Thực phẩm chay Việt Nam đang chuyển từ các gian bếp chùa sang thị trường đại chúng khi người tiêu dùng quan tâm đến sức khỏe, tính bền vững và đạo đức đang tái định hình lĩnh vực F&B của Việt Nam. Khảo sát cho thấy đại đa số người Việt đã từng ăn món chay, trong đó nhiều người ăn vài lần mỗi tuần, đặc biệt là tại các thành phố lớn[1]. Kết hợp với sự tăng trưởng nhanh chóng của thị trường thực phẩm đóng gói thuần chay và chay, đạt khoảng US$110 triệu USD vào năm 2025 và được dự báo sẽ tăng hơn gấp đôi vào năm 2034[2], điều này tạo ra những cơ hội hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực nhà hàng, thực phẩm đóng gói và cung ứng nguyên liệu.

Ngành thực phẩm chay tại Việt Nam

Quy mô và tăng trưởng thị trường

Thị trường thực phẩm chay tại Việt Nam mang đặc trưng của sự song hành độc đáo: vừa bắt nguồn sâu sắc từ văn hóa Phật giáo truyền thống, vừa được thúc đẩy bởi các xu hướng hiện đại về sức khỏe, chăm sóc sức khỏe toàn diện và an toàn thực phẩm. Sự hội tụ này đã tạo nên một lĩnh vực vững mạnh và đang mở rộng nhanh chóng.

Phân khúc thực phẩm chay và thuần chay, dù đang mở rộng nhanh chóng, hiện vẫn chiếm một thị phần ngách trong ngành F&B quy mô lớn của Việt Nam (ước tính đạt gần $28.1 tỷ USD vào năm 2024)[3]. Thị trường thực phẩm thuần chay hiện chiếm dưới 1% doanh thu F&B tổng thể, với giá trị gần US$112 triệu USD vào năm 2025[4]. Mặc dù có nền tảng quy mô nhỏ, phân khúc này cho thấy động lực tăng trưởng mạnh mẽ với CAGR đạt 8% trong thập kỷ tới⁴.

Tính đến giữa năm 2024, dữ liệu từ Foody (nền tảng liệt kê nhà hàng hàng đầu) cho thấy các nhà hàng chay đang hoạt động tại 51 trong số 63 tỉnh, thành của Việt Nam. Tỷ lệ thâm nhập của các lựa chọn ăn chay đang tiến gần mức 80% trên toàn quốc, cho thấy ăn chay không còn chỉ giới hạn ở các trung tâm đô thị lớn[5].

Thành phố Hồ Chí Minh đã được mệnh danh là “Thủ phủ ăn chay”, khi được xếp hạng thứ 9 trong danh sách “Các thành phố thân thiện với người ăn chay nhất thế giới” của PETA từ năm 2016 [6]. Mật độ và sự đa dạng của các lựa chọn ăn chay tại TP.HCM vượt xa các khu vực khác, nhờ dân số có tính quốc tế cao hơn và sự tập trung lớn hơn của cộng đồng Phật tử.

Ratio of vegetarian restaurants (%, 2024)

100% = 2,737 cửa hàng

Nguồn: Foody

Thị trường thể hiện cấu trúc hai lớp. Phân khúc Nhà hàng và Dịch vụ ăn uống được đánh dấu bằng sự mở rộng nhanh chóng của các cơ sở chay và thuần chay, từ mô hình ẩm thực trải nghiệm cao cấp (ví dụ: Hum Vegetarian, Ưu Đàm Chay) đến các chuỗi buffet giá phải chăng (ví dụ: Veggie Castle), góp phần phổ biến ăn chay như một lựa chọn thường nhật. Đồng thời, phân khúc Thực phẩm đóng gói và FMCG được dẫn dắt bởi các nhà sản xuất nội địa phục vụ thị trường đại chúng (ví dụ: Binh Tay Food, Bich Chi Food), chuyên về mì ăn liền và các sản phẩm từ gạo chay, bên cạnh các thương hiệu mới nổi (ví dụ: Loving Vegan Food) nhắm đến người tiêu dùng đô thị với các loại đồ ăn nhẹ và sản phẩm thay thế thuần chay cao cấp, định vị theo sức khỏe.

Hành vi của người tiêu dùng đối với thực phẩm chay

Thực phẩm chay Việt Nam đã vượt ra ngoài phạm vi tiêu dùng tôn giáo của một thị trường ngách và hiện thu hút một bộ phận lớn người ăn linh hoạt. Một khảo sát trực tuyến do Statista thực hiện với 2.757 người từ 16 tuổi trở lên cho biết 45% số người trả lời đã ăn thực phẩm có nguồn gốc thực vật vài lần mỗi tuần, thường vì lý do sức khỏe, tôn giáo hoặc đơn giản là để “cảm thấy nhẹ người hơn”¹.

Trong khi 14% dân số xác định mình là Phật tử[7], thúc đẩy sự gia tăng mạnh mẽ trong tiêu dùng thực phẩm chay vào ngày mùng 1 và ngày 15 âm lịch, sự mở rộng hiện nay của thị trường lại được thúc đẩy bởi nhóm “người ăn linh hoạt”. Đây là các thế hệ trẻ hơn (Gen Z và Millennials) cùng những chuyên gia đô thị lựa chọn chế độ ăn có nguồn gốc thực vật vì các lợi ích cá nhân như “đối xử tử tế với cơ thể”, kiểm soát cân nặng và sức khỏe làn da, thay vì tuân thủ nghiêm ngặt các lời nguyện tôn giáo. Sự chuyển dịch này có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà đầu tư, bởi thị trường đòi hỏi những sản phẩm có hương vị ngon và giá trị dinh dưỡng, thay vì chỉ là các loại “thịt giả” truyền thống được thiết kế cho lễ cúng.

Xu hướng thị trường

Động lực tăng trưởng chính đã chuyển dịch rõ rệt từ Phật giáo sang chăm sóc sức khỏe, được đẩy nhanh bởi nhận thức sau đại dịch. Điều này đã hình thành nhóm nhân khẩu học “người ăn linh hoạt”, những người thường xuyên dùng các bữa ăn chay vì sức khỏe, kiểm soát cân nặng hoặc “thải độc”. Người ăn linh hoạt đặc biệt ưa chuộng các thực phẩm có nguồn gốc thực vật nguyên bản, ít qua chế biến (salad, sữa hạt) hơn so với các loại thịt giả truyền thống.

Mức sẵn sàng chi trả của người tiêu dùng cho chất lượng đã thúc đẩy phân khúc “masstige” (cao cấp đại chúng). Mặc dù gần 90% người tiêu dùng cho rằng thực phẩm hữu cơ đắt đỏ, phần lớn vẫn sẵn sàng trả thêm cho các sản phẩm an toàn[8]. Điều này dẫn đến sự phân cực của thị trường: các quầy hàng chất lượng thấp, thiếu khác biệt gặp khó khăn, trong khi các mô hình cao cấp, nhà bán lẻ hữu cơ được chứng nhận và sản phẩm có nguồn gốc thực vật nội địa chất lượng cao phát triển mạnh nhờ khả năng truy xuất nguồn gốc và cảm nhận về độ an toàn.

Bối cảnh F&B chay đang nhanh chóng mở rộng ra ngoài Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, khi các nhà hàng và chuỗi tích cực mở chi nhánh tại các khu vực ngoại ô và các tỉnh lân cận. Điều này phản ánh khả năng tiếp cận về mặt địa lý ngày càng cao và nhu cầu địa phương tăng trưởng. Hơn nữa, phân khúc này hưởng lợi đáng kể từ du lịch quốc tế, khi các địa điểm ẩm thực chay cao cấp thường xuất hiện trong các cẩm nang du lịch và phục vụ du khách nước ngoài quan tâm đến sức khỏe, tìm kiếm trải nghiệm ẩm thực Việt Nam chân thực nhưng sạch sẽ.

Cơ cấu kênh đang dịch chuyển khỏi các chợ truyền thống sang thương mại hiện đại (cửa hàng tiện lợi) và các nền tảng số đối với hàng hóa chế biến. Các ứng dụng giao đồ ăn đã trở thành cơ sở hạ tầng thiết yếu, với lợi thế tiếp cận của mô hình “Bếp không khói” và khả năng phân phối dễ dàng các loại đồ ăn nhẹ đóng gói, qua đó giảm sự phụ thuộc vào mặt bằng bán lẻ đắc địa.

Người tiêu dùng, đặc biệt là Gen Z, ngày càng bị thu hút bởi các thương hiệu có câu chuyện hấp dẫn và toàn diện. Sản phẩm phải “không gây cảm giác tội lỗi” xét về tác động môi trường. Các thương hiệu thành công nhờ nhấn mạnh bao bì thân thiện với môi trường, nguồn cung ứng “từ nông trại đến bàn ăn” minh bạch và nguồn gốc văn hóa địa phương để xây dựng niềm tin trong một thị trường nhạy cảm với các vấn đề an toàn thực phẩm.

Ý nghĩa đối với các nhà đầu tư nước ngoài

Những cơ hội

Thị trường Việt Nam mở ra ba hướng đi cốt lõi. Thứ nhất, nhà đầu tư có thể đồng phát triển các Sản phẩm Kết hợp Bản địa và Toàn cầu, hợp tác với các nhà sản xuất địa phương để phát triển mì ăn liền chay, nước xốt và bữa ăn đông lạnh đồng thương hiệu, vừa giữ được hương vị địa phương đích thực vừa đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế. Thứ hai, Đầu tư Chiến lược vào các Mô hình Nhà hàng có Khả năng Mở rộng là yếu tố then chốt; hỗ trợ mở rộng các mô hình đã được chứng minh hiệu quả sang nhiều đơn vị sẽ đáp ứng cả nhu cầu của phân khúc đại chúng và nhóm khách hàng khá giả. Cuối cùng, cung cấp Nguyên liệu và Công nghệ Thực vật Thế hệ Mới là một cơ hội còn nhiều dư địa rõ rệt. Các nhà cung cấp nước ngoài có thể tận dụng thế mạnh địa phương về protein từ đậu nành và Đạm thực vật cấu trúc (TVP), đưa chuỗi cung ứng vượt ra ngoài đậu phụ/chao để hướng tới các sản phẩm thay thế thịt và sữa tiên tiến.

Thách thức

Các nhà đầu tư nước ngoài phải điều hướng qua một số thách thức. Cạnh tranh phân mảnh khiến việc xây dựng sự khác biệt thương hiệu rõ ràng chỉ dựa trên định vị “chay” trở nên khó khăn. Bên cạnh đó, mức độ nhạy cảm về giá vẫn là một rào cản lớn; bên ngoài các phân khúc khá giả, các sản phẩm hoàn toàn nhập khẩu hoặc cao cấp thường khó cạnh tranh về khả năng chi trả với các món chay địa phương, sản xuất trong nước. Việc thiếu một định nghĩa pháp lý chính thức cũng tạo ra vấn đề về niềm tin nếu không được quản lý thông qua hoạt động chứng nhận nghiêm ngặt. Các sản phẩm thực vật theo phong cách phương Tây (ví dụ: miếng chả burger, xúc xích) có sức hút hạn chế hơn so với các sản phẩm được điều chỉnh phù hợp với ẩm thực địa phương. Người tiêu dùng Việt Nam ưa chuộng kết cấu và hương vị phù hợp với các món ăn truyền thống như Bánh mì, Phở hoặc Lẩu. Các thương hiệu nước ngoài không điều chỉnh được hương vị và hình thức sản phẩm theo khẩu vị Việt Nam thường không giữ chân được khách hàng sau giai đoạn “dùng thử vì tò mò” ban đầu.

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

[1] Statista. (28 tháng 11, 2025). Tần suất tiêu thụ thực phẩm có nguồn gốc thực vật tại Việt Nam năm 2024. https://www.statista.com/statistics/1073092/vietnam-frequency-of-plant-based-food-consumption/

[2] Quy mô, thị phần và báo cáo thị trường thực phẩm thuần chay tại Việt Nam đến năm 2034. (không có ngày). https://www.imarcgroup.com/vietnam-vegan-food-market

[3] Vietnam Investment Review. (16 tháng 9, 2025). Thị trường F&B Việt Nam bước vào giai đoạn trưởng thành hơn. Vietnam Investment Review – VIR. https://vir.com.vn/vietnams-fb-market-entering-more-mature-phase-136639.html

[4] Quy mô, thị phần và báo cáo thị trường thực phẩm thuần chay tại Việt Nam đến năm 2034. (không có ngày-b). https://www.imarcgroup.com/vietnam-vegan-food-market

[5] Company, B. (19 tháng 8, 2025). Thành phố Hồ Chí Minh trở thành thủ phủ của người ăn chay. Xu hướng thực vật âm thầm lan rộng – B-Company. B-Company. https://b-company.jp/ho-chi-minh-city-becomes-the-capital-of-vegetarians-plant-based-trends-quietly-spreading/

[6] Vietnam+. (13 tháng 1, 2017). Thành phố Hồ Chí Minh được xếp vào danh sách 10 thành phố thân thiện nhất với người thuần chay tại châu Á. Vietnam+ (VietnamPlus). https://en.vietnamplus.vn/hcm-city-named-in-10-most-vegan-friendly-cities-in-asia-post105797.vnp

[7] Tôn giáo và chính sách tôn giáo tại Việt Nam, 2022

[8] VnExpress. (19 tháng 5, 2025). Thực phẩm hữu cơ vẫn được ưa chuộng dù có giá gấp đôi. vnexpress.net. https://vnexpress.net/thuc-pham-huu-co-gia-cao-gap-doi-van-dat-khach-4886901.html