Thị trường nhượng quyền F&B tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chóng trong bối cảnh cạnh tranh và hợp nhất ngày càng gia tăng. Thành công phụ thuộc vào khả năng thích ứng số và mức độ phù hợp của thương hiệu, đặc biệt với nhóm người tiêu dùng Gen Z. Hoạt động nhượng quyền tiếp tục phân hóa giữa các chuỗi toàn cầu và các mô hình quy mô nhỏ, chi phí thấp, nhấn mạnh nhu cầu đổi mới và sự xuất sắc trong vận hành.

Thị trường F&B Việt Nam tăng trưởng mạnh trong năm 2023

Năm 2024, ngành thực phẩm và đồ uống (F&B) Việt Nam tăng trưởng nhanh chóng, vượt quy mô thị trường 688,8 nghìn tỷ đồng [1]. Động lực tăng trưởng mạnh mẽ này đến từ một số lợi thế mang tính cơ cấu: nền kinh tế liên tục mở rộng, thu nhập khả dụng gia tăng và hành vi tiêu dùng thay đổi. Khi thực phẩm và đồ uống vẫn là một khoản chi tiêu lớn của hộ gia đình, dân số trẻ và đô thị hóa ngày càng có xu hướng tìm kiếm các trải nghiệm ẩm thực hiện đại. Kết hợp với sự phục hồi của du lịch quốc tế, những yếu tố này đang thúc đẩy sự phát triển của mô hình ẩm thực fast-casual, mô hình ưu tiên giao hàng và các chuỗi đồ uống đổi mới trên toàn quốc.

Doanh thu F&B tại Việt Nam 2021-2024

Nguồn: iPOS

Mặc dù các kênh bán hàng trong ngành F&B Việt Nam ngày càng đa dạng, trải nghiệm dùng bữa tại chỗ vẫn chiếm ưu thế, đóng góp hơn 68% tổng doanh thu toàn ngành. Trong khi đó, các kênh mới nổi như giao đồ ăn trực tuyến và các doanh nghiệp tập trung vào đồ uống lần lượt chỉ đóng góp khoảng 8.9% và 16.5%—cho thấy hành vi người tiêu dùng vẫn ưu tiên không gian vật lý, dịch vụ trực tiếp và trải nghiệm dùng bữa tại chỗ [1].

Cơ cấu doanh thu F&B Việt Nam năm 2023 (%)

100% = 590,9 nghìn tỷ đồng

Mặc dù tăng trưởng mạnh ở mức hai chữ số, thị trường F&B Việt Nam đang trải qua quá trình hợp nhất sâu rộng, với riêng đầu năm 2024 đã có 30.000 cửa hàng đóng cửa [2]. Đây là dấu hiệu cho thấy ngành đang bước vào giai đoạn trưởng thành, khi cạnh tranh ngày càng gay gắt và kỳ vọng của người tiêu dùng không ngừng gia tăng. Trong bối cảnh này, nhượng quyền đang nổi lên như một chiến lược tăng trưởng hiệu quả—mang đến cho các thương hiệu những hệ thống đã được kiểm chứng để mở rộng quy mô, đồng thời cung cấp cho nhà đầu tư các điểm gia nhập thị trường với mức rủi ro thấp hơn.

Phản ánh sự chuyển dịch chiến lược này, lĩnh vực nhượng quyền F&B tại Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2024—vượt các ngành nhượng quyền khác. F&B là lĩnh vực dẫn đầu về số lượng thương hiệu nhượng quyền nước ngoài, tăng từ 41 thương hiệu năm 2014 lên 178 thương hiệu năm 2024 [3]. Động lực tăng trưởng này đến từ cả những doanh nghiệp đã có vị thế và các thương hiệu mới nổi. Những thương hiệu dẫn đầu thị trường như Highlands Coffee, Lotteria, Trung Nguyên Legend và Cộng Cà Phê đang đẩy nhanh mở rộng thông qua nhượng quyền, trong khi các thương hiệu ngách như Phở Thìn và Gong Cha cũng đang mở rộng quy mô—cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của nhà đầu tư và hệ sinh thái nhượng quyền đa dạng hơn.

Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh cũng kéo theo những rủi ro mang tính cơ cấu. Theo Nielsen IQ, chỉ 30% các thương hiệu nhượng quyền tăng trưởng nhanh duy trì được hiệu quả hoạt động ổn định, trong khi 25% phải thu hẹp quy mô hoặc đóng cửa [4]. Những thách thức phổ biến bao gồm thị trường đô thị quá đông đúc như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, chất lượng dịch vụ không đồng nhất—đặc biệt ở các chuỗi nhỏ—và khó khăn trong việc gắn kết đội ngũ nhân viên với văn hóa thương hiệu. Những áp lực này cho thấy nhu cầu cấp thiết về các hệ thống vận hành mạnh hơn và kế hoạch nhượng quyền dài hạn

Chuỗi và cửa hàng độc lập

Mặc dù các cửa hàng F&B độc lập chiếm ưu thế về số lượng tuyệt đối, tốc độ tăng trưởng của nhóm này chậm hơn và đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Ngược lại, các chuỗi nhượng quyền đang dần gia tăng thị phần về giá trị nhờ hoạt động vận hành chuyên nghiệp, thương hiệu mạnh và mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng. Bảng dưới đây nêu bật những khác biệt chính giữa hai mô hình:

Toàn cảnh nhượng quyền F&B tại Việt Nam: Giữa tăng trưởng và quá trình sàng lọc

Lĩnh vực nhượng quyền F&B tại Việt Nam đang mở rộng nhanh chóng, nhưng không đồng đều. Mặc dù các cửa hàng độc lập vẫn chiếm đa số về số lượng, các chuỗi nhượng quyền—cả trong nước và quốc tế—đang gia tăng thị phần về giá trị nhờ thương hiệu mạnh hơn, hoạt động vận hành được tiêu chuẩn hóa và khả năng mở rộng tốt hơn. Sự chuyển dịch này đánh dấu một bước chuyển đổi mang tính cơ cấu khi thị trường trưởng thành và áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng.

Hoạt động nhượng quyền hiện bao phủ nhiều mô hình đa dạng—từ thức ăn nhanh và pizza đến trà sữa, ẩm thực bình dân Việt Nam và các mô hình dạng kiosk. Các thương hiệu toàn cầu như McDonald’s, KFC, Pizza Hut, Gong Cha và Mixue đang chiếm lĩnh các phân khúc tiêu chuẩn hóa nhờ giá trị thương hiệu và tính nhất quán trong vận hành. Trong khi đó, các chuỗi lẩu và BBQ như King BBQ, Dookki và Thai Express đang tận dụng trải nghiệm ẩm thực để thu hút nhóm khách hàng trẻ ở đô thị [5].

Ở phía thương hiệu nội địa, các doanh nghiệp Việt Nam đang khẳng định vị thế trong những phân khúc gắn liền với văn hóa. Highlands Coffee dẫn đầu thị trường cà phê với hơn 700 cửa hàng, trong khi mô hình E-Coffee của Trung Nguyên giúp mở rộng độ phủ. Các tập đoàn như Golden Gate và Goldsun Food chiếm ưu thế trong các mô hình ẩm thực Việt Nam và lẩu, trong khi những kiosk lấy cảm hứng từ ẩm thực đường phố như Bánh Mì Má Hải mang đến điểm khởi đầu có chi phí thấp và khả năng nhân rộng cho các nhà đầu tư nhượng quyền [6].

Những chuyển dịch này tiếp tục được định hình bởi bốn xu hướng chủ chốt:

– Thị trường cà phê và trà bão hòa, trong đó cách kể chuyện thương hiệu và định vị ngách là động lực tạo khác biệt.

– Nhu cầu về sức khỏe và phong cách sống lành mạnh, thúc đẩy các thực đơn có thành phần minh bạch, hữu cơ và ít calo.

– Mô hình nhỏ gọn, đáp ứng nhu cầu đô thị với các kiosk tiết kiệm chi phí và mô hình ưu tiên giao hàng.

– Số hóa, đã trở thành nền tảng không thể thiếu cho tăng trưởng—bao gồm POS, CRM, logistics và truyền thông thương hiệu.

Khi thị trường chuyển từ mở rộng nhanh sang cuộc sàng lọc để tồn tại, thành công không chỉ phụ thuộc vào sức hấp dẫn của thương hiệu. Những mô hình nhượng quyền kết hợp được năng lực vận hành vững mạnh, hạ tầng công nghệ, mức độ phù hợp với thị trường và tính linh hoạt sẽ dẫn đầu. Dù đầu tư vào một thương hiệu toàn cầu lớn như KFC hay một thương hiệu được ưa chuộng trong nước như Bánh Mì Má Hải, thành công dài hạn phụ thuộc vào sự nhất quán trong chiến lược, năng lực triển khai xuất sắc và khả năng thích ứng.

Triển vọng chiến lược: Lựa chọn thông minh, vận hành hiệu quả hơn

Thị trường F&B Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng dễ dàng sang cuộc sàng lọc để tồn tại. Cơ hội vẫn dồi dào, nhưng áp lực tạo khác biệt cũng ngày càng lớn. Khi thói quen tiêu dùng thay đổi và các hệ sinh thái số trưởng thành, chỉ những mô hình nhượng quyền có năng lực vận hành vững chắc, mô hình thích ứng tốt và khác biệt rõ ràng mới có thể phát triển bền vững.

Các nhà đầu tư cần nhìn xa hơn mức độ phổ biến của thương hiệu. Họ phải đánh giá hệ thống vận hành, hạ tầng công nghệ, định vị thị trường và mức độ phù hợp với khách hàng. Dù là một thương hiệu toàn cầu như KFC hay một thương hiệu nội địa như Bánh Mì Má Hải, công thức cho thành công dài hạn nằm ở sự sẵn sàng, tính phù hợp và khả năng chống chịu.

Kết luận

Lĩnh vực nhượng quyền F&B tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn tăng trưởng có chọn lọc mới. Mặc dù tiềm năng thị trường vẫn lớn, thành công hiện phụ thuộc vào năng lực vận hành xuất sắc, sự linh hoạt về công nghệ số và định vị thương hiệu sắc bén. Sự vươn lên của cả các tập đoàn toàn cầu lẫn những thương hiệu nội địa đổi mới cho thấy một hệ sinh thái đang trưởng thành nhanh chóng—nơi chỉ những mô hình có khả năng thích ứng cao nhất mới có thể phát triển. Đối với cả nhà đầu tư và đơn vị vận hành, định hướng chiến lược rõ ràng và năng lực triển khai sẽ quyết định ai dẫn đầu trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt này.

[1] iPOS và Nestle, báo cáo ngành F&B năm 2024 <Truy cập>

[2] Vietnam Investment Review, 30.000 cơ sở F&B đóng cửa trong sáu tháng đầu năm 2024 <Truy cập>

[3] B&Company, Nhượng quyền lan rộng trong thị trường thực phẩm và đồ uống Việt Nam, nhưng sự hiện diện của các doanh nghiệp Nhật Bản vẫn còn hạn chế <Truy cập>

[4] Cơn sốt nhượng quyền năm 2024 với những bài học đắt giá – Liệu các chủ doanh nghiệp còn cơ hội trong năm 2025?  <Truy cập>

[5] FMS Asia, Thị trường nhượng quyền tại Việt Nam: Ngành bùng nổ trong năm 2025 <Truy cập>

[6] Vietnambiz, So sánh tiềm năng của hai ‘vua’ ẩm thực, Golden Gate và Goldsun Food <Truy cập>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.