Thị trường gỗ của Việt Nam là một lĩnh vực tăng trưởng nhanh, được thúc đẩy bởi kết quả xuất khẩu mạnh mẽ và nhu cầu nội địa gia tăng. Chuỗi giá trị bao gồm đầu vào (bao gồm nguồn trong nước và nhập khẩu), chế biến sơ cấp, sản xuất, và đầu ra, phục vụ cả các thị trường toàn cầu quy mô lớn lẫn mức tiêu thụ nội địa đang tăng. Trong bài viết này, tình hình nhập khẩu gỗ được xem xét nhằm xác định các lưu ý pháp lý và yêu cầu tuân thủ đối với các nhà xuất khẩu nước ngoài. Tiếp đó, phân bố địa lý của các công ty chế biến và phân phối được phân tích, sau đó là các thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam và xu hướng thị trường nội địa đang thay đổi. Cuối cùng, bài viết đề xuất các khuyến nghị cho các nhà xuất khẩu gỗ nước ngoài đang tìm kiếm sự gia nhập thị trường thành công và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Chuỗi giá trị của thị trường gỗ Việt Nam

Chuỗi cung ứng trong thị trường gỗ Việt Nam có thể được tóm tắt như sau. Nguyên liệu thô được lấy trực tiếp từ rừng trồng trong nước và gỗ nhập khẩu, lần lượt chiếm 75% và 25%[1]. Gỗ nguyên liệu đi vào giai đoạn chế biến sơ cấp, nơi được cưa xẻ, bóc thành veneer, sấy khô hoặc chuyển thành ván ép và các vật liệu bán thành phẩm khác. Các vật liệu này tiếp tục đi vào sản xuất thứ cấp, một lĩnh vực phát triển cao, tạo ra đồ nội thất, linh kiện nội thất, vật liệu lát sàn, bao bì và sản phẩm thủ công cho cả xuất khẩu và tiêu dùng nội địa. Sản phẩm hoàn thiện được phân phối qua các nhà bán buôn, nhà xuất khẩu và nhà phân phối đến hai thị trường chính: thị trường xuất khẩu toàn cầu (78%) và thị trường nội địa (22%)[2].

Vietnam timber value chain

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam

Tình hình nhập khẩu hiện tại

Năm 2024, giá trị nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt hơn 2,8 tỷ USD, tăng mạnh 28.1% so với năm 2023.

Vietnam import value of timber and wood products 2021-2024

Đơn vị: Tỷ USD

Nguồn: VIFOREST, FPA Binh Dinh, HAWA, BIFA, DOWA và Forest Trends

Ngành chế biến gỗ của Việt Nam phụ thuộc nhiều vào gỗ xẻ và gỗ tròn nhập khẩu, hai nhóm này cộng lại chiếm hơn 50% tổng giá trị nhập khẩu trong năm 2024. Gỗ từ rừng trồng của Việt Nam chủ yếu có đường kính nhỏ, có thể dùng để sản xuất veneer, cung cấp đầu vào cho sản xuất ván ép. Nhập khẩu là nguồn cung quan trọng đối với gỗ đường kính lớn, thường được sử dụng cho các sản phẩm gỗ ngoài trời hoặc trong nhà[3].

Imported timber and wood products value distribution 2023 -2024

Nguồn: VIFOREST, FPA Binh Dinh, HAWA, BIFA, DOWA và Forest Trends

Gỗ xẻ là nhóm hàng nhập khẩu lớn nhất, chiếm 32.8% tổng giá trị nhập khẩu gỗ của Việt Nam trong năm 2024. Mỹ, Lào, Brazil và Chile vẫn là các nhà cung cấp chủ đạo.

Vietnam imported sawn wood origins distribution (2024)

100%= 923.1 triệu USD

Nguồn: VIFOREST, FPA Binh Dinh, HAWA, BIFA, DOWA và Forest Trends

Gỗ tròn chiếm 17.7% tổng giá trị nhập khẩu, vẫn là một trong hai nguyên liệu đầu vào quan trọng nhất của ngành chế biến gỗ Việt Nam. Thị trường này do gỗ tròn từ Mỹ, Bỉ, Cameroon, Pháp và Đức chi phối, chiếm 51% tổng lượng nhập khẩu.

Vietnam imported round logs origins distribution (2024)

100%= 497.8 triệu USD

Nguồn: VIFOREST, FPA Binh Dinh, HAWA, BIFA, DOWA và Forest Trends

Các lưu ý pháp lý đối với việc nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ

Hệ thống quy định cốt lõi là Hệ thống Bảo đảm Tính hợp pháp của Gỗ Việt Nam (VNTLAS), yêu cầu chứng minh rằng toàn bộ gỗ nhập khẩu đã được khai thác, chế biến và xuất khẩu hợp pháp. Theo hệ thống này, nhà xuất khẩu phải cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý, bao gồm tài liệu về nguồn gốc rừng, giấy phép khai thác hoặc hồ sơ quản lý rừng, giấy tờ truy xuất chuỗi cung ứng, hợp đồng mua bán, hóa đơn, phiếu đóng gói và bản khai gỗ chi tiết nêu rõ tên khoa học của loài và khối lượng. Các tài liệu này được kiểm tra tại hải quan và phải phù hợp với các yêu cầu được quy định trong quy định nhập khẩu gỗ của Chính phủ Việt Nam[4].

Ngoài ra, cần kiểm tra chủng loại gỗ để xác định liệu có nằm trong CITES (Công ước về Buôn bán Quốc tế các Loài Động, Thực vật Hoang dã Nguy cấp) với tình trạng nguy cấp hoặc bị quản lý hay không. Nhà xuất khẩu cũng có thể tham khảo danh mục các loài gỗ được phép nhập khẩu vào Việt Nam để kiểm tra những loài hiện đang được phép qua biên giới Việt Nam[5].

Các biện pháp kiểm dịch và kiểm dịch thực vật cũng là một yếu tố cần xem xét, tùy theo loại gỗ và mức độ chế biến. Việt Nam yêu cầu Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật đối với gỗ tròn, gỗ xẻ tươi và bất kỳ loại gỗ xẻ nào còn giữ vỏ hoặc vật chất sinh học. Gỗ và sản phẩm gỗ thường được phân loại theo Chương 44 của mã HS; danh mục mã HS yêu cầu xử lý kiểm dịch thực vật bao gồm HS4403, HS4404, HS4406, HS4407, HS4415 và HS4421[6]. Nếu yêu cầu kiểm dịch thực vật, một mẫu sản phẩm sẽ được lấy theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương pháp lấy mẫu kiểm dịch thực vật và gửi đến đơn vị giám định dịch hại[7]. Phương pháp xử lý nhiệt thường gắn với tiêu chuẩn ISPM 15, chỉ áp dụng cho vật liệu bao bì gỗ (ví dụ: pallet, thùng gỗ) chứ không áp dụng cho sản phẩm gỗ thành phẩm[8].

Việt Nam cũng có danh sách các quốc gia hoặc khu vực được Việt Nam công nhận là tuân thủ và đang tích cực xuất khẩu gỗ hợp pháp vào nước này theo hệ thống bảo đảm tính hợp pháp của gỗ. Trong 51 quốc gia trải rộng trên 5 châu lục, Nhật Bản là một trong số đó[9].

Các nhà chế biến và phân phối gỗ trên thị trường

In Vietnam, wood processors are mainly located in the Southeast region, the Red River Delta, and mountainous areas where forests are planted. Under the VSIC Code of 16210 (Manufacture of veneer, plywood and veneer panels) and 16220 (Manufacture of builders’ carpentry and joinery), most of them are micro-sized. The Southeast region has the largest proportion of small and medium processors, accounting for 43% of total regional processors. Mountainous areas also have 41% of regional processors being small and medium enterprises.

Wood processors in Vietnam (2023)

Nguồn: Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp B&Company (mã VSIC: 16210, 16220)

Vietnam’s wood market is served by a diverse network of distributors and wholesalers who act as the main link between foreign suppliers, processing factories, and domestic end users. Under the VSIC code of 46631 (Wholesale of bamboo, rough wood and processed wood as construction materials), there are around 5,000 companies of various sizes across Vietnam in 2023. 55% of them are micro-size, 43% are small and medium companies, leaving 2% (around 100 companies) are considered large. Those companies are mostly located in Southeast region (Ho Chi Minh, Binh Duong, Dong Nai provinces) and Red River Delta (Ha Noi, Bac Ninh, Nam Dinh provinces).

Wood wholesalers in Vietnam (2023)

Nguồn: Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp B&Company (mã VSIC: 46631)

Tại Việt Nam, các nhà bán buôn gỗ không còn chỉ tập trung cung cấp gỗ trồng trong nước giá thấp cho thị trường đại chúng, mà ngày càng phân phối các loại gỗ nhập khẩu chất lượng cao như white oak, red oak, ash, walnut, beech, maple, pine và alder. Các nhà phân phối tiêu biểu gồm Tavico (Tan Vinh Cuu), vốn được công nhận rộng rãi là một trong những nhà nhập khẩu và bán buôn gỗ hàng đầu tại Việt Nam, Nam Bac Timber, đơn vị chuyên về gỗ cứng nhập khẩu từ châu Âu và Mỹ, cùng với Phuong Nam Wood, Lidowood, GreenEcoLife và My Duc Wood, tất cả đều đóng vai trò tích cực trong việc cung cấp gỗ nhập khẩu cao cấp cho các nhà sản xuất nội thất và đồ gỗ nội thất.

Xuất khẩu gỗ Việt Nam và tiêu thụ gỗ nội địa

Vietnam’s timber and wood industry is one of the country’s most dynamic export sectors, reaching USD 16.3 billion in 2024. Vietnam’s main foreign market is the US, consuming over half of the exported timber and wood products. China is the second largest markets of Vietnam’s timber and wood products, accounting for 11% the export value. Other prominent markets include Japan and Korea, as well as countries from the EU. The government aims to expand this even further, targeting USD 20 billion in wood exports by 2025 and USD 25 billion by 2030^[10].

Giá trị xuất khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ của Việt Nam (năm 2024)

100%= 16.3 billion USD

Nguồn: VIFOREST, FPA Binh Dinh, HAWA, BIFA, DOWA và Forest Trends

Các thế mạnh chính của Việt Nam trong xuất khẩu là đồ nội thất bằng gỗ, ván ép, ván sợi mật độ trung bình (MDF), các sản phẩm dạng tấm và các sản phẩm tre cải tiến.[11]. Nhu cầu thị trường đang dịch chuyển sang gỗ bền vững, có thể truy xuất nguồn gốc và được chứng nhận, thúc đẩy Việt Nam mở rộng diện tích rừng được chứng nhận và nâng cấp chuỗi cung ứng. Đến năm 2030, quốc gia này đặt mục tiêu có hơn một triệu hecta rừng được chứng nhận FSC, phù hợp với xu hướng toàn cầu hướng tới các sản phẩm gỗ “xanh” và ít carbon[12]. Nhiều nhà sản xuất cũng đang chuyển hướng sang các dòng sản phẩm giá trị cao và nội thất định hướng thiết kế nhằm tăng biên lợi nhuận và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô hoặc bán chế biến.

Bên cạnh sự hiện diện mạnh mẽ trên toàn cầu, Việt Nam đang chứng kiến nhu cầu trong nước đối với sản phẩm gỗ tăng nhanh, được thúc đẩy bởi quá trình đô thị hóa nhanh, phát triển cơ sở hạ tầng và tầng lớp trung lưu ngày càng tăng với mức sống cao hơn. Tiêu thụ gỗ tại thị trường nội địa của 100 triệu người Việt Nam được dự báo đạt 5 tỷ USD vào năm 2025, và tiếp tục tăng trưởng đến năm 2030[13].

Một xu hướng chính trong nhu cầu nội địa là sự chuyển dịch sang các sản phẩm gỗ có giá trị cao hơn, được sản xuất trong nước, bao gồm đồ nội thất, vật liệu xây dựng và các mặt hàng trang trí, nhằm đáp ứng cả thị hiếu người tiêu dùng lẫn các chính sách của chính phủ thúc đẩy ngành sản xuất trong nước. Các thị trường đô thị đang mở rộng và chất lượng được bảo đảm của gỗ rừng trồng có nguồn gốc trong nước đang thúc đẩy tăng trưởng này, mặc dù ngành vẫn tiếp tục phụ thuộc vào nhập khẩu gỗ tròn chất lượng cao và các loài gỗ ngoại nhập, đặc biệt cho các ứng dụng nội thất và xây dựng cao cấp[14].

Xu hướng là tích hợp tay nghề thủ công truyền thống với các công nghệ hiện đại, bền vững. Khi các trung tâm đô thị mở rộng và chính phủ thúc đẩy tiêu chuẩn công trình xanh, nhu cầu về gỗ bền vững, có nguồn gốc địa phương trong xây dựng được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng. Diễn biến này phù hợp với tầm nhìn dài hạn của Việt Nam về mở rộng thị trường nội địa đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu của ngành gỗ.

Hàm ý kinh doanh và khuyến nghị

Thị trường gỗ của Việt Nam mang lại cơ hội cho các nhà xuất khẩu nước ngoài, được hỗ trợ bởi nhu cầu nhập khẩu mạnh, tăng trưởng tiêu dùng nội địa và một ngành chế biến gỗ được tích hợp sâu. Để thâm nhập thị trường hiệu quả, các nhà xuất khẩu nước ngoài được khuyến nghị cân nhắc các yếu tố sau:

Trước hết, các nhà xuất khẩu phải ưu tiên tuân thủ pháp lý và giảm thiểu rủi ro. Quy định của Việt Nam yêu cầu hồ sơ pháp lý đầy đủ và chính xác, đặc biệt là khả năng truy xuất nguồn gốc và nguồn cung bền vững của sản phẩm gỗ. Các nhà xuất khẩu cũng phải đáp ứng yêu cầu kiểm dịch và kiểm tra vệ sinh thực vật đối với các sản phẩm thuộc một số mã HS nhất định. Do đó, các nhà xuất khẩu nước ngoài nên nghiên cứu kỹ các văn bản pháp lý ngành hiện hành để xác định sản phẩm cụ thể của mình thuộc nhóm nào, và nhóm nào yêu cầu quy trình cũng như biện pháp xử lý nào.

Khuyến nghị thiết lập quan hệ đối tác với các nhà nhập khẩu Việt Nam để nhận hỗ trợ trong việc xử lý thủ tục quy định, thông quan hải quan và quy trình kiểm tra. Các nhà nhập khẩu địa phương có thể nhanh chóng cập nhật các yêu cầu VNTLAS đang thay đổi, duy trì quan hệ với cơ quan kiểm tra, và có thể tư vấn cho nhà xuất khẩu về bộ hồ sơ và chuẩn bị lô hàng tối ưu. Năng lực logistics của họ cũng giúp giảm rủi ro cho khách hàng ở khâu sau và cải thiện khả năng chấp nhận sản phẩm.

Các đối tác địa phương đóng vai trò then chốt ở các bước tiếp theo của chuỗi giá trị gỗ tại Việt Nam: chế biến, sản xuất và phân phối sản phẩm gỗ. Hệ thống phân phối của Việt Nam gồm khoảng 5.000 nhà bán buôn và nhiều cơ sở chế biến tập trung tại các vùng công nghiệp trọng điểm như Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Hà Nội và Bắc Ninh. Phần lớn trong số này có quy mô siêu nhỏ và SME, do đó nhà xuất khẩu có thể cần khảo sát trực tiếp trước khi chốt giao dịch. Các nhà chế biến có tay nghề có thể điều chỉnh gỗ nhập khẩu theo tiêu chuẩn địa phương, giảm gánh nặng cho người sử dụng cuối và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Cuối cùng, xét đến thị trường nội địa, các nhà xuất khẩu nên điều chỉnh danh mục sản phẩm theo nhu cầu ngày càng tăng của Việt Nam đối với vật liệu xây dựng chất lượng cao, gỗ trang trí và các sản phẩm kỹ thuật. Việc cung cấp kích thước tiêu chuẩn, bề mặt hoàn thiện sẵn và vật liệu bền vững, bền chắc sẽ phù hợp tốt với xu hướng nhà ở đô thị và các tiêu chuẩn công trình xanh. Hợp tác với kiến trúc sư, nhà thiết kế và chủ đầu tư bất động sản cũng có thể tăng cường mức độ hiện diện và khả năng thâm nhập thị trường dài hạn.

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

[1] https://www.apec.org/docs/default-source/groups/egilat/2024/timberlegalityguidancetemplateforvietnam-march2024.pdf?sfvrsn=1961dea8_2&

[2] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Quyet-dinh-327-QD-TTg-2022-De-an-phat-trien-nganh-cong-nghiep-che-bien-go-ben-vung-506116.aspx

[3]https://snrd-asia.org/wp-content/uploads/2025/09/Report-on-domestic-timber-trade-VPA-FLEGT-supply-chain-and-market-issues_VN.pdf

[4] https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2020/09/102.signed.pdf

[5] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Xuat-nhap-khau/Quyet-dinh-4832-QD-BNN-TCLN-2020-cong-bo-Danh-muc-cac-loai-go-da-nhap-khau-vao-Viet-Nam-458434.aspx

[6] https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2018/12/15-2.pdf

[7] https://www.ppd.gov.vn/FileUpload/Documents/vbhn_19_thong_tu_33_va_thong_tu_03_cua_bo_nnptnt.pdf

[8] https://www.ippc.int/largefiles/ISPM_15_Vietnamese_2012-12-11.pdf

[9] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Xuat-nhap-khau/Quyet-dinh-4832-QD-BNN-TCLN-2020-cong-bo-Danh-muc-cac-loai-go-da-nhap-khau-vao-Viet-Nam-458434.aspx

[10] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Quyet-dinh-327-QD-TTg-2022-De-an-phat-trien-nganh-cong-nghiep-che-bien-go-ben-vung-506116.aspx

[11] https://van.nongnghiepmoitruong.vn/wood-exports-set-a-record-surpassing-17-billion-usd-d414834.html

[12] https://vneconomy.vn/phan-dau-den-nam-2030-co-1-trieu-ha-rung-dat-chung-chi-ben-vung.htm

[13]https://vietnamnews.vn/society/1661931/viet-nam-aims-to-reach-25-billion-in-wood-and-timber-exports-by-2030.html

[14] https://moit.gov.vn/tin-tuc/xuc-tien-thuong-mai/mo-rong-thi-truong-trong-nuoc-cho-nganh-go-viet.html

[1] https://www.apec.org/docs/default-source/groups/egilat/2024/timberlegalityguidancetemplateforvietnam-march2024.pdf?sfvrsn=1961dea8_2&

[2] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Quyet-dinh-327-QD-TTg-2022-De-an-phat-trien-nganh-cong-nghiep-che-bien-go-ben-vung-506116.aspx

[3]https://snrd-asia.org/wp-content/uploads/2025/09/Report-on-domestic-timber-trade-VPA-FLEGT-supply-chain-and-market-issues_VN.pdf

[4] https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2020/09/102.signed.pdf

[5] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Xuat-nhap-khau/Quyet-dinh-4832-QD-BNN-TCLN-2020-cong-bo-Danh-muc-cac-loai-go-da-nhap-khau-vao-Viet-Nam-458434.aspx

[6] https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2018/12/15-2.pdf

[7] https://www.ppd.gov.vn/FileUpload/Documents/vbhn_19_thong_tu_33_va_thong_tu_03_cua_bo_nnptnt.pdf

[8] https://www.ippc.int/largefiles/ISPM_15_Vietnamese_2012-12-11.pdf

[9] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Xuat-nhap-khau/Quyet-dinh-4832-QD-BNN-TCLN-2020-cong-bo-Danh-muc-cac-loai-go-da-nhap-khau-vao-Viet-Nam-458434.aspx

[10] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Quyet-dinh-327-QD-TTg-2022-De-an-phat-trien-nganh-cong-nghiep-che-bien-go-ben-vung-506116.aspx

[11] https://van.nongnghiepmoitruong.vn/wood-exports-set-a-record-surpassing-17-billion-usd-d414834.html

[12] https://vneconomy.vn/phan-dau-den-nam-2030-co-1-trieu-ha-rung-dat-chung-chi-ben-vung.htm

[13]https://vietnamnews.vn/society/1661931/viet-nam-aims-to-reach-25-billion-in-wood-and-timber-exports-by-2030.html

[14] https://moit.gov.vn/tin-tuc/xuc-tien-thuong-mai/mo-rong-thi-truong-trong-nuoc-cho-nganh-go-viet.html