Được thúc đẩy bởi các sáng kiến của Chính phủ nhằm khuyến khích áp dụng Công nghiệp 4.0, chi phí lao động gia tăng và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đáng kể, Việt Nam đang nhanh chóng chuyển mình thành trung tâm sản xuất công nghệ cao. Đối với các nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực “sản xuất thông minh”, Việt Nam mang lại những cơ hội hấp dẫn: thị trường sản xuất thông minh được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh, dựa trên sự hỗ trợ của Chính phủ, chi phí lao động gia tăng và dòng vốn FDI. Đồng thời, các nhà đầu tư phải ứng phó với những thách thức liên quan đến mức độ sẵn sàng của lực lượng lao động, chi phí triển khai cao và các đặc thù về quy định. Thâm nhập thị trường một cách chiến lược thông qua các liên doanh, tập trung vào những lĩnh vực có giá trị cao như điện tử và chất bán dẫn, đồng thời phù hợp với các ưu tiên của Chính phủ có thể tối đa hóa khả năng thành công của khoản đầu tư trong thị trường năng động này.

Tổng quan thị trường

Sản xuất đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế Việt Nam, với Chỉ số Sản xuất Công nghiệp trong quý I năm 2025 tăng mạnh 7.6% so với năm trước[1]. Trong đó, lĩnh vực sản xuất và chế biến tăng trưởng 9.5% (tăng 6.0% trong năm 2024), đóng góp 7,9 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng chung.

Thị trường sản xuất thông minh của Việt Nam là một trong những câu chuyện chuyển đổi công nghiệp năng động nhất Đông Nam Á. Giá trị thị trường đạt 116,8 tỷ USD vào năm 2024, với tốc độ tăng trưởng (CAGR) đạt 10.7%, so với mức 8.04% của Đông Nam Á trong giai đoạn 2025-2033. Điều này đưa Việt Nam trở thành một nhân tố quan trọng trong hệ sinh thái sản xuất thông minh toàn cầu, khi quốc gia này đang nhanh chóng chuyển đổi từ mô hình sản xuất truyền thống thâm dụng lao động sang các hệ thống sản xuất dựa trên công nghệ[2].

Quy mô Thị trường Sản xuất Thông minh của Việt Nam (2025 – 2033)

Đơn vị: tỷ USD

Nguồn: Imarc

Theo báo cáo năm 2023 của Ernst & Young Vietnam, các xu hướng chính trong việc áp dụng công nghệ số cho Sản xuất Thông minh 4.0 tại Việt Nam bao gồm: hạ tầng kết nối 5G, phương tiện bay không người lái (UAV), cảm biến thông minh, máy học, dữ liệu lớn, blockchain, thực tế ảo (VR) và in 3D, cùng nhiều công nghệ khác[3].

Về mặt địa lý, việc áp dụng sản xuất thông minh tập trung tại các trung tâm công nghiệp trọng điểm. Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội chiếm ưu thế trên thị trường nhờ nền tảng công nghiệp vững mạnh, nguồn nhân lực lành nghề dồi dào và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đáng kể. Các trung tâm đô thị này thu hút cả doanh nghiệp trong nước và quốc tế muốn tận dụng công nghệ sản xuất tiên tiến để nâng cao hiệu quả vận hành và năng lực cạnh tranh toàn cầu. Ngành điện tử và chất bán dẫn dẫn đầu về tỷ lệ áp dụng, tiếp theo là các lĩnh vực ô tô, dược phẩm, chế biến thực phẩm và đồ uống, và dệt may[4].

Công ty nổi bật

Bức tranh thị trường ngày càng được định hình bởi một nhóm các nhà sản xuất đã áp dụng tự động hóa tiên tiến, bản sao số, MES, giám sát IoT và robot ở quy mô lớn. Các nhà máy có vốn đầu tư nước ngoài hàng đầu như Samsung, Intel, Foxconn vận hành một số dây chuyền sản xuất tiên tiến nhất về công nghệ tại Việt Nam, trong khi các doanh nghiệp lớn của Việt Nam như VinFast, Vinamilk đã đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số thông qua các nhà máy thông minh với hệ thống dữ liệu tích hợp, logistics tự hành và kiểm soát chất lượng được tăng cường bằng AI.

Biên soạn của B&Company

Bổ trợ cho các đơn vị sử dụng này là một hệ sinh thái các nhà cung cấp giải pháp đang mở rộng nhanh chóng như FPT, ABB, Siemens, Bosch Rexroth, Mitsubishi Electric,… Các doanh nghiệp này cung cấp những công nghệ cốt lõi hỗ trợ sản xuất số hóa, từ robot, PLC và hệ thống SCADA đến kiểm tra bằng AI, bản sao số và nền tảng IoT công nghiệp.

Biên soạn của B&Company

Vị thế thống lĩnh quốc tế với năng lực xây dựng tại địa phương

Bức tranh các doanh nghiệp này cho thấy một số nhận định quan trọng về cấu trúc thị trường sản xuất thông minh của Việt Nam. Thứ nhất, các tập đoàn quốc tế đang chi phối thị trường, đặc biệt là các doanh nghiệp Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Đức và Đài Loan với hàng chục năm kinh nghiệm sản xuất trên toàn cầu. Các tập đoàn đa quốc gia này mang đến công nghệ tiên tiến, nguồn vốn đầu tư đáng kể và khả năng hội nhập vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Vị thế của Samsung với tư cách là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất, với 22,4 tỷ USD, cho thấy cam kết dài hạn bền vững, trong khi 306 nhà cung cấp trong nước và các chương trình tư vấn nhà máy thông minh của công ty đang tích cực phát triển năng lực sản xuất trong nước[15]. Doanh thu 62,5 tỷ USD của công ty trong năm 2024 cho thấy quy mô hoạt động khổng lồ, với khoảng một nửa sản lượng điện thoại thông minh toàn cầu của Samsung hiện tập trung tại Việt Nam. Công ty đã sản xuất 2 tỷ thiết bị cầm tay từ năm 2009, và khoản đầu tư 1,8 tỷ USD mới vào nhà máy OLED cho thấy việc tiếp tục mở rộng sang các công nghệ màn hình có giá trị gia tăng cao hơn.

Sự nổi lên của các doanh nghiệp nội địa dẫn đầu

Các doanh nghiệp Việt Nam trong nước như FPT Corporation đang nhanh chóng phát triển năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực phần mềm, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ chuyển đổi số. Những doanh nghiệp dẫn đầu trong nước này am hiểu động lực thị trường và môi trường pháp lý của Việt Nam, đồng thời xây dựng năng lực kỹ thuật tương đương với các tiêu chuẩn quốc tế.

Ví dụ, việc FPT thành lập AI Factory đầu tiên của Việt Nam, được trang bị hàng nghìn GPU NVIDIA H100 và H200, thể hiện bước tiến vượt bậc trong năng lực hạ tầng AI nội địa. Doanh thu 2,47 tỷ USD và vị thế là công ty dịch vụ CNTT lớn nhất Đông Nam Á, được nêu trong Fortune Southeast Asia 500, cho thấy quy mô và uy tín của doanh nghiệp. Quan hệ hợp tác của FPT với các tập đoàn hàng đầu toàn cầu như NVIDIA, Microsoft, Landing AI và Mila-Quebec AI Institute giúp tiếp cận các công nghệ tiên tiến, đồng thời duy trì năng lực AI có chủ quyền[16].

Cam kết đào tạo 50.000 chuyên gia AI và 10.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030 của doanh nghiệp trực tiếp đáp ứng các ưu tiên phát triển lực lượng lao động của Việt Nam. Biên bản ghi nhớ (MoU) về chuyển đổi AI trị giá 30 triệu USD, triển khai trong nhiều năm, với một tập đoàn công nghiệp lớn ở Đông Nam Á là minh chứng cho năng lực kỹ thuật và vị thế thị trường của FPT.

Động lực đầu tư đang tăng tốc

Thị trường sản xuất thông minh đang ngày càng đa dạng hóa về các lĩnh vực trọng tâm công nghệ. Trong khi sản xuất phần cứng vẫn chiếm ưu thế, các giải pháp phần mềm, nền tảng đám mây, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dịch vụ phân tích dữ liệu đang ngày càng nổi bật. Sự chuyển dịch này phản ánh quá trình thị trường trưởng thành, từ tự động hóa cơ bản sang chuyển đổi số toàn diện. Việc các công ty như NVIDIA và TAILG gia nhập thị trường gần đây cho thấy niềm tin bền vững của các nhà đầu tư nước ngoài vào tiềm năng sản xuất thông minh của Việt Nam. Những doanh nghiệp mới gia nhập này mang đến các công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, xe điện và hệ thống sản xuất hiện đại, qua đó thúc đẩy nhanh hơn trình độ công nghệ của thị trường.

Những hàm ý có thể thực hiện được

Liên doanh với các đối tác địa phương

Để gia nhập thành công thị trường sản xuất thông minh của Việt Nam, doanh nghiệp cần triển khai các chiến lược phù hợp với bối cảnh đặc thù về pháp lý, công nghệ và lực lượng lao động của quốc gia này – những điều kiện chịu ảnh hưởng sâu sắc từ quá trình chuyển đổi công nghiệp nhanh chóng của Việt Nam. Việc thành lập liên doanh hoặc hợp tác với các doanh nghiệp trong nước vẫn mang lại nhiều lợi thế, mặc dù hầu hết các lĩnh vực sản xuất đều cho phép sở hữu nước ngoài 100% theo Luật Đầu tư 2020[17]. Chỉ một số ngành dịch vụ cụ thể, chẳng hạn như viễn thông và một số phân khúc logistics, vẫn áp dụng giới hạn sở hữu nước ngoài ở mức 49%. Các công ty hợp tác với đối tác Việt Nam cho biết quá trình cấp phép diễn ra nhanh hơn, sự phối hợp với cơ quan nhà nước hiệu quả hơn và khả năng tiếp cận thị trường được cải thiện – những lợi thế có ý nghĩa then chốt trong bối cảnh công nghiệp cạnh tranh và biến động nhanh chóng.

Tập trung vào các phân khúc giá trị cao

Các nhà đầu tư nên ưu tiên những phân khúc có giá trị cao và hàm lượng công nghệ lớn, phù hợp với các chiến lược phát triển quốc gia. Chính phủ Việt Nam đã xác định rõ sản xuất thông minh, tự động hóa dựa trên AI, chất bán dẫn và các công nghệ số tiên tiến là những lĩnh vực ưu tiên, như nêu trong Quyết định 667/QĐ-TTg (2024) và Chiến lược quốc gia về Cách mạng công nghiệp 4.0. Chương trình Chuyển đổi số quốc gia cũng đặt mục tiêu 45% doanh nghiệp sản xuất áp dụng công nghệ cao vào năm 2030[18], cho thấy định hướng chính sách mạnh mẽ nhằm thúc đẩy các hệ thống sản xuất tiên tiến. Định hướng này đã thể hiện rõ trong xu hướng FDI: năm 2023, 64.2% vốn FDI đăng ký được rót vào các dự án sản xuất, theo Cục Đầu tư nước ngoài[19]. Các nhà đầu tư chú trọng chuyển giao công nghệ, đào tạo và tích hợp chuỗi cung ứng thường nhận được đánh giá và hỗ trợ thuận lợi hơn từ chính quyền cấp tỉnh.

Đầu tư phát triển lực lượng lao động

Đầu tư nâng cao năng lực lực lượng lao động tại Việt Nam là một yếu tố then chốt khác dẫn đến thành công, đặc biệt trong bối cảnh khoảng cách kỹ năng mang tính cơ cấu của quốc gia. Các sáng kiến phát triển lực lượng lao động, như hợp tác với các trường đại học kỹ thuật, xây dựng học viện nội bộ và triển khai chương trình học nghề, giúp thu hẹp khoảng cách này đồng thời củng cố lòng trung thành lâu dài của nhân viên. Những trường hợp điển hình cho thấy hiệu quả của các khoản đầu tư này: sự hợp tác giữa Samsung và Bộ Công Thương (MOIT) đã đào tạo hơn 200 kỹ sư Việt Nam về sản xuất tiên tiến và cải thiện năng suất, qua đó nâng cao đáng kể năng lực tại địa phương và hiệu quả vận hành[20].

Tận dụng các Hiệp định Thương mại Tự do

Mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp của Việt Nam là một đòn bẩy chiến lược khác đối với các nhà sản xuất nước ngoài. Với 15 FTA đang có hiệu lực, bao gồm CPTPP, EVFTA và RCEP, Việt Nam hiện được hưởng quyền tiếp cận ưu đãi tới các thị trường chiếm 60% GDP toàn cầu (Báo cáo FTA của Bộ Công Thương)[21]. Riêng EVFTA đã góp phần giúp thương mại EU–Việt Nam tăng 14.8% trong hai năm đầu tiên, với mức tăng trưởng đáng kể trong xuất khẩu điện tử và máy móc. Việc cơ cấu chuỗi cung ứng và dòng sản xuất nhằm tối đa hóa các lợi thế thuế quan này có thể nâng cao đáng kể năng lực cạnh tranh, đặc biệt đối với các doanh nghiệp trong lĩnh vực điện tử, máy móc và sản xuất linh kiện công nghệ cao.

Hợp tác với các khu công nghiệp

Việc hợp tác với các khu công nghiệp và cơ quan quản lý kinh tế của Việt Nam sẽ tiếp tục củng cố hoạt động thâm nhập thị trường. Tính đến năm 2024, Việt Nam có 400 khu công nghiệp, trong đó 300 khu đang hoạt động, với tỷ lệ lấp đầy tại các tỉnh trọng điểm như Bắc Ninh và Bình Dương vượt 80%[22]. Đặc biệt, các khu này cung cấp ưu đãi thuế, cơ sở hạ tầng được xây dựng sẵn và các thủ tục hành chính tinh gọn. Đáng chú ý, sửa đổi năm 2024 thông qua Nghị quyết 57-NQ/TW của Việt Nam đã đưa ra các cơ chế đầu tư đặc biệt, giúp rút ngắn thời gian phê duyệt đối với các dự án công nghệ cao, bán dẫn và sản xuất chiến lược trong các khu công nghiệp và khu công nghệ cao[23]. Việc lựa chọn đúng khu công nghiệp và sớm phối hợp với ban quản lý có thể giúp giảm đáng kể các rào cản trong hoạt động.

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

[1] https://www.nso.gov.vn/en/data-and-statistics/2025/04/index-of-industrial-production-in-march-of-2025/.

[2] https://www.imarcgroup.com/vietnam-smart-manufacturing-market

[3] https://vr360.com.vn/vi-du-ve-nha-may-thong-minh

[4] https://www.kenresearch.com/industry-reports/vietnam-smart-manufacturing-market

[5] https://vneconomy.vn/samsung-dua-du-an-1-8-ty-usd-moi-ve-bac-ninh.htm

[6] https://vir.com.vn/intel-reveals-plans-to-expand-operations-in-vietnam-139498.html

[7] https://www.redsunland.vn/foxconn-tap-doan-khkt-hong-hai-la-cong-ty-gi-suc-anh-huong-cua-foxconn-tai-viet-nam/

[8] https://vinfastauto.us/investor-relations/news/vinfast-inaugurates-electric-vehicle-plant-in-ha-tinh

[9] https://www.tailg.com/newsinfo-166.html

[10] https://baochinhphu.vn/nestle-viet-nam-tang-toc-chuyen-doi-so-dong-hanh-cung-nghi-quyet-so-57-10225071817281604.htm

[11] https://sbiz.vn/blog/case-study-5/case-study-mo-hinh-quan-ly-kho-thong-minh-au-tien-va-lon-nhat-tai-viet-nam-cua-vinamilk-94

[12] https://fptsoftware.com/services/digital-technologies-and-platforms/artificial-intelligence

[13] https://new.abb.com/vn

[14] https://www.rockwellautomation.com/en-us/products/software/factorytalk/operationsuite/mes/automotive.html

[15] https://www.vietnam.vn/en/nha-dau-tu-nuoc-ngoai-lon-nhat-viet-nam-cung-viet-nam-vuon-minh

[16] https://fptsoftware.com/services/digital-technologies-and-platforms/artificial-intelligence

[17] https://english.luatvietnam.vn/legal-news/understanding-the-legal-framework-for-foreign-investment-in-vietnam-4729-100126-article.html

[18] https://vietnam.acclime.com/podcasts/transforming-vietnams-manufacturing-sector-from-low-cost-to-high-productivity/

[19] https://www.mpi.gov.vn/en/Pages/2023-12-29/FDI-attraction-situation-in-Vietnam-and-Vietnam-s-fh2c25.aspx

[20] https://vietnamnews.vn/economy/1654984/nic-partners-with-samsung-vietnam-in-developing-tech-talent.html

[21] https://en.baochinhphu.vn/ftas-facilitate-viet-nams-deeper-participation-in-global-supply-chain-111230803105008762.htm?

[22] https://www.vietnam-briefing.com/news/vietnams-industrial-zones-2025-2030-growth-outlook.html/

[23] https://vietnamnews.vn/economy/1666585/viet-nam-s-new-fast-track-policies-to-boost-high-tech-investment-environment-set-for-approval.html