Ngành chế biến thịt tại Việt Nam đã có sự tăng trưởng đáng kể trong thập kỷ qua, trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia. Ngành này không chỉ đảm bảo an toàn thực phẩm và gia tăng giá trị cho ngành chăn nuôi mà còn đóng góp đáng kể vào hoạt động nhập khẩu và xuất khẩu. Sự mở rộng của lĩnh vực này bắt nguồn từ nhu cầu trong nước gia tăng, thị trường xuất khẩu bùng nổ và các khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng.

Sản xuất trong nước các sản phẩm thịt

Sản lượng thịt nội địa của Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực nông nghiệp, với sản lượng tăng trưởng ổn định, từ 6,4 triệu tấn năm 2020 lên mức ước tính 7,8 triệu tấn năm 2023. Trong đó, thịt lợn vẫn là sản phẩm chủ đạo, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng sản lượng thịt quốc gia. Thịt gia cầm cũng đóng góp đáng kể với mức tăng trưởng ổn định khoảng 25% trong giai đoạn 2020–2023, trong khi sản lượng thịt bò và trâu vẫn hạn chế do hạn chế về quỹ đất, chi phí thức ăn chăn nuôi cao và sự cạnh tranh từ thịt bò nhập khẩu[1].

Output of major livestock products

Đơn vị: nghìn tấn

Nguồn: Niên giám Thống kê 2023

Mức tăng trưởng này phản ánh nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm thịt, được thúc đẩy bởi gia tăng dân số, xu hướng đô thị hóa mạnh mẽ và tăng trưởng kinh tế. Năm 2023, dân số Việt Nam tăng 0.8% so với cùng kỳ năm trước, tỷ lệ đô thị hóa đạt 38.1% và GDP tăng 5.05%, đạt tổng cộng $430 tỷ USD[2].

Giá trị xuất khẩu & nhập khẩu của các sản phẩm thịt

Theo Văn phòng Biên tập Chăn nuôi Việt Nam[3], năm 2023, Việt Nam xuất khẩu 22 nghìn tấn sản phẩm thịt, trị giá hơn $110 triệu USD, ghi nhận mức tăng 19% về sản lượng và 30.4% về giá trị so với năm trước. Các sản phẩm xuất khẩu chủ lực bao gồm thịt lợn tươi, ướp lạnh hoặc đông lạnh. Các thị trường xuất khẩu chính là Hong Kong (chiếm 54.4%), tiếp theo là Trung Quốc, Bỉ và Hoa Kỳ.

Cơ cấu các thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam đối với thịt và các sản phẩm thịt (% theo giá trị)

100% = 110,3 triệu USD

Nguồn: Văn phòng Biên tập Chăn nuôi

Bên cạnh đó, trong năm 2023, Việt Nam nhập khẩu 717 nghìn tấn thịt và sản phẩm thịt, trị giá hơn 1 tỷ USD, tăng 5,4% về lượng nhưng giảm 3,9% về giá trị so với năm 2022. Các sản phẩm nhập khẩu chủ yếu là thịt và phụ phẩm ăn được của gia cầm; phụ phẩm ăn được của lợn sống, trâu và bò, dạng ướp lạnh hoặc đông lạnh;… Trong cùng năm, Việt Nam nhập khẩu chủ yếu từ Ấn Độ (22,4%), cùng các nước như Mỹ, Nga và Brazil,…

Nhập khẩu chủ yếu bao gồm thịt và phụ phẩm ăn được. Giá trị nhập khẩu của Việt Nam cao gấp mười lần giá trị xuất khẩu, phản ánh những hạn chế về chất lượng thịt và năng lực chế biến sâu, làm suy giảm khả năng cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.

Cơ cấu các thị trường nhập khẩu chính của Việt Nam đối với thịt và các sản phẩm thịt (% theo giá trị)

100% = 1,4 tỷ USD

Nguồn: Văn phòng Biên tập Chăn nuôi

Tổng quan về các doanh nghiệp chế biến thịt tại Việt Nam

Tính đến năm 2022, ngành chế biến thịt tại Việt Nam có khoảng 668 doanh nghiệp, giảm nhẹ so với các năm trước. Tuy nhiên, ngành này đã ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu ấn tượng, với tổng giá trị vượt $1 tỷ USD, tương ứng tốc độ tăng trưởng 35%. Đây là mức tăng đáng kể so với tốc độ tăng trưởng 25% trong các năm 2020 và 2021. Ngoài ra, các doanh nghiệp chế biến thịt chủ yếu tập trung tại khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng của Việt Nam, với tỷ trọng doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp vừa và nhỏ lần lượt đạt 5% và 30% vào năm 2022[4]

Revenue of companies in processing and preserving of meat industry in Vietnam

(Đơn vị: Triệu USD)

Nguồn: Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp của B&Company

Giới thiệu một số doanh nghiệp chủ chốt trong ngành chế biến thịt tại Việt Nam

Bảng dưới đây cung cấp thêm thông tin về 5 công ty chế biến thịt hàng đầu tại Việt Nam. Bên cạnh các doanh nghiệp trong nước, những tên tuổi quốc tế lớn như CP và Japfa cũng đã đầu tư vào Việt Nam. Các sản phẩm chính bao gồm thịt heo, thịt bò và thịt gà. Ngoài ra, các doanh nghiệp chủ chốt ngày càng tập trung vào chế biến tiên tiến và xây dựng các nhà máy hiện đại, đạt tiêu chuẩn cao. Những nỗ lực này không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước mà còn hướng tới mở rộng sang các thị trường xuất khẩu:

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Đầu tư và phát triển hạ tầng

Ngành chế biến thịt đã chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh nhằm hiện đại hóa hạ tầng và mở rộng công suất. Chẳng hạn, doanh nghiệp sản xuất trứng Ba Huan đã chuyển sang sản xuất nhiều loại sản phẩm trứng và gia cầm chế biến, trong khi Masan MEATLife, công ty con của Masan Group, đã đưa vào vận hành Tổ hợp chế biến thịt MEATDeli Saigon trị giá US$77.6 triệu tại tỉnh Long An vào năm 2020[5].

Ngoài ra, ngành này cũng thu hút đáng kể nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước nhằm phát triển các cơ sở chế biến. Đáng chú ý, vào tháng 3 năm 2023, Vinamilk đã ký liên doanh với Sojitz Corporation của Nhật Bản để thành lập một tổ hợp chăn nuôi và chế biến bò thịt tại tỉnh Vĩnh Phúc, miền Bắc Việt Nam, với tổng vốn đầu tư ước tính US$127 triệu[6]. Trên diện tích 75 ha, cơ sở này được thiết kế để nuôi tới 10.000 con gia súc, với công suất chế biến hằng năm khoảng 10.000 tấn thịt bò.

The complex includes a modern livestock farm and processing plant

Nguồn: Vinamilk

Thách thức và cơ hội

Mặc dù tăng trưởng, ngành chế biến thịt vẫn đối mặt với những thách thức như dịch bệnh, bao gồm dịch tả lợn châu Phi (ASF). Vào tháng 7 năm 2024, chính phủ Việt Nam báo cáo số ổ dịch ASF tăng mạnh, dẫn đến việc tiêu hủy hơn 42.000 con lợn, tăng gấp năm lần so với cùng kỳ năm trước[7]. Những đợt bùng phát này gây rủi ro cho nguồn cung thực phẩm và lạm phát.

Ngược lại, sự mở rộng của ngành lại mở ra cơ hội cho các tiến bộ công nghệ và việc áp dụng các thông lệ tốt nhất quốc tế. Các doanh nghiệp ngày càng đầu tư vào thiết bị chế biến hiện đại và tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm toàn cầu nhằm nâng cao chất lượng và độ an toàn của sản phẩm.

Kết luận

Ngành chế biến thịt tại Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng, được hỗ trợ bởi nhu cầu nội địa gia tăng và sự mở rộng của các thị trường xuất khẩu. Các khoản đầu tư liên tục vào hạ tầng, cùng với việc tập trung kiểm soát dịch bệnh và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, được kỳ vọng sẽ tăng cường khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh của ngành.

Tóm lại, ngành này đang ở một giai đoạn then chốt, cân bằng giữa cơ hội tăng trưởng và những thách thức đang thay đổi. Với các khoản đầu tư liên tục, thực hành đổi mới và các quan hệ đối tác chiến lược, ngành được kỳ vọng sẽ đáp ứng nhu cầu toàn cầu và nội địa ngày càng tăng, đồng thời đóng góp đáng kể cho nền kinh tế.

[1] Niên giám Thống kê 2023

[2] GSO Vietnam

[3] Văn phòng biên tập chăn nuôi

[4] Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp của B&Company

[5] Thông tin tóm tắt về Việt Nam

[6] Sojitz

[7] Reuters

Đọc các bài viết khác