Ngành điện tử Việt Nam đã tăng trưởng nhanh chóng, trở thành một trụ cột kinh tế quan trọng và trung tâm sản xuất toàn cầu. Với kết quả xuất khẩu mạnh, ngành cho thấy tiềm năng rất lớn nhưng vẫn phụ thuộc vào lắp ráp, giá trị gia tăng nội địa thấp và FDI.

Gần đây, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn như Samsung, đánh dấu bước tiến trong nội địa hóa dù vẫn chủ yếu ở các khâu giá trị thấp. Chính phủ đang thúc đẩy bằng các chính sách rõ ràng, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn. Để đi lên nấc thang giá trị, Việt Nam cần những hành động mạnh mẽ nhằm vượt qua các thách thức mang tính hệ thống và chuyển từ vai trò “nhà máy” sang điểm đến chuỗi cung ứng toàn cầu có giá trị cao.

Tổng quan về quy mô và đóng góp kinh tế

The electronics industry has become one of Vietnam’s key economic growth drivers, accounting for 17.8% of the entire manufacturing industry (based on report of VCCI in 2023), affirming its position as a spearhead field[1]. The export scale of the industry has witnessed remarkable growth, officially surpassing the 100 billion USD mark in 2024, the highest level since 2013. Specifically, the total export turnover of the electronics industry in 2024 reached nearly 126.5 billion USD, up 15.53% compared to 2023, contributing more than one-third of the country’s total export turnover.

Among them, the computer, electronics, and components sector reached 72.58 billion USD in 2024, an increase of 26.6% compared to 2023; while phones and components reached 53.9 billion USD, up 2.9% compared to 2023.[2]

Giá trị xuất khẩu sản phẩm điện tử, máy tính và linh kiện giai đoạn 2014-2024

Đơn vị: tỷ USD

Nguồn: Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), Hải quan Việt Nam

This reality shows that the electronics industry has become an important pillar, maintaining a high growth rate even in the context of achallenging global economy. According to data from the General Statistics Office, the export turnover of computers, electronic products and components led with 6.9 billion USD, up 29.1% over the same period in 2024. This strong growth rate is partly driven by the shift in the global supply chain and the presence of leading global technology corporations in Vietnam. However, growth in scale does not mean an increase in domestic value. Industry reports indicate that about 95% of the industry’s export value still belongs to the FDI sector, showing that growth mainly comes from assembly and processing activities rather than core technology capabilities. Core activities that bring the highest value, such as R&D, chip design, and brand development are still retained by these corporations in their home countries.[3]

Tuy nhiên, một sự chuyển dịch chiến lược đã bắt đầu diễn ra. Nhận thức được những hạn chế của mô hình tăng trưởng hiện tại, Việt Nam đang thực hiện các bước đi có chủ đích để tiến lên các giai đoạn giá trị cao hơn.

Tình hình mức độ nội địa hóa của ngành điện tử Việt Nam

Despite strong progress in export turnover, the localization rate of Vietnam’s electronics industry remains very low, only about 5-10%[4], cho thấy sự phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nội địa hóa trong ngành điện tử Việt Nam

Nguồn: Vietnamnews.vn

Vietnam currently has over 2,000 enterprises participating in the electronics industry, accounting for 54.8% of the total number of enterprises, but most of them are small and medium-sized enterprises, mainly performing simple processing steps and have not really mastered the technology or design.[5] Khoảng cách lớn giữa “có thể sản xuất” và “có thể làm chủ” công nghệ là vấn đề cốt lõi. Doanh nghiệp trong nước có thể sản xuất các sản phẩm điện tử hoàn chỉnh như tivi và điện thoại[6], nhưng phần lớn vẫn được lắp ráp từ các linh kiện nhập khẩu.[7]

Doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI lớn như Samsung nhưng với vai trò khiêm tốn. Hiện có tổng cộng 340 doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng của Samsung, nhưng chỉ khoảng 35 đến 39 doanh nghiệp là nhà cung cấp cấp 1. Ngoài ra, doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu cung ứng vật tư tiêu hao, bao bì và sản phẩm in ấn, với giá trị cung ứng rất nhỏ so với nhu cầu linh kiện và phụ tùng của các tập đoàn này.[8]

The dependence of Vietnam’s electronics industry on imports is huge. The import turnover of computers, electronic products and components exceeded the 102 billion USD mark in 2024, surpassing the 100 billion USD mark for the first time and increasing by 21.4% compared to the previous year.[9] This category accounts for nearly 36% of the country’s total import turnover in the first 8 months of 2025. The largest import supply comes from China, reaching 33.48 billion USD in August 2025.[10]

Một trong những nhóm hàng nhập khẩu quan trọng nhất là chip bán dẫn. Doanh nghiệp trong nước gần như không thể tự chủ trong nghiên cứu, thiết kế và sản xuất chip, mà phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhập khẩu. Tình trạng thiếu hụt chip xử lý đã gây khó khăn cho nhiều ngành sản xuất tại Việt Nam, từ điện tử tiêu dùng đến ô tô.[11]

Các chính sách và cơ chế hỗ trợ hiện hành

Decision No. 68/QD-TTg set an ambitious target of meeting 45% of domestic demand by 2020 and 65% by 2025, but recent expert analysis indicates that the actual localization rate in the electronics industry is only around 5-10%. This gap highlights the need for a new and more realistic approach.

The government’s current strategy has shifted the focus from product localization to value addition, with a more modest but strategic target of achieving 10-15% value addition in the electronics and semiconductor industry by 2030.[12] Sự chuyển dịch này phản ánh tư duy hoạch định chính sách trưởng thành hơn, tập trung vào việc nắm bắt các khâu có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu (như thiết kế, đóng gói và kiểm thử), thay vì chạy theo các chỉ số bề mặt.

Ngành bán dẫn và điện tử của Việt Nam

Nguồn: Tin tức Chính phủ

Chiến lược phát triển ngành bán dẫn và điện tử Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, được xây dựng trên công thức đột phá C = SET + 1.[13] Công thức này tập trung vào phát triển chip chuyên dụng (Suyên dụng), nguồn nhân lực chất lượng cao (Tực lượng), và xây dựng hệ sinh thái (Ehệ sinh thái) để đưa Việt Nam trở thành điểm đến an toàn (+1) trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Thay vì cố gắng cạnh tranh với các cường quốc trong sản xuất chip (điều này quá tốn kém và phức tạp), Việt Nam đang lựa chọn một con đường thực tiễn hơn, tập trung vào các khâu như thiết kế, đóng gói và kiểm thử, nơi tri thức và vị trí địa lý đóng vai trò quyết định.[14]

Specific support policies include preferential tax rates. For example, investment projects in high technology can enjoy a preferential corporate income tax (CIT) rate of 10% for 15 years.[15] Ngoài ra, Chính phủ đang nghiên cứu và thành lập Quỹ Hỗ trợ Đầu tư để thu hút các nhà đầu tư chiến lược và các tập đoàn đa quốc gia. Một cơ chế quan trọng khác là thiết lập cơ chế “Một cửa” nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn. [16]

Kết luận và Khuyến nghị chiến lược

Việt Nam đã thành công trong việc định vị mình là trung tâm sản xuất điện tử toàn cầu, đặc biệt trong lắp ráp và chế biến, và hiện đang chuyển dịch sang các khâu có giá trị cao hơn. Sự tham gia ngày càng tăng của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng của FDI cho thấy động lực nội địa hóa mạnh mẽ, dù vẫn còn những thách thức về nhân lực, R&D và công nghiệp hỗ trợ.

For FDI investors, this presents both opportunities and advantages. The Vietnamese Government has laid out a clear strategic vision, including ambitious targets such as $140 billion in electronics exports by 2025 and long-term plans for semiconductor development. To achieve this, Vietnam is prioritizing:

– Đột phá về nguồn nhân lực thông qua đào tạo liên kết với các tập đoàn FDI và các trường đại học, bảo đảm lực lượng lao động công nghệ cao có tay nghề.

– Tăng cường ưu đãi R&D với các chính sách hỗ trợ, ưu đãi thuế và bảo hộ IP để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

– Nâng cao chuỗi cung ứng để doanh nghiệp trong nước có thể đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn toàn cầu và tham gia vào các quy trình có giá trị cao hơn.

– Thu hút FDI có chọn lọc nhấn mạnh không chỉ vốn mà còn chuyển giao công nghệ thực chất và phát triển R&D tại chỗ.

Việt Nam đã “sẵn sàng” về tầm nhìn và chính sách, đồng thời đang xây dựng năng lực nội tại để trở thành không chỉ một “nhà máy” mà còn là một điểm đến chiến lược, có giá trị gia tăng cao cho FDI trên bản đồ công nghệ toàn cầu.

[1] VCCI-HCM, Hiện trạng ngành điện tử Việt Nam (https://vcci-hcm.org.vn/hien-trang-cua-nganh-cong-nghiep-dien-tu-viet-nam/ )

[2] Baodautu.vn, Xuất khẩu điện tử hướng tới mốc 140 tỷ USD (https://baodautu.vn/xuat-khau-dien-tu-huong-toi-moc-140-ty-usd-d239625.html)

[3] Bộ Công Thương nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Ngành điện tử đã dịch chuyển chuỗi giá trị (https://moit.gov.vn/tin-tuc/phat-trien-cong-nghiep/cong-nghiep-dien-tu-can-tao-buoc-dot-pha-de-phat-trien.html )

[4] Bộ Công Thương nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Ngành điện tử Việt Nam có nhiều lợi thế và tiềm năng phát triển (https://moit.gov.vn/tin-tuc/phat-trien-cong-nghiep/nganh-cong-nghiep-dien-tu-viet-nam-nhieu-loi-the-va-tiem-nang-phat-trien.html )

[5] Congnghieptieudung.vn, Công nghiệp hỗ trợ điện tử và bài toán tham gia sâu vào chuỗi cung ứng (https://congnghieptieudung.vn/cong-nghiep-ho-tro-dien-tu-va-bai-toan-tham-gia-sau-vao-chuoi-cung-ung-dt48176 )

[6] GSO, Xuất khẩu và nhập khẩu thiết bị điện tử, máy tính và linh kiện – động lực tăng trưởng và kỳ vọng cho năm 2024 (https://www.nso.gov.vn/tin-tuc-thong-ke/2024/10/xuat-nhap-khau-dien-tu-may-tinh-va-linh-kien-dong-luc-tang-truong-va-ky-vong-nam-2024/ )

[7] Bộ Công Thương nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Ngành điện tử Việt Nam có nhiều lợi thế và tiềm năng phát triển (https://moit.gov.vn/tin-tuc/phat-trien-cong-nghiep/nganh-cong-nghiep-dien-tu-viet-nam-nhieu-loi-the-va-tiem-nang-phat-trien.html )

[8] Bộ Công Thương nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Tỷ lệ nội địa hóa của một số ngành tại Việt Nam đã được cải thiện (https://moit.gov.vn/tin-tuc/phat-trien-cong-nghiep/ty-le-noi-dia-hoa-cua-mot-so-nganh-cong-nghiep-tai-viet-nam-da-duoc-cai-thien.html )

[9] Kinhte.congthuong.vn, Nhập khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện của Việt Nam đạt hơn 102 tỷ USD (https://kinhte.congthuong.vn/nhap-khau-may-vi-tinh-san-pham-dien-tu-va-linh-kien-cua-viet-nam-dat-hon-102-ty-usd-366133.html )

[10] VnEconomy.vn, Việt Nam nhập khẩu máy tính và linh kiện nhiều nhất từ Trung Quốc (https://vneconomy.vn/viet-nam-nhap-khau-nhom-hang-may-tinh-va-linh-kien-nhieu-nhat-tu-trung-quoc.htm )

[11] Vietnamplus.vn, Thiếu hụt chip xử lý, nhiều ngành sản xuất tại Việt Nam gặp khó khăn (https://www.vietnamplus.vn/thieu-hut-chip-xu-ly-nhieu-nganh-san-xuat-tai-viet-nam-gap-kho-post713522.vnp )

[12] Vjst.vn, Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (https://vjst.vn/chien-luoc-phat-trien-cong-nghiep-ban-dan-viet-nam-den-nam-2030-tam-nhin-2050-69695.html )

[13] B&Company Vietnam, Sản xuất Máy tính & Điện tử tại Việt Nam: Tổng quan về doanh nghiệp và xu hướng đầu tư nước ngoài – B&Company (https://b-company.jp/computer-electronics-manufacturing-in-vietnam-overview-of-companies-and-foreign-investment-trends/ )

[14] Congly.vn, Việt Nam đang từng bước tiến vào phân khúc có giá trị cao của ngành công nghiệp bán dẫn (https://congly.vn/viet-nam-tung-buoc-tien-vao-khau-gia-tri-cao-trong-nganh-ban-dan-492852.html )

[15] B&Company Vietnam, Sản xuất Máy tính & Điện tử tại Việt Nam: Tổng quan về doanh nghiệp và xu hướng đầu tư nước ngoài – B&Company (https://b-company.jp/computer-electronics-manufacturing-in-vietnam-overview-of-companies-and-foreign-investment-trends/ )

[16] Baochinhphu.vn, Hoàn thiện cơ chế, chính sách để thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn     (https://baochinhphu.vn/hoan-thien-cac-co-che-chinh-sach-thuc-day-phat-trien-nganh-cong-nghiep-ban-dan-102250106210838727.htm )

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.