Ngành bia nội địa đã trải qua một sự chuyển đổi lớn trong bối cảnh hiện tại. Khi hành vi người tiêu dùng thay đổi mạnh mẽ, ngành ghi nhận những xu hướng tiêu dùng mới nổi, đáng chú ý gồm:

– Sự gia tăng của tiêu dùng kênh mua về: Việc siết chặt xử phạt lái xe khi có nồng độ cồn đã làm thay đổi đáng kể kênh mua sản phẩm bia. Doanh số kênh on-trade (nhà hàng, quán rượu, quán bar, v.v.) giảm hơn 55% từ năm 2017 đến 2022, trong khi doanh số kênh off-trade (siêu thị, cửa hàng tiện lợi, nền tảng thương mại điện tử, v.v.) tăng vọt 80% trong cùng giai đoạn và được dự báo tăng 7,5% mỗi năm từ 2022 đến 2026[9].

Sản lượng bán bia qua kênh on-trade và off-trade từ năm 2017 đến 2022 (Đơn vị: %)

Nguồn: VNDirect

– Xu hướng cao cấp hóa sản phẩm bia: Nhóm dân cư có thu nhập khá ngày càng tăng của cả nước được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm bia cao cấp[10]. Theo báo cáo, có tới 88% người tiêu dùng sẵn sàng chi nhiều hơn cho các sản phẩm bia chất lượng tốt hơn vào năm 2022[11]. Xu hướng này đã thúc đẩy sự phát triển của các thương hiệu bia cao cấp như Heineken Vietnam, đồng thời tạo ra các lựa chọn cao cấp mới như Tiger Platinum, Saigon Special và ngành bia thủ công trong nước[12].

– Gia tăng ưu tiên đối với bia không cồn và ít cồn: Dưới áp lực của Nghị định số 100/2019/NĐ-CP và nhu cầu về đồ uống không cồn của Gen Z[13], nhiều nhà máy bia đã đưa các sản phẩm không cồn vào thị trường Việt Nam, như Heineken 0.0, Sagota và Suntory All-Free.

Non-alcoholic beers being promoted in modern trade channels

Nguồn: B&Company Việt Nam

Thương hiệu nước ngoài trên thị trường nội địa

Thị trường bia Việt Nam có tính cạnh tranh cao và tập trung, khi Heineken Vietnam, Sabeco, Habeco và Carlsberg Vietnam chiếm hơn 90% thị phần nội địa vào năm 2023. Trong khi các thương hiệu Việt Nam ưu tiên các sản phẩm tầm trung giá phải chăng, các thương hiệu quốc tế như Heineken Vietnam, Carlsberg Vietnam, Sapporo Vietnam, v.v. có vị thế thuận lợi để tận dụng các xu hướng của ngành nhờ danh mục sản phẩm cao cấp và đa dạng. Do đó, các công ty này đã gia tăng thị phần và dần lấn át các đối thủ trong nước.

Thị phần thị trường bia Việt Nam theo các nhà máy bia từ 2019 đến 2023 (Đơn vị: %)

Nguồn: VnExpress

Thị trường nội địa cũng chứng kiến sự cạnh tranh gia tăng với việc xuất hiện các đối thủ quốc tế mới trong thập kỷ qua. Sapporo trở thành nhà máy bia Nhật Bản đầu tiên xây dựng nhà máy tại Việt Nam vào năm 2011[14]. Năm 2012, AB InBev gia nhập thị trường Việt Nam và nhanh chóng mở rộng với ba nhà máy bia hiện đại tại Bình Dương vào năm 2015. Ở chiều ngược lại, Asahi, một nhà máy bia hàng đầu của Nhật Bản, đã đưa sản phẩm đặc trưng Asahi Super Dry vào Việt Nam thông qua một nhà phân phối được ủy quyền tại địa phương vào năm 2024.

Some foreign beer brands in Vietnam

Nguồn: Tổng hợp B&Company Việt Nam

Cơ hội và thách thức

Các xu hướng mới nổi và sở thích mới của người tiêu dùng đang mở ra những cơ hội tăng trưởng. Các công ty đang tìm cách mở rộng danh mục sản phẩm để tận dụng nhu cầu đang dịch chuyển. Việc hợp tác với các dịch vụ gọi xe được thúc đẩy như một cách để hồi sinh kênh on-trade thông qua các dịch vụ độc đáo như dịch vụ đỗ xe qua đêm và các chương trình khuyến mãi đặc biệt tại các nhà hàng đối tác. Quảng cáo cũng được khuyến nghị cho các doanh nghiệp dẫn đầu thị trường nhằm củng cố vị thế, trong khi các đối thủ mới đang tìm cách thu hút người tiêu dùng trong nước và định vị mình trên thị trường. Heineken Vietnam đã là một công ty tiên phong trong việc tận dụng các chiến dịch này để gia tăng nhận diện thương hiệu, qua đó thúc đẩy tăng trưởng và vươn lên vị trí dẫn đầu tại Việt Nam[15]. The international market is also promising for domestic breweries, as export value grew steadily with a CAGR of 11% from 2016 to 2023, highlighting a possible expansion opportunity[16].

Grab’s overnight parking spot under partnership with Heineken Vietnam

Nguồn: VnExpress

However, the market still faces significant pressure, especially from the government’s regulations. Due to the nature of the products, consumption of beer is generally discouraged by the government, indicated through a high exercise tax rate and exclusion from the 2% VAT cut[17]. Furthermore, the Ministry of Finance has planned to raise the exercise tax rate of beer incrementally, from the current applicable rate of 65% since 2018 up to 100% in 2030[18]. Việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt dự kiến sẽ làm giảm tới 62.000 tỷ VND giá trị gia tăng của ngành trong giai đoạn 2026 đến 2030[19].

Mức thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng đối với sản phẩm bia theo Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) do Bộ Tài chính đề xuất năm 2024

Nguồn: Chính phủ

Phần kết luận

Thị trường bia Việt Nam đang chịu áp lực từ các rào cản pháp lý và nhu cầu thay đổi. Tuy nhiên, các thương hiệu nước ngoài đã thâm nhập đáng kể bằng cách cung cấp các sản phẩm cao cấp và sáng tạo. Với sự đổi mới liên tục và khả năng thích ứng, thị trường bia Việt Nam sẽ tiếp tục là điểm đến hấp dẫn cho cả các nhà sản xuất bia trong nước và quốc tế trong những năm tới.

[1] Kirin Holdings. Lượng tiêu thụ bia toàn cầu theo quốc gia năm 2023 <Đánh giá>

[2] Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp của B&Company Vietnam

[3] Kirin Holdings. Lượng tiêu thụ bia toàn cầu theo quốc gia năm 2023 <Đánh giá>

[4] MB Securities. Báo cáo nghiên cứu cổ phiếu – Tổng Công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn <Đánh giá>

[5] VnExpress. Ngành bia chật vật giữa chiến dịch siết lái xe khi say và chi phí gia tăng <Đánh giá>

[6] Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA). Để ổn định sản xuất và phục hồi kinh tế, cần tránh “cú sốc” đối với doanh nghiệp <Đánh giá>

[7] TVPL. Nghị định số 100/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt<Đánh giá>

[8] VBA. Để ổn định sản xuất và phục hồi kinh tế, cần tránh “cú sốc” đối với doanh nghiệp <Đánh giá>

[9] KPMG. Rót đầy ly và đổ ra cơ hội trên thị trường bia Việt Nam <Đánh giá>

[10] KPMG. Rót đầy ly và đổ ra cơ hội trên thị trường bia Việt Nam <Đánh giá>

[11] FPT Securities. Báo cáo cập nhật tin tức <Đánh giá>

[12] Vietnam Briefing. Vì sao các nhà sản xuất bia thủ công ở SEA đang chọn Việt Nam <Đánh giá>

[13] VnEconomy. Gen Z thúc đẩy “ngành công nghiệp không cồn” <Đánh giá>

[14] Sapporo Vietnam. Giới thiệu về chúng tôi <Đánh giá>

[15] Cafef. Sabeco mất thị phần: danh mục sản phẩm lạc hậu, tăng giá giữa cạnh tranh khốc liệt, và khó khăn quảng cáo trước Heineken <Lừa>

[16] ITC. Bản đồ thương mại <Đánh giá>

[17] VBA. Báo cáo – Đánh giá tác động kinh tế của việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với bia <Đánh giá>

[18] Chính phủ. Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) <Đánh giá>

[19] VBA. Báo cáo – Đánh giá tác động kinh tế của việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với bia <Đánh giá>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.