Ẩm thực chay Việt Nam đang chuyển mình từ các gian bếp chùa để trở thành xu hướng đại chúng, khi người tiêu dùng quan tâm đến sức khỏe, tính bền vững và đạo đức đang định hình lại lĩnh vực F&B của Việt Nam. Khảo sát cho thấy đại đa số người Việt đã từng ăn món chay, trong đó nhiều người ăn vài lần mỗi tuần, đặc biệt là tại các thành phố lớn[1]. Kết hợp với sự tăng trưởng nhanh chóng của thị trường thực phẩm đóng gói thuần chay và chay, đạt khoảng US$110 triệu vào năm 2025 và được dự báo sẽ tăng hơn gấp đôi vào năm 2034[2], xu hướng này mở ra những cơ hội hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực nhà hàng, thực phẩm đóng gói và cung ứng nguyên liệu.

Lĩnh vực thực phẩm chay tại Việt Nam

Quy mô và tăng trưởng thị trường

Thị trường thực phẩm chay tại Việt Nam có đặc điểm song hành độc đáo: vừa bắt nguồn sâu sắc từ văn hóa Phật giáo truyền thống, vừa được thúc đẩy mạnh mẽ bởi các xu hướng hiện đại về sức khỏe, lối sống lành mạnh và an toàn thực phẩm. Sự hội tụ này đã tạo nên một lĩnh vực vững chắc và đang mở rộng nhanh chóng.

Phân khúc thực phẩm chay và thuần chay, dù đang mở rộng nhanh chóng, hiện vẫn là một thị trường ngách trong ngành F&B khổng lồ của Việt Nam (ước đạt gần $28,1 tỷ vào năm 2024)[3]. Thị trường thực phẩm thuần chay hiện chiếm chưa đến 1% tổng doanh thu F&B, với giá trị gần US$112 triệu vào năm 2025[4]. Mặc dù có quy mô nền tảng còn nhỏ, phân khúc này cho thấy đà tăng trưởng mạnh mẽ, với CAGR đạt 8% trong thập kỷ tới⁴.

Tính đến giữa năm 2024, dữ liệu từ Foody (một nền tảng liệt kê nhà hàng hàng đầu) cho thấy các nhà hàng chay đang hoạt động tại 51 trong số 63 tỉnh, thành của Việt Nam. Tỷ lệ thâm nhập của các lựa chọn ẩm thực chay đang tiến gần 80% trên toàn quốc, cho thấy ăn chay không còn chỉ giới hạn ở các trung tâm đô thị lớn[5].

Thành phố Hồ Chí Minh được mệnh danh là “Thủ phủ ăn chay”, sau khi được xếp hạng thứ 9 trong danh sách “Các thành phố thân thiện nhất với người ăn chay trên thế giới” của PETA từ năm 2016 [6]. Mật độ và sự đa dạng của các lựa chọn ẩm thực chay tại TP.HCM vượt xa các khu vực khác, nhờ dân số có tính quốc tế cao hơn và cộng đồng Phật tử tập trung đông hơn.

Ratio of vegetarian restaurants (%, 2024)

100% = 2.737 cửa hàng

Nguồn: Foody

Thị trường thể hiện cấu trúc song hành. Phân khúc Nhà hàng và Dịch vụ ăn uống được đánh dấu bởi sự mở rộng nhanh chóng của các cơ sở chay và thuần chay, từ mô hình ẩm thực trải nghiệm cao cấp (ví dụ: Hum Vegetarian, Ưu Đàm Chay) đến các chuỗi buffet bình dân (ví dụ: Veggie Castle), góp phần phổ biến ăn chay như một lựa chọn thường ngày. Đồng thời, phân khúc Thực phẩm đóng gói và FMCG được dẫn dắt bởi các nhà sản xuất nội địa đại chúng (ví dụ: Binh Tay Food, Bich Chi Food) chuyên về mì ăn liền và các sản phẩm từ gạo chay, cùng với các thương hiệu mới nổi (ví dụ: Loving Vegan Food) hướng đến người tiêu dùng đô thị bằng các món ăn nhẹ và sản phẩm thay thế thuần chay cao cấp, định vị theo hướng có lợi cho sức khỏe.

Hành vi của người tiêu dùng đối với thực phẩm chay

Ẩm thực chay Việt Nam đã vượt ra ngoài phạm vi tiêu dùng tôn giáo ngách, hiện thu hút một bộ phận lớn người ăn linh hoạt. Một khảo sát trực tuyến do Statista thực hiện với 2.757 người từ 16 tuổi trở lên cho biết 45% số người được hỏi đã ăn thực phẩm có nguồn gốc thực vật vài lần mỗi tuần, thường vì lý do sức khỏe, tôn giáo hoặc đơn giản là để “cảm thấy nhẹ người hơn”¹.

Trong khi 14% dân số xác định mình là Phật tử[7], thúc đẩy mức tăng đột biến về tiêu thụ thực phẩm chay vào ngày mùng 1 và ngày 15 âm lịch, đà mở rộng hiện nay của thị trường được thúc đẩy bởi nhóm “người ăn linh hoạt”. Đây là các thế hệ trẻ hơn (Gen Z và Millennials) cùng những người làm việc chuyên nghiệp tại đô thị, lựa chọn chế độ ăn có nguồn gốc thực vật vì các lợi ích cá nhân như “đối xử tử tế với cơ thể”, kiểm soát cân nặng và chăm sóc da, thay vì tuân thủ nghiêm ngặt các lời nguyện tôn giáo. Sự thay đổi này có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà đầu tư, bởi thị trường đòi hỏi những sản phẩm ngon miệng và có giá trị dinh dưỡng, thay vì chỉ là các loại “thịt giả” truyền thống được thiết kế cho mục đích cúng lễ.

Xu hướng thị trường

Động lực tăng trưởng chính đã chuyển dịch rõ rệt từ Phật giáo sang chăm sóc sức khỏe, được thúc đẩy nhanh hơn bởi nhận thức hậu đại dịch. Điều này đã tạo ra nhóm nhân khẩu học “người ăn linh hoạt”, những người thường xuyên ăn các bữa chay vì sức khỏe, kiểm soát cân nặng hoặc “thải độc”. Đáng chú ý, người ăn linh hoạt ưa chuộng các thực phẩm có nguồn gốc thực vật toàn phần, ít qua chế biến (salad, sữa hạt) hơn các loại thịt giả truyền thống.

Mức sẵn sàng chi trả cho chất lượng của người tiêu dùng đã thúc đẩy phân khúc “masstige” (cao cấp đại chúng). Mặc dù gần 90% người tiêu dùng cho rằng thực phẩm hữu cơ đắt đỏ, phần lớn vẫn sẵn sàng trả thêm cho các sản phẩm an toàn[8]. Điều này dẫn đến sự phân cực của thị trường: các quầy hàng chất lượng thấp, thiếu khác biệt gặp khó khăn, trong khi các mô hình cao cấp, nhà bán lẻ thực phẩm hữu cơ được chứng nhận và sản phẩm thực vật nội địa chất lượng cao phát triển mạnh nhờ khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ an toàn được cảm nhận.

Bối cảnh F&B chay đang mở rộng nhanh chóng ra ngoài Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, khi các nhà hàng và chuỗi nhà hàng tích cực mở chi nhánh tại các khu vực ngoại ô và các tỉnh lân cận. Điều này phản ánh khả năng tiếp cận về mặt địa lý ngày càng tăng và nhu cầu tại địa phương đang phát triển. Hơn nữa, phân khúc này hưởng lợi đáng kể từ du lịch quốc tế, khi các địa điểm ẩm thực chay cao cấp thường xuất hiện trong các cẩm nang du lịch và phục vụ du khách nước ngoài quan tâm đến sức khỏe, những người tìm kiếm trải nghiệm ẩm thực Việt Nam chân thực nhưng sạch sẽ.

Cơ cấu kênh phân phối đang chuyển dịch từ các chợ truyền thống sang kênh thương mại hiện đại (cửa hàng tiện lợi) và các nền tảng số đối với hàng hóa chế biến. Các ứng dụng giao đồ ăn đã trở thành hạ tầng thiết yếu, mà phạm vi tiếp cận này tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình “Bếp ảo” và việc phân phối dễ dàng các sản phẩm ăn nhẹ đóng gói, qua đó giảm sự phụ thuộc vào mặt bằng bán lẻ đắc địa.

Người tiêu dùng, đặc biệt là Gen Z, ngày càng bị thu hút bởi các thương hiệu có câu chuyện hấp dẫn và toàn diện. Sản phẩm phải “không gây cảm giác tội lỗi” xét về tác động môi trường. Các thương hiệu thành công nhờ nhấn mạnh bao bì thân thiện với môi trường, nguồn cung ứng “từ nông trại đến bàn ăn” minh bạch và nền tảng văn hóa địa phương nhằm xây dựng niềm tin trong một thị trường nhạy cảm với các mối lo ngại về an toàn thực phẩm.

Ý nghĩa đối với các nhà đầu tư nước ngoài

Những cơ hội

Thị trường Việt Nam mở ra ba hướng đi cốt lõi. Thứ nhất, các nhà đầu tư có thể đồng phát triển Sản phẩm Kết hợp Bản địa-Chuẩn quốc tế, hợp tác với các nhà sản xuất trong nước để phát triển mì ăn liền chay, nước xốt và bữa ăn đông lạnh đồng thương hiệu, vừa giữ được hương vị địa phương đích thực vừa đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế. Thứ hai, Đầu tư Chiến lược vào các Mô hình Nhà hàng có Khả năng Mở rộng là yếu tố then chốt; hỗ trợ mở rộng các mô hình đã được kiểm chứng sang nhiều cơ sở sẽ đáp ứng cả nhu cầu của thị trường đại chúng và phân khúc khá giả. Cuối cùng, cung cấp Nguyên liệu và Công nghệ Thực vật Thế hệ Mới là một cơ hội rõ ràng còn nhiều dư địa. Các nhà cung cấp nước ngoài có thể tận dụng thế mạnh địa phương về protein từ đậu nành và Protein Thực vật Kết cấu (TVP), đưa chuỗi cung ứng vượt ra ngoài đậu phụ/tempeh cơ bản để hướng tới các sản phẩm thay thế thịt và sữa tiên tiến.

Thách thức

Các nhà đầu tư nước ngoài phải điều hướng qua nhiều thách thức. Cạnh tranh phân mảnh khiến việc tạo dựng khác biệt thương hiệu rõ ràng chỉ dựa trên định vị “chay” trở nên khó khăn. Bên cạnh đó, độ nhạy cảm về giá vẫn là một rào cản lớn; bên ngoài các phân khúc khá giả, các sản phẩm hoàn toàn nhập khẩu hoặc cao cấp thường khó cạnh tranh về khả năng chi trả với các món chay địa phương, trong nước. Việc thiếu một định nghĩa pháp lý chính thức cũng gây ra vấn đề về niềm tin nếu không được kiểm soát thông qua hoạt động chứng nhận nghiêm ngặt. Các sản phẩm thực vật theo phong cách phương Tây (ví dụ: thịt burger định hình, xúc xích) có sức hấp dẫn hạn chế hơn so với các sản phẩm được điều chỉnh phù hợp với ẩm thực địa phương. Người tiêu dùng Việt Nam ưa chuộng kết cấu và hương vị phù hợp với các món ăn truyền thống như Banh Mi, Pho hoặc Hot Pot. Các thương hiệu nước ngoài không điều chỉnh được đặc tính hương vị và hình thức sản phẩm theo khẩu vị Việt Nam thường không giữ chân được khách hàng sau giai đoạn “dùng thử vì tò mò” ban đầu.

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

[1] Statista. (ngày 28 tháng 11 năm 2025). Tần suất tiêu thụ thực phẩm có nguồn gốc thực vật tại Việt Nam năm 2024. https://www.statista.com/statistics/1073092/vietnam-frequency-of-plant-based-food-consumption/

[2] Quy mô, Thị phần và Báo cáo Thị trường Thực phẩm Thuần chay Việt Nam đến năm 2034. (không có ngày). https://www.imarcgroup.com/vietnam-vegan-food-market

[3] Vietnam Investment Review. (ngày 16 tháng 9 năm 2025). Thị trường F&B Việt Nam bước vào giai đoạn trưởng thành hơn. Vietnam Investment Review – VIR. https://vir.com.vn/vietnams-fb-market-entering-more-mature-phase-136639.html

[4] Quy mô, Thị phần và Báo cáo Thị trường Thực phẩm Thuần chay Việt Nam đến năm 2034. (không có ngày.-b). https://www.imarcgroup.com/vietnam-vegan-food-market

[5] Company, B. (ngày 19 tháng 8 năm 2025). Thành phố Hồ Chí Minh trở thành thủ đô của người ăn chay. Xu hướng thực vật âm thầm lan rộng – B-Company. B-Company. https://b-company.jp/ho-chi-minh-city-becomes-the-capital-of-vegetarians-plant-based-trends-quietly-spreading/

[6] Vietnam+. (ngày 13 tháng 1 năm 2017). Thành phố Hồ Chí Minh được xếp vào top 10 thành phố thân thiện với người thuần chay nhất châu Á. Vietnam+ (VietnamPlus). https://en.vietnamplus.vn/hcm-city-named-in-10-most-vegan-friendly-cities-in-asia-post105797.vnp

[7] Tôn giáo và chính sách tôn giáo tại Việt Nam, 2022

[8] VnExpress. (ngày 19 tháng 5 năm 2025). Thực phẩm hữu cơ vẫn có nhu cầu cao dù giá cao gấp đôi. vnexpress.net. https://vnexpress.net/thuc-pham-huu-co-gia-cao-gap-doi-van-dat-khach-4886901.html