Xu hướng nhà thông minh sẽ là làn gió mới tại Việt Nam

Xu hướng nhà thông minh sẽ tạo làn gió mới tại Việt Nam

15/11/2020

B&Company

Những diễn biến gần đây xoay quanh Công nghiệp 4.0 và Internet vạn vật (IoT) đã tạo được sức hút và nhận được sự quan tâm trong thị trường nhà thông minh tại Việt Nam. Tốc độ đổi mới công nghệ tăng tốc mạnh mẽ đã thúc đẩy xu hướng sở hữu nhà thông minh tại nhiều quốc gia phát triển trên thế giới. Với hai đô thị lớn nhất nằm trong top 10 thành phố có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất về phát triển kinh tế và bất động sản (theo Chỉ số Động lực Thành phố 2020 của Jones Lang Lasalle – JLL), thị trường nhà thông minh Việt Nam, dù vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, đang sở hữu những cơ hội đầu tư đầy triển vọng nhờ quá trình đô thị hóa nhanh chóng và sự bùng nổ của các siêu đô thị trong nước.

Doanh thu thị trường nhà thông minh được kỳ vọng sẽ tăng đáng kể tại Việt Nam

Theo Statista, tính đến tháng 8 năm 2020, thị trường nhà thông minh Việt Nam đã đạt doanh thu khoảng 179 triệu USD và các chuyên gia dự báo con số này sẽ đạt 524 triệu USD vào năm 2025, với CAGR (2020–2025) là 23.9%. Trong tổng giá trị doanh số sản phẩm nhà thông minh thuộc cả 6 phân khúc, bao gồm điều khiển và kết nối, an ninh, thiết bị gia dụng thông minh, quản lý năng lượng, tiện nghi và chiếu sáng, và giải trí tại gia, ba phân khúc đầu tiên đóng góp chủ yếu vào doanh thu, chiếm hơn 70% tổng giá trị doanh số trong giai đoạn nghiên cứu. Cụ thể, “điều khiển và kết nối” được dự báo là phân khúc có mức tăng thị phần lớn nhất trong 5 năm tới, tiếp theo là “tiện nghi và chiếu sáng” và “quản lý năng lượng”, mặc dù hai phân khúc này có quy mô nhỏ hơn nhiều.

Xét về tăng trưởng doanh thu, sau giai đoạn bùng nổ mạnh mẽ trong 3 năm qua với mức tăng trưởng đạt đỉnh 70% vào năm 2018, thị trường nhà thông minh được kỳ vọng sẽ dần bước vào giai đoạn tăng trưởng ổn định trong 5 năm tới, ở mức 14%. Tác động của COVID-19 được dự báo sẽ khiến tốc độ tăng trưởng doanh thu sụt giảm đáng kể. “Tiện nghi và chiếu sáng”, “Giải trí tại gia” và “An ninh” là ba phân khúc có mức sụt giảm tốc độ tăng trưởng thấp nhất.

Xét trên bình diện toàn cầu, thị trường nhà thông minh tại Việt Nam vẫn còn khá non trẻ so với các quốc gia khác. Theo số liệu thống kê từ Statista, tính đến tháng 8 năm 2020, Việt Nam đứng thứ 33 về doanh thu và thứ 64 về tỷ lệ thâm nhập hộ gia đình. Theo cuộc phỏng vấn với Vietnam Investment (VIR), Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn “mở đường” cho sự phát triển của thị trường nhà thông minh, tức là giai đoạn khách hàng làm quen với các ứng dụng nhà thông minh. Do đó, các nhà đầu tư và khách hàng chủ yếu lựa chọn những giải pháp cơ bản, chẳng hạn như hệ thống quản lý điều hòa không khí, chiếu sáng và điện. Chỉ sau khi nhu cầu ổn định được hình thành, các giải pháp chuyên biệt và tiên tiến hơn mới có thể tích hợp với các giải pháp hiện hữu.

Các chủ đầu tư dự án đô thị mới sẽ là những đơn vị tiên phong trong việc lắp đặt nhà thông minh

Theo Statista, tổng số căn nhà thông minh tại Việt Nam năm 2020 là khoảng 0,6 triệu căn. Con số này tương đối nhỏ so với tổng số hơn 26,8 triệu hộ gia đình tại Việt Nam (Tổng cục Thống kê, 2019). Hơn nữa, theo JLL Vietnam, phần lớn nhà thông minh được phát triển trong phân khúc nhà ở thuộc các dự án mới xây dựng hoặc đang trong quá trình xây dựng, chủ yếu tập trung tại hai thành phố đô thị hóa cao nhất Việt Nam là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, việc lắp đặt các công nghệ thông minh sẽ làm tăng giá bất động sản, qua đó nhiều khả năng giới hạn thị trường mục tiêu ở phân khúc cao cấp. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến thị trường nhà thông minh tại Việt Nam thâm nhập chậm trong giai đoạn đầu. Dù vậy, tiềm năng tăng trưởng thị trường vẫn rất lớn khi nhiều chủ đầu tư đã chủ động hơn trong việc tích hợp khái niệm nhà thông minh vào các dự án của mình, đồng thời cung cấp công nghệ thông minh như một tiện ích bổ sung trong các chương trình khuyến mãi hoặc trải nghiệm miễn phí.

Đặc biệt, khi xem xét sáu phân khúc chính của ứng dụng nhà thông minh, mặc dù không đứng đầu về doanh thu như đã đề cập ở trên, “điều khiển và kết nối”, “giải trí tại gia” và “tiện nghi & chiếu sáng” là những ứng dụng phổ biến nhất của nhà thông minh tại Việt Nam. Có thể suy ra rằng khả năng “điều khiển và kết nối”, cùng với các yếu tố giải trí và tiện nghi, là trọng tâm của khái niệm nhà thông minh, được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều giá trị gia tăng nhất cho đời sống hằng ngày. Ngoài ra, các thiết bị tích hợp có khả năng kết nối với thiết bị khác sẽ chiếm ưu thế so với các thiết bị độc lập nhờ tính tiện dụng và sự đa dạng về chức năng (Amazon’s Alexa Echo Dot, Hikvision’s Smart Camera, Yale’s Key có thể được tích hợp vào hệ thống nhà thông minh của Lumi Vietnam). Phần lớn các hộ gia đình được trang bị thiết bị gia dụng thông minh sẽ là những căn hộ cao cấp có hệ thống điện hiện đại.

Toàn cảnh các doanh nghiệp tham gia thị trường

Khi phát triển nhà thông minh trở thành một xu hướng tất yếu, nhiều tập đoàn công nghệ quốc tế đã thành lập các công ty liên kết tại Việt Nam. Cùng với sự tăng trưởng của thị trường là sự xuất hiện của nhiều thương hiệu khác nhau trong các phân khúc đa dạng nhằm đáp ứng nhu cầu phong phú của người dùng. Thị trường nhà thông minh được chia thành hai nhóm, bao gồm các thương hiệu nước ngoài: Siemens (Đức), Schneider (Pháp), Smartg4 (Hoa Kỳ), Gamma (Đức), Fibari (Ba Lan), và các thương hiệu trong nước nổi tiếng như BKAV Smarthome, FPT, Lumi, Acis, v.v. Mặc dù còn nhiều quan ngại về chất lượng của các sản phẩm nhà thông minh trong nước do phần lớn mới được phát triển và chưa được kiểm nghiệm nhiều, sản phẩm của các doanh nghiệp nội địa dường như được đánh giá cao nhờ tính năng thân thiện và mức giá phải chăng. Hơn nữa, theo phân tích của Vietnam Investment Review, một trở ngại đối với các giải pháp nhà thông minh nước ngoài là chúng chưa thực sự tương thích với cơ sở hạ tầng và sự phát triển của ngành xây dựng tại Việt Nam.

Lấy số liệu thống kê của BKAV làm ví dụ, số hộ gia đình lắp đặt hệ thống nhà thông minh của BKAV đã tăng đều đặn. Sau khi ra mắt gói BKAV SmartHome vào năm 2014, công ty hướng đến phân khúc khách hàng cao cấp như biệt thự lớn, lâu đài, v.v. Do đó, từ chỉ 700 hộ gia đình lắp đặt hệ thống nhà thông minh BKAV vào năm 2015, tập trung vào phân khúc cao cấp, sau 5 năm, số hộ gia đình ước tính lắp đặt các giải pháp nhà thông minh của BKAV đã đạt 12.000, sau khi công ty quyết định mở rộng đối tượng mục tiêu sang phân khúc trung cấp kể từ năm 2017 bằng việc cung cấp gói BKAV SmartHome Premium với mức giá phải chăng hơn. Công ty dự báo trong tương lai sẽ có nhiều căn hộ và nhà thông minh do các nhà phát triển danh tiếng như Vinhomes, Son Kim Land và Novaland phát triển được đưa ra thị trường tại Thành phố Hồ Chí Minh. Là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu trên thị trường nhà thông minh tại Việt Nam, BKAV cạnh tranh trực tiếp với các thương hiệu nước ngoài bằng cách cung cấp giải pháp với mức giá phải chăng. Năm 2017, công ty đã giành được hợp đồng cung cấp và lắp đặt hệ thống nhà thông minh tại khu phức hợp nghỉ dưỡng FLC Sam Son, Thanh Hóa. Công ty cung cấp nhiều sản phẩm khác nhau như thiết bị gia dụng thông minh, giải pháp an ninh, giải trí gia đình và trí tuệ nhân tạo, v.v. Theo VIR, Bkav SmartHome đã triển khai gần 60 dự án trong và ngoài Việt Nam. Các dự án gần đây nhất gồm Ecolife Capitol tại Hà Nội, Hanoi Landmark 51 và Condotel Royal Park Bac Ninh.

Lumi là một doanh nghiệp chủ chốt khác trên thị trường nhà thông minh, cung cấp công tắc cảm ứng, thiết bị điện thông minh và các giải pháp nhà thông minh. Lumi Vietnam đã triển khai dự án tích hợp hệ thống thiết bị nhà thông minh cho 8.000 căn hộ tại Vinhomes Tan Cang (Vinhomes Central Park) ở Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như các dự án đại đô thị khác của Vinhomes tại Hà Nội (Royal City, Times City). Công ty cung cấp ba gói hệ thống nhà thông minh chính với các mức giá khác nhau, trong khoảng 1.500 – 4.500 USD (“Lumi standard”, “Lumi medium” và “Lumi Vip”). Sau 4 năm phát triển, Lumi đang chiếm thị phần lớn nhất trong phân khúc trung và cao cấp tại Việt Nam. Lumi Vietnam cũng xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường nước ngoài như Ấn Độ, Thái Lan, Australia và Brazil.

Bên cạnh BKAV Corporation và Lumi, Acis cũng được xem là một thương hiệu nhà thông minh thành công tại Việt Nam. Acis đã phát triển thành công một giải pháp không dây độc quyền dành cho nhà thông minh, mang tên Easy Control. Theo CEO của Acis, công ty này chiếm 70%-80% thị phần tại khu vực miền Nam Việt Nam. Trong một cuộc phỏng vấn với EinPressWire vào giữa năm 2020, đại diện Acis chia sẻ rằng các giải pháp của công ty đã tạo ra một cuộc cách mạng về giá khi đưa chi phí lắp đặt nhà thông minh xuống chỉ còn 1/4 so với sản phẩm nước ngoài, đồng thời phù hợp với nhiều loại hình nhà ở khác nhau tại Việt Nam, bao gồm căn hộ, nhà ở riêng lẻ và biệt thự.

Thế hệ Millennials và các gia đình trẻ hiện đại thuộc nhóm thu nhập trung bình và cao là trọng tâm của thị trường nhà thông minh Việt Nam

Như thể hiện trong hình trên, khi phân tích chủ sở hữu nhà thông minh theo độ tuổi, tỷ lệ thâm nhập cao nhất thuộc về nhóm Millennials từ 25-34 tuổi, chiếm 35% số chủ sở hữu nhà thông minh. Các nhóm tuổi 35-44 và 18-24 lần lượt chiếm 24% và 20% tổng số chủ sở hữu nhà thông minh. Sinh trong giai đoạn từ năm 1980 đến năm 2000, thế hệ Millennials chiếm 35% dân số Việt Nam. Đây là nhóm khách hàng chủ chốt trên thị trường nhà thông minh. Bên cạnh đó, mức độ am hiểu công nghệ ngày càng cao của nhóm này cũng góp phần thúc đẩy nhanh hơn xu hướng ưa chuộng nhà thông minh.

Xét theo thu nhập, phần lớn chủ sở hữu nhà thông minh đến từ nhóm thu nhập cao (36.7%), trong khi nhóm thu nhập trung bình và thấp có tỷ lệ người dùng tương đương nhau (lần lượt là 32% và 31%). Sự khác biệt nằm ở mức độ lắp đặt công nghệ thông minh. Ở các nhóm thu nhập trung bình và cao, nhà thông minh được lắp đặt theo hệ thống tích hợp toàn diện và có bộ điều khiển trung tâm. Các thiết bị này được kết nối với nhau và có khả năng nhận biết hành vi của khách hàng. Ngược lại, trong phân khúc thu nhập thấp, khách hàng thường mua các thiết bị được lựa chọn riêng lẻ trong một gói nhà thông minh để tiết giảm chi phí. Khách hàng trong phân khúc này thường là các hộ gia đình, và họ thường mua công tắc cảm biến hoặc các thiết bị gia dụng thông minh riêng lẻ.

Các yếu tố ảnh hưởng đến tiềm năng phát triển của thị trường nhà thông minh

Các yếu tố chính thúc đẩy sự tăng trưởng của thị trường nhà thông minh tại Việt Nam có thể được lý giải bởi tốc độ đô thị hóa nhanh, tỷ lệ phổ cập điện thoại thông minh và kết nối mạng không dây cao, cùng với tỷ trọng lớn của thế hệ Millennials trong tổng dân số. Theo Vietnaminsider, Việt Nam dẫn đầu thế giới về mức tăng trưởng lưu lượng truy cập từ điện thoại thông minh; sự gia tăng của thế hệ Millennials cùng khả năng sử dụng công nghệ ngày càng thành thạo của họ sẽ thúc đẩy xu hướng ưa chuộng công nghệ. Theo bài viết trên Vnexpress, một số người dùng đã khá quen thuộc với những ngôi nhà thông minh mới của mình. Họ cho rằng hệ thống này mang lại những lợi thế về sự tiện lợi, an toàn và tiết kiệm năng lượng trong quá trình vận hành. Tuy nhiên, họ cũng bày tỏ những lo ngại nghiêm trọng liên quan đến người cao tuổi trong gia đình. Do các gia đình Việt Nam thường sống cùng nhiều thế hệ, người cao tuổi trong gia đình cảm thấy bất tiện khi sử dụng các thiết bị thông minh.

Đối với cá nhân, theo chia sẻ của đại diện Acis trên EinPresswire, có ba rào cản chính đối với quyết định lắp đặt công nghệ nhà thông minh. Thứ nhất là tâm lý truyền thống, theo đó người dùng vốn quen sử dụng công tắc để điều khiển các thiết bị điện trong nhà. Thói quen này tạo ra rào cản tâm lý đối với việc thay thế công tắc bằng các thiết bị thông minh khác. Thứ hai, mức giá của các công nghệ thông minh vẫn chưa phù hợp với khả năng chi trả của nhiều người. Mặc dù các sản phẩm do nhiều thương hiệu trong nước cung cấp đã giúp việc lắp đặt nhà thông minh trở nên dễ tiếp cận hơn (trung bình từ 1.500 – 4.500 USD cho một gói cơ bản) so với sản phẩm của các thương hiệu nước ngoài, để sở hữu một ngôi nhà thông minh với các giải pháp và thiết bị hoàn chỉnh, các chuyên gia ước tính chi phí thấp nhất có thể lên tới 25.000 USD (VIR, 2018). Mức đầu tư này tương đối cao đối với một quốc gia có GDP bình quân đầu người là 2.715 USD (Worldbank, 2019) và thu nhập bình quân đầu người hàng tháng khoảng 180 USD (Statista, 2019). Mối quan ngại thứ ba là sự lo lắng về mức độ phức tạp của quá trình lắp đặt.

Từ góc độ các nhà phát triển bất động sản, theo VN Economic Times, cũng cần có một lượng lớn nhà ở được xây dựng bằng các phương pháp xây dựng hiện đại để việc tích hợp công nghệ nhà thông minh trở nên dễ dàng hơn. Ngoài ra, để ngôi nhà thực sự thông minh, Việt Nam cần có hạ tầng kết nối mạng rộng khắp hơn và chất lượng cao hơn.

Các xu hướng thị trường nhà thông minh dự kiến trong những năm tới

Tại một số khu vực đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, nhà thông minh đang trở thành một xu hướng mới đối với cư dân hiện đại. Đây là nhóm Millennials — những người đón nhận các công nghệ mới nhất — đồng thời cũng là những khách hàng tiềm năng. Hơn nữa, thị trường nhà thông minh đang hướng đến các gia đình trẻ, những người sử dụng công nghệ để nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nhà thông minh ngày càng trở nên phổ biến và các nhà phát triển được khuyến khích sử dụng công nghệ thông minh trong các dự án xây dựng. Rào cản đối với sự tăng trưởng của phân khúc này là chi phí cao trong bối cảnh nhu cầu lớn. Giá của các căn hộ thông minh cao hơn 10-15% so với căn hộ thông thường. Trong xu hướng công nghệ 4.0, việc dự báo và phát triển không chỉ nhà thông minh mà cả các tòa nhà thông minh đã trở thành nhu cầu cấp thiết. Bên cạnh yếu tố công nghệ, nhà thông minh cần đáp ứng các yêu cầu về môi trường thân thiện, hiệu quả năng lượng và an toàn. Do đó, để phát triển bền vững trong dài hạn, các nhà phát triển tại Việt Nam cần biến căn hộ thông minh thành những sản phẩm thực sự thông minh, thay vì chỉ sử dụng khái niệm này như một thuật ngữ tiếp thị.

Tóm lại, có thể nói rằng việc ứng dụng nhà thông minh là không thể thiếu, bởi giải pháp này có thể nâng cao trải nghiệm người dùng, mang lại nhiều giá trị gia tăng hơn cho cuộc sống hằng ngày, cải thiện chất lượng sống, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí và năng lượng. Theo đó, sẽ đến một thời điểm thay đổi khi mọi người nhận ra những lợi ích của các giải pháp nhà thông minh; từ đó, họ có thể vượt qua mọi e ngại về việc đưa công nghệ mới vào ngôi nhà của mình.

Thẩm quyền giải quyết: