01/2022/QD-TTg yêu cầu các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp xây dựng kiểm kê khí nhà kính[15].

Bảng 1: Các giải pháp chiến lược theo Quyết định số 1693/QD-BNN-KHCN và tiềm năng giảm phát thải khí nhà kính

Nguồn: TVPL, Tổng hợp B&Company

Hợp tác quốc tế để giảm phát thải khí nhà kính: Trường hợp điển hình của Lasuco Group

Các quan hệ đối tác quốc tế đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ các cam kết môi trường của Việt Nam. Một hợp tác gần đây giữa Lasuco Group và các doanh nghiệp Nhật Bản Idemitsu Kosan và Sagri cho thấy rõ nỗ lực này.

Dự án dự kiến bắt đầu vận hành thử nghiệm vào đầu năm 2025 với quy mô triển khai 500 hecta đất canh tác mía[16]. Sagri sẽ sử dụng công nghệ vệ tinh và AI để quản lý dữ liệu cây trồng và giám sát sức khỏe đất, nhằm giảm phát thải N2O và tăng khả năng lưu giữ carbon bằng cách giảm sử dụng phân bón hóa học và thúc đẩy sử dụng phù hợp các loại phân bón thay thế hữu cơ. Ngoài ra, Sagri sẽ đăng ký dự án để nhận tín chỉ carbon theo danh mục quản lý đất nông nghiệp cải tiến của Verra (VM0042), đánh dấu đây là dự án đầu tiên của Việt Nam trong danh mục này[17]. Sau giai đoạn thử nghiệm, hoạt động thương mại dự kiến triển khai vào năm 2026, mở rộng lên 8.000 hecta đất canh tác do Lasuco và các bên tham gia khác cung cấp. Idemitsu Kosan sẽ đóng vai trò nhà đầu tư chính và bên mua tín chỉ carbon thông qua thỏa thuận giao dịch tín chỉ carbon kéo dài 15 năm với Lasuco.

Dự án này không chỉ thúc đẩy mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam mà còn mang lại lợi ích cho nông dân địa phương thông qua giao dịch tín chỉ carbon. Dự án thiết lập một khuôn khổ và hạ tầng nền tảng cho các chương trình tín chỉ carbon trong tương lai ở lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam.

Sugarcane farming in Vietnam

Nguồn: Tin tức đầu tư

Kết luận

Giảm phát thải GHG trong nông nghiệp Việt Nam vừa là một nhu cầu cấp thiết vừa là một cơ hội. Các công nghệ mới nổi trong lĩnh vực này, kết hợp với các chính sách hỗ trợ của Chính phủ, có tiềm năng chuyển đổi ngành này thành một mô hình các-bon thấp, bền vững. Hợp tác quốc tế giữa Idemitsu, Sagri và Lasuco cho thấy tiềm năng của hợp tác quốc tế cũng như mối liên hệ giữa các mục tiêu khí hậu toàn cầu và các động lực kinh tế đối với nông dân.

[1] EDGAR. Phát thải GHG của tất cả các quốc gia trên thế giới-2024 báo cáo <Đánh giá>

[2] Tạp chí Thông tin & Truyền thông. Chủ động giảm phát thải GHG, Việt Nam đang xây dựng ngành nông nghiệp xanh <Đánh giá>

[3] EDGAR. Phát thải GHG của tất cả các quốc gia trên thế giới-2024 báo cáo <Đánh giá>

[4] GHG Protocol. Giá trị Tiềm năng làm nóng toàn cầu <Đánh giá>

[5] World Bank. Báo cáo Khí hậu và Phát triển Quốc gia Việt Nam <Đánh giá>

[6] Vietnam Agriculture. Tiết kiệm hàng chục tỷ VND nhờ kỹ thuật AWD <Đánh giá>

[7] MARD. Triển khai dự án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp <Đánh giá>

[8] VnEconomy. Chuyển đổi thành phần thức ăn chăn nuôi để giảm phát thải khí nhà kính <Đánh giá>

[9] Tạp chí Nature and Environment Online: Các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất nông nghiệp <Đánh giá>

[10] Vietnam Agriculture. Chương trình Biogas thành công <Đánh giá>

[11] UNDP. Cơ hội thúc đẩy quá trình chuyển đổi hướng tới nền kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực nông nghiệp của Việt Nam <Đánh giá>

[12] The Saigon Times. Dự án lúa phát thải thấp 1 triệu ha đang thúc đẩy đầu tư hạ tầng <Đánh giá>

[13] Investment News. Giảm phát thải trong nông nghiệp hướng tới chăn nuôi bền vững <Đánh giá>

[14] TVPL. Quyết định số 1693/QD-BNN-KHCN phê duyệt Kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính (bao gồm Kế hoạch giảm phát thải khí mê-tan) cho lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050 <Đánh giá>

[15] TVPL. Quyết định số 01/2022/QD-TTg về việc ban hành danh mục các lĩnh vực và cơ sở phát thải GHG phải thực hiện kiểm kê GHG <Đánh giá>

[16] VnExpress. Tập đoàn Lasuco hợp tác giảm phát thải carbon tại vùng nguyên liệu mía <Đánh giá>

[17] MoRNE. Giảm phát thải carbon trên vùng trồng mía 8.000ha tại Thanh Hóa <Đánh giá>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.