– Bất động sản: Năm 2023, tổng vốn FDI từ Nhật Bản vào lĩnh vực bất động sản của Việt Nam đạt gần 6,57 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng vốn FDI của Nhật Bản tại quốc gia này.⁷

Nhu cầu về nguồn nhân lực có kỹ năng

Các doanh nghiệp Nhật Bản có sự hiện diện đáng kể và ngày càng mở rộng tại Việt Nam, với 3.250 doanh nghiệp vào năm 2023⁸ hoạt động trong nhiều lĩnh vực như sản xuất, xây dựng và tài chính. Quy mô đầu tư đáng kể này đã tạo ra nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao. Mặc dù Việt Nam sở hữu lực lượng lao động dồi dào, vẫn tồn tại khoảng cách về các kỹ năng kỹ thuật mà các doanh nghiệp Nhật Bản yêu cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất giá trị cao và công nghệ tiên tiến. Do đó, các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam liên tục đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động, trong khi người lao động Việt Nam phải cạnh tranh gay gắt trên thị trường việc làm. Các doanh nghiệp Nhật Bản thường xuyên tìm kiếm lao động có kỹ năng cho các vị trí quản lý và kỹ thuật, chẳng hạn như sản xuất, kiểm soát chất lượng và thiết kế máy móc. Nhu cầu về lao động có năng lực này dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng do những thay đổi trong chuỗi giá trị toàn cầu và căng thẳng thương mại.

Skills gap hinders Japanese companies in Vietnam from hiring quality workers

Nguồn: skhcn.bacgiang.gov.vn

Nguồn cung nhân lực có kỹ năng

Tỷ lệ lao động qua đào tạo tại Việt Nam đã có xu hướng tăng nhẹ trong những năm gần đây; tuy nhiên, con số này vẫn còn khiêm tốn. Theo số liệu sơ bộ của Tổng cục Thống kê (GSO), tỷ lệ lao động qua đào tạo năm 2023 đạt 28.5%, tăng 0.9% so với năm 2022⁹. Trong khi đó, tỷ lệ lao động không được sử dụng hết tại Việt Nam trong quý IV năm 2024 ở mức 3.8%, tương đương khoảng 2,0 triệu người¹⁰. Điều này cho thấy cần có các chính sách và chương trình đào tạo hiệu quả hơn nhằm nâng cao chất lượng lực lượng lao động và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế.

The rate of trained workers in Vietnam

Đơn vị: %

Nguồn: GSO

Cơ hội chuyển giao công nghệ giáo dục Nhật Bản

Nhật Bản sở hữu công nghệ giáo dục tiên tiến và chuyên môn sâu về phát triển nguồn nhân lực, có thể mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam. Các khía cạnh và phương pháp chủ yếu của công nghệ giáo dục Nhật Bản đang được hoặc có thể được chuyển giao bao gồm:

– Đào tạo nghề và kỹ năng kỹ thuật: Hợp tác với Nhật Bản, đặc biệt thông qua các tổ chức như JICA, tập trung vào việc củng cố các cơ sở đào tạo nghề tại Việt Nam. Nội dung này bao gồm phát triển chương trình đào tạo, đào tạo giảng viên và cung cấp thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn Nhật Bản. “Mô hình Kosen”, một hệ thống bách khoa nhấn mạnh năng lực, tư duy và tính sáng tạo, cũng đang được triển khai.¹¹

– “Kỹ năng mềm” và phương thức quản lý: Các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp của Nhật Bản như 5S (Sàng lọc, Sắp xếp, Sạch sẽ, Chuẩn hóa, Duy trì) và Kaizen (cải tiến liên tục) đang được chuyển giao thông qua các khóa học kinh doanh và đào tạo thực hành. Các chương trình này tập trung không chỉ vào việc nâng cao chuyên môn kỹ thuật mà còn vào đạo đức nghề nghiệp và hiệu quả tổ chức¹²

– Đào tạo công nghệ tiên tiến: Hợp tác được mở rộng sang các lĩnh vực tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI) và Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT). Chẳng hạn, Vietnam Japan University đã hợp tác với Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Quốc gia Nhật Bản (NICT) trong nghiên cứu và trao đổi công nghệ, nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực này.¹³

Lễ ký kết MOU giữa Vietnam Japan University và Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Quốc gia Nhật Bản (NICT)

Nguồn: vju.ac.vn

– Học tập dựa trên dự án: Các sáng kiến như chương trình đào tạo “Thiết kế Dự án”, do Kanazawa Institute of Technology (KIT) khởi xướng, đang được triển khai nhằm phát triển năng lực đổi mới sáng tạo và giải quyết vấn đề thông qua phương pháp làm việc nhóm để xử lý các thách thức thực tế¹⁴

Các mô hình hợp tác thành công giữa các cơ sở giáo dục Nhật Bản và Việt Nam

Trong bối cảnh thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, quan hệ đối tác giáo dục giữa Nhật Bản và Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc phát triển lực lượng lao động có kỹ năng, đáp ứng các tiêu chuẩn kinh doanh của Nhật Bản. Một số mô hình hợp tác tiêu biểu bao gồm:

VJEP 2024 Opening ceremony

Nguồn: ueh.edu.vn

Các hoạt động hợp tác này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục tại Việt Nam mà còn bảo đảm lực lượng lao động được trang bị đầy đủ để đáp ứng các tiêu chuẩn của các doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam

Thách thức và cơ hội

Các nhà đầu tư Nhật Bản trong lĩnh vực này đang phải đối mặt với một số thách thức:

– Cơ sở hạ tầng và nguồn vốn: Mặc dù Việt Nam đang thúc đẩy sự phát triển của EdTech, khả năng tiếp cận giáo dục số vẫn có sự chênh lệch theo địa lý, trong đó các thành phố lớn được phục vụ tốt hơn. Các trường công lập thường thiếu cơ sở hạ tầng cần thiết, phần cứng đã lỗi thời và các cơ sở vật chất công nghệ phù hợp.²⁰

– Thực thi chính sách: Mặc dù các chính sách của Chính phủ Việt Nam hỗ trợ EdTech và đầu tư nước ngoài, việc thiếu các hành động cụ thể, nguồn vốn ổn định và các biện pháp triển khai tinh gọn có thể làm chậm tiến độ, đặc biệt tại những khu vực còn thiếu thốn.²¹

– Đào tạo giáo viên: Việc bảo đảm các nhà giáo Việt Nam được trang bị đầy đủ để giảng dạy chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn Nhật Bản và sử dụng các công nghệ giáo dục tiên tiến là yếu tố then chốt.²²

Tuy nhiên, nhìn chung, vẫn có một số cơ hội để các nhà đầu tư Nhật Bản phát triển trong lĩnh vực này. Cụ thể:

– Hỗ trợ của Chính phủ: Chính phủ Việt Nam đang tích cực thúc đẩy đầu tư nước ngoài và hợp tác trong lĩnh vực giáo dục, khoa học và công nghệ. Điều này được thể hiện trong “Chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045²³” và “Nghị định 124/2024/NĐ-CP²⁴” on encouraging international universities to establish campuses, facilitate joint programs, and prioritize frontier technologies.

– High Demand for EdTech: Vietnam’s EdTech market is booming. The EdTech market in Vietnam is forecast to grow at a CAGR of 13.5% from 2024 to 2032, thanks to the increase in the young population, high internet and smartphone penetration, as well as the willingness of families to invest in education. This is fertile ground for Japanese EdTech solutions.²⁵

– Bilateral Relations: Vietnam and Japan’s strong ties, elevated to a “Comprehensive Strategic Partnership” in November 2023, expanding cooperation in areas such as science, technology, innovation, and development of high-quality human resources²⁶. Additionally, Japan is a leading investor and ODA donor, demonstrating a commitment to Vietnam’s human resource development.²⁷

The Governments of Vietnam and Japan held talks on upgrading relations to the level of “Comprehensive Strategic Partnership”

Nguồn: baochinhphu.vn

Kết luận

The transfer of Japanese educational technology to Vietnam holds immense potential for training human resources to meet the specific needs of Japanese enterprises in the country. By leveraging Japan’s expertise in technical and vocational training, soft skills development, and advanced technology education, and with the strong support of the Vietnamese government, Vietnam can significantly upgrade its workforce capabilities. Addressing challenges related to infrastructure, policy implementation, and teacher training will be crucial for maximizing the effectiveness and reach of these educational technology transfers, ultimately fostering stronger economic ties and mutual development between the two nations.

¹ https://tapchitaichinh.vn/doanh-nghiep-nhat-ban-danh-gia-cao-tiem-nang-dau-tu-tai-viet-nam.html

^{2 +3} https://www.jetro.go.jp/

⁴ Includes “Downsizing” and Withdrawal/Relocation to 3^thứ countries”. However, we do not show them in the chart due to the very small proportions

⁵ https://thesaigontimes.vn/dong-dau-tu-tu-xu-hoa-anh-dao-khoe-sac-tro-lai/

⁶⁺⁷ We have mentioned this issue in some previous articles of B&Company. Please refer Tải về for more information

⁸ According to B&Company’s Database

⁹ https://www.nso.gov.vn/

¹⁰ https://www.gso.gov.vn/

¹¹ https://www.jica.go.jp/Resource/vietnam/english/activities/activity04.html

¹²https://www.jica.go.jp/

¹³ https://vju.ac.vn/truong-dai-hoc-viet-nhat-ky-ket-hop-tac-nghien-cuu-va-trao-doi-cong-nghe-voi-vien-cong-nghe-thong-tin-va-truyen-thong-quoc-gia-nhat-ban/

¹⁴ https://www.hutech.edu.vn/english/training-news/14618817-vietnam-japan-institute-of-technology-discussed-joint-educational-programs-with-kanazawa-university

¹⁵ https://vju.ac.vn/en/collaboration/partner-university/

¹⁶ https://vju.ac.vn/en/study-at-vju/undergraduate-programs-2/

¹⁷ https://vjiet.duytan.edu.vn/du-hoc-nhat-ban/dh-duy-tan-dh-okayama-shoka-va-quy-ho-tro-du–qddqt

¹⁸ https://ueh.edu.vn/cuoc-song-ueh/tin-tuc/trao-doi-sinh-vien-giua-asia-association-of-education-and-exchange-aaee-va-dai-hoc-kinh-te-thanh-pho-ho-chi-minh-ueh-vietnam-japan-exchange-program-2024-72473

¹⁹ https://www.vietnam.vn/en/cap-hoc-bong-ban-dan-cho-sinh-vien-viet-nam-tai-nhat-ban-va-my

²⁰ We have mentioned this issue in some previous articles of B&Company. Please refer Tải về for more information

²¹ https://vm.ee/

²² https://vje.vn/index.php/journal/article/view/365/159

²³ https://baochinhphu.vn/chien-luoc-phat-trien-giao-duc-den-nam-2030-tam-nhin-den-nam-2045-102250102165657226.htm

²⁴ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Dau-tu/Nghi-dinh-124-2024-ND-CP-sua-doi-Nghi-dinh-86-2018-ND-CP-dau-tu-cua-nuoc-ngoai-linh-vuc-giao-duc-628112.aspx

²⁵ https://asiafundmanagers.com/identifying-growth-opportunities-of-edtech-in-vietnam/

²⁶ https://baochinhphu.vn/nang-cap-quan-he-viet-nam-nhat-ban-len-doi-tac-chien-luoc-toan-dien-vi-hoa-binh-va-thinh-vuong-tai-chau-a-va-tren-the-gioi-102231127202442552.htm

²⁷ https://vir.com.vn/japanese-oda-is-massive-contribution-for-vietnam-116840.html

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.