Thị trường thực phẩm hữu cơ tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chóng khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên tiêu dùng lành mạnh và xanh. Việc sử dụng thực phẩm hữu cơ tại Việt Nam gần đây đã gia tăng nhờ thu nhập cao hơn, mức sống được cải thiện, những lo ngại về sức khỏe sau đại dịch COVID-19 và nhận thức về môi trường ngày càng nâng cao. Các tiêu chuẩn hữu cơ nghiêm ngặt tại các thị trường xuất khẩu chủ chốt cũng ảnh hưởng đến thị hiếu trong nước. Trong bài viết này, B&Company sẽ phân tích động lực của thị trường thực phẩm hữu cơ và những góc nhìn giá trị dành cho doanh nghiệp.

Tổng quan về Thị trường Thực phẩm Hữu cơ và Xu hướng tại Việt Nam

Thị trường thực phẩm hữu cơ tại Việt Nam đã tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây. Báo cáo của Euromonitor cho thấy thị trường thực phẩm hữu cơ của Việt Nam đạt 100 triệu USD vào năm 2023, tăng 20% so với năm 2020[1]. Sự phổ biến của các sản phẩm hữu cơ tại các siêu thị lớn như Co.opmart, WinMart, Lotte Mart và MM Mega Market càng cho thấy rõ mức tăng trưởng này.

Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng Việt Nam đang đón nhận thực phẩm hữu cơ với tốc độ chưa từng có. Rau củ, trái cây, ngũ cốc, các loại hạt, sữa và sản phẩm từ sữa là những nhóm thực phẩm hữu cơ phổ biến nhất. Một khảo sát tháng 9/2023 của Rakuten Insight với 4.649 người trả lời[2] cho thấy 80% người Việt được hỏi mua rau củ và trái cây hữu cơ, tiếp theo là ngũ cốc, các loại hạt, sữa và sản phẩm từ sữa. Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng này phản ánh mong muốn ngày càng lớn về việc theo đuổi lối sống lành mạnh hơn và sử dụng thực phẩm không chứa hóa chất độc hại, thuốc trừ sâu và phụ gia tổng hợp.

Most purchased organic food categories among consumers in Vietnam in 2023

Đơn vị: %

Nguồn: Thống kê

Đáng chú ý, người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm hữu cơ. Khảo sát Rakuten năm 2023 cho thấy[3] 45% sẵn sàng chi đến 25% cao hơn cho thực phẩm hữu cơ so với thực phẩm thông thường, trong khi 6% không giới hạn mức chi tiêu. Chẳng hạn, theo Central Retail Vietnam vào năm 2024, rau hữu cơ từ phụ nữ dân tộc Churu liên tục bán hết dù có giá cao hơn 25-35% so với rau củ thông thường tại các cửa hàng của họ[4]. Việc sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm hữu cơ cho thấy người tiêu dùng Việt Nam coi trọng sức khỏe và hạnh phúc của bản thân, đồng thời ủng hộ các phương thức canh tác bền vững và cộng đồng nông thôn.

Nguồn cung và Sản xuất Thực phẩm Hữu cơ

Sản xuất thực phẩm hữu cơ trong nước đã phát triển mạnh tại Việt Nam. Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết diện tích canh tác hữu cơ đã tăng gấp bốn lần, từ 53.350 ha năm 2016 lên gần 240.000 ha vào năm 2020, trải rộng trên 46 tỉnh với hơn 100 doanh nghiệp và 17.000 nông dân[5]. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lớn như Vinamilk và TH True Milk đã đầu tư đáng kể vào sản xuất hữu cơ. Vinamilk, một trong những đơn vị tiên phong, đã ra mắt thương hiệu “Organic” vào năm 2016 thông qua công ty con tại Mỹ hợp tác với California Natural Products. Năm 2017, Vinamilk chuyển sang sử dụng nguồn sữa từ trang trại bò sữa hữu cơ của chính mình tại Đà Lạt, được quảng bá là trang trại hữu cơ đầu tiên đạt tiêu chuẩn châu Âu tại Việt Nam và Đông Nam Á. Ngoài ra, TH True Milk ra mắt trang trại hữu cơ vào năm 2013 và giới thiệu thương hiệu TH True Milk Organic vào năm 2017.  Bên cạnh đó còn có thương hiệu Vinamit Organic, nổi tiếng với rau củ sấy khô hữu cơ, trái cây và các loại hạt dinh dưỡng, cũng như yến mạch và ngũ cốc, v.v., từ thương hiệu Xuân An.

thương hiệu TH True Milk Organic và các sản phẩm ngũ cốc của Xuan An

Nguồn: Suachobeyeu Và Trung tâm thương mại AEON

Thực phẩm hữu cơ nhập khẩu cũng vẫn có sức cạnh tranh tại Việt Nam, cung cấp danh mục sản phẩm đa dạng thuộc nhiều nhóm như sữa, ngũ cốc, đồ ăn nhẹ, gia vị và thực phẩm cho trẻ em. Các thương hiệu quốc tế, đặc biệt từ Nhật Bản, có sự hiện diện mạnh mẽ trên thị trường hữu cơ Việt Nam. Chẳng hạn, sản phẩm của Giá trị hàng đầu Organic, thuộc sở hữu của AEON TopValu Company, được sản xuất và chế biến theo tiêu chuẩn hữu cơ, bảo đảm không sử dụng hóa chất độc hại, phân bón hóa học hay phụ gia không mong muốn. Một số sản phẩm của thương hiệu này bao gồm mật ong, mứt trái cây, trà xanh, rượu vang, mì, nước ép, v.v., với bao bì phong cách Nhật Bản rất bắt mắt. Ngoài trà, còn có nhiều sản phẩm thực phẩm hữu cơ Nhật Bản khác, từ các mặt hàng thiết yếu như miso hữu cơ, đậu phụ và matcha cho đến đồ ăn nhẹ và gia vị. Những sản phẩm nhập khẩu này mang đến cho người tiêu dùng nhiều lựa chọn hữu cơ hơn và giúp đáp ứng nhu cầu ở những phân khúc mà sản xuất trong nước vẫn đang phát triển.

TopValu Organic products

Nguồn: Trung tâm thương mại AEON

Kênh phân phối Thực phẩm Hữu cơ

Với định vị cao cấp, thực phẩm hữu cơ chủ yếu được bán qua các kênh bán lẻ đô thị hiện đại, nhắm đến nhóm người tiêu dùng trung và thu nhập cao. Chẳng hạn, các siêu thị và cửa hàng chuyên doanh hữu cơ cung cấp danh mục sản phẩm hữu cơ đa dạng, trong đó một số nhà bán lẻ như Saigon Coopmart và WinMart đã phát triển các thương hiệu hữu cơ riêng. Bên cạnh đó, giãn cách xã hội liên quan đến COVID và xu hướng làm việc từ xa đã tiếp tục thúc đẩy mua sắm trực tuyến trên tất cả các danh mục, bao gồm cả các sản phẩm hữu cơ giá trị cao. Hầu hết các chuỗi bán lẻ hàng đầu tại Việt Nam đều đã phát triển nền tảng trực tuyến riêng, với các sản phẩm F&B hữu cơ được niêm yết, bao gồm Vinmart, Aeon, Lotte, Big C, Bach Hoa Xanh và BRG Mart.

Hơn nữa, sản phẩm hữu cơ còn được phân phối qua các nền tảng thương mại điện tử như Shopee, Lazada và Tiki. Ví dụ, trên Shopee, người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm thấy các sản phẩm hữu cơ từ những thương hiệu phổ biến như Organica, Dalat GAP và Vinamit, cũng như từ các nhà sản xuất nhỏ hơn, mang tính ngách. Lazada đã hợp tác với các nhà bán lẻ hữu cơ trong nước như Bách hóa Xanh và VinEco để mở rộng danh mục sản phẩm hữu cơ, trong khi Tiki đã ra mắt chuyên mục “Organic & Healthy” riêng biệt, với các sản phẩm từ gạo hữu cơ và mật ong đến các mặt hàng chăm sóc cá nhân tự nhiên. Điều này đã giúp sản phẩm hữu cơ trở nên dễ tiếp cận hơn với nhiều nhóm người tiêu dùng hơn, bao gồm cả những người ở các thành phố nhỏ và khu vực nông thôn, nơi có thể không dễ dàng tiếp cận các cửa hàng chuyên doanh hữu cơ truyền thống.

Online Channels of Organicfood.vn

Nguồn: Organicfood.vn

Động lực và Thách thức của Thị trường Thực phẩm Hữu cơ

Xu hướng sử dụng thực phẩm hữu cơ tại Việt Nam đã tăng tốc trong những năm gần đây, được thúc đẩy bởi sự kết hợp của nhiều yếu tố. Thu nhập khả dụng tăng đã giúp nhiều người tiêu dùng có thể chi trả cho các sản phẩm hữu cơ cao cấp, trong khi mức sống được nâng cao và mối quan tâm về sức khỏe gia tăng, đặc biệt sau đại dịch COVID-19, đã thúc đẩy nhu cầu đối với các loại thực phẩm an toàn, chất lượng cao. Bên cạnh đó, nhận thức ngày càng cao về môi trường đã làm gia tăng sự quan tâm đối với tiêu dùng xanh và các sản phẩm bền vững, thân thiện với môi trường. Các tiêu chuẩn hữu cơ nghiêm ngặt tại những thị trường xuất khẩu trọng điểm như EU, Mỹ và Nhật Bản cũng đã tác động đến thị hiếu trong nước, khi người tiêu dùng Việt Nam tìm kiếm các sản phẩm đáp ứng những tiêu chí khắt khe này.

Tuy nhiên, chi phí cao liên quan đến sản xuất và chứng nhận hữu cơ đang đặt ra thách thức cho các nhà sản xuất quy mô nhỏ tại Việt Nam. Điều này tạo ra cơ hội cho các sản phẩm hữu cơ nhập khẩu nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng mở rộng của thị trường. Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) cũng đã giúp các sản phẩm hữu cơ châu Âu trở nên phải chăng và dễ tiếp cận hơn đối với người tiêu dùng Việt Nam. Khi thị trường thực phẩm hữu cơ phát triển, điều quan trọng là chính phủ và các bên liên quan trong ngành cần hỗ trợ nông dân và nhà sản xuất quy mô nhỏ vượt qua những thách thức này, bảo đảm lợi ích của nông nghiệp hữu cơ được lan tỏa trên toàn bộ chuỗi giá trị.

Triển vọng tương lai

Việt Nam đang đứng trước ngưỡng bùng nổ của thị trường thực phẩm hữu cơ khi chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng đều ưu tiên các sản phẩm an toàn và bền vững. Hơn nữa, tương lai của thực phẩm hữu cơ tại Việt Nam đang rất hứa hẹn khi đất nước theo đuổi tiêu dùng xanh và phát triển bền vững. Với thu nhập tăng, nhận thức về sức khỏe và ý thức bảo vệ môi trường ngày càng cao, người tiêu dùng Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm hữu cơ, vừa nâng cao sức khỏe vừa giảm thiểu tác động sinh thái. Khi sản xuất trong nước mở rộng quy mô và quan hệ đối tác quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam có vị thế thuận lợi để trở thành một trung tâm năng động của ngành thực phẩm hữu cơ tại Đông Nam Á. Bằng việc đầu tư vào nông nghiệp hữu cơ và thúc đẩy tiêu dùng bền vững, Việt Nam không chỉ có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của chính người dân trong nước mà còn nổi lên như một nhà xuất khẩu hàng đầu các sản phẩm hữu cơ chất lượng cao cho khu vực và xa hơn nữa.

Trong đó, các sản phẩm thực phẩm hữu cơ Nhật Bản cho thấy tiềm năng đầy hứa hẹn tại thị trường Việt Nam, khi người tiêu dùng ngày càng tìm kiếm các lựa chọn thực phẩm cao cấp, lành mạnh và được công nhận trên toàn cầu. Các sản phẩm như matcha hữu cơ, miso, natto và thực phẩm cho trẻ em đặc biệt có vị thế thuận lợi để tăng trưởng, thu hút những người tiêu dùng quan tâm đến sức khỏe và những ai đang tìm kiếm hương vị độc đáo, chất lượng cao. Các siêu thị cao cấp, cửa hàng chuyên doanh và các nền tảng thương mại điện tử tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng có khả năng sẽ là những kênh bán hàng triển vọng nhất cho các sản phẩm này, vì những kênh này phục vụ nhóm người tiêu dùng đô thị, có thu nhập cao và quen thuộc hơn, cũng như sẵn sàng đón nhận các thương hiệu hữu cơ quốc tế. Khi nhận thức về lợi ích của thực phẩm hữu cơ tiếp tục gia tăng tại Việt Nam, các sản phẩm hữu cơ Nhật Bản được kỳ vọng sẽ chiếm lĩnh thị phần lớn hơn, nhờ danh tiếng về chất lượng, an toàn và hương vị.

Phần kết luận

Xu hướng thực phẩm hữu cơ tại Việt Nam là minh chứng cho cam kết của quốc gia đối với phát triển bền vững, tiêu dùng xanh, và sức khỏe cũng như phúc lợi của người dân. Bằng cách áp dụng các thực hành canh tác hữu cơ, hỗ trợ các nhà sản xuất quy mô nhỏ và thúc đẩy quan hệ đối tác quốc tế, Việt Nam có thể xây dựng một ngành thực phẩm hữu cơ phát triển mạnh, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, nông dân và môi trường.

[1] https://vnexpress.net/hang-hoa-sach-huu-co-dat-khach-4780120.html

[2] https://www.statista.com/statistics/1008415/vietnam-most-important-organic-food-categories-among-consumers/; N= 4,649 người trả lời; Câu hỏi gốc: “Which of the following type(s) of food products is/are important to you to buy organic?”

[3] https://www.statista.com/statistics/1008424/vietnam-consumers-willingness-to-pay-for-organic-food/

[4] https://vnexpress.net/hang-hoa-sach-huu-co-dat-khach-4780120.html

[5]https://apps.fas.usda.gov/newgainapi/api/Report/DownloadReportByFileName?fileName=Vietnam%20Organic%20Market_Ho%20Chi%20Minh%20City_Vietnam_08-03-2021.pdf

Đọc các bài viết khác