Trong những năm gần đây, ngành đồ uống tại Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển dịch mang tính đột phá, khi mối quan tâm ngày càng tăng đối với các sản phẩm chú trọng sức khỏe đang định hình lại thị trường. Khi người tiêu dùng ưu tiên sức khỏe và cải thiện lối sống, nhu cầu đối với các sản phẩm lành mạnh, đặc biệt là các loại đồ uống lành mạnh như đồ uống chức năng, trà hữu cơ, nước ép ép lạnh, sinh tố trái cây và sữa có nguồn gốc thực vật, đã tăng mạnh. Xu hướng này phản ánh những chuyển động toàn cầu rộng lớn hơn hướng tới sức khỏe toàn diện và chăm sóc sức khỏe dự phòng, trong đó Việt Nam đang nhanh chóng bắt kịp khi các thương hiệu trong nước và quốc tế cùng nỗ lực đáp ứng phân khúc thị trường đồ uống lành mạnh đang phát triển này.

Thị trường đồ uống Việt Nam trong những năm gần đây

Năm 2023, thị trường đồ uống Việt Nam đạt tổng doanh thu $756 triệu, tăng nhẹ 5% so với năm 2022 và được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng trong năm 2024, đạt $873 triệu. Năm 2023, đồ uống không cồn (như nước đóng chai, nước ép, cà phê và trà pha sẵn, cùng nước giải khát) chiếm 61% tổng doanh thu, tiếp theo là 25% từ đồ uống nóng (như cà phê, ca cao, trà) và 14% còn lại từ đồ uống có cồn (gồm bia, cider, perry, rượu gạo, rượu mạnh, hard seltzer và rượu vang).

Beverage market in Vietnam by Revenue

Nguồn: Thống kê

Nhìn chung, thị trường đồ uống Việt Nam đã cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt, với doanh thu từ đồ uống có cồn liên tục giảm trong những năm gần đây. Một trong những nguyên nhân là Chính phủ Việt Nam đã thực hiện các biện pháp quyết liệt nhằm tăng mức phạt đối với các vi phạm giao thông liên quan đến rượu bia lên gấp mười lần, từ 24 USD lên 315 USD[1] theo Nghị định số 100/2019/NĐ-CP[2].

Xu hướng đồ uống lành mạnh trong người Việt Nam

Cùng với sự tăng trưởng nhanh chóng của thị trường đồ uống tại Việt Nam, đặc biệt là đồ uống không cồn và đồ uống nóng, thị trường đồ uống lành mạnh cũng được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh nhờ một số yếu tố: (1) Thu nhập trung bình hằng tháng tại Việt Nam đã được cải thiện đều đặn, trong đó thu nhập bình quân của người dân thành thị tăng từ 5,6 triệu đồng năm 2018 lên 6,3 triệu đồng năm 2023. Thu nhập ở khu vực nông thôn cũng tăng đáng kể, đạt 4,2 triệu đồng mỗi tháng—tăng 40% so với năm 2018[3]. Mức tăng thu nhập này đã giúp người tiêu dùng cải thiện thói quen mua sắm, ngày càng lựa chọn các sản phẩm chú trọng sức khỏe khi đồ uống lành mạnh trở thành một xu hướng ngày càng phổ biến. (2) Việt Nam hiện đang đối mặt với các vấn đề sức khỏe liên quan đến tình trạng béo phì ở trẻ em và bệnh tiểu đường ở người trưởng thành. Tỷ lệ thừa cân và béo phì đã tăng hơn gấp đôi, từ 8.5% năm 2010 lên hơn 19% vào năm 2020[4]. Ở người trưởng thành, tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường đã tăng gấp đôi chỉ trong một thập kỷ, từ 3.2% năm 2011 lên 6.1% năm 2021[5]. Điều này đã khiến nhiều người Việt Nam chuyển sang các lựa chọn đồ uống lành mạnh hơn để thay thế và giảm tiêu thụ đồ uống có đường nhằm duy trì sức khỏe tốt hơn.

Các loại đồ uống lành mạnh phổ biến tại Việt Nam có thể kể đến như nước không đường/nước ion kiềm, sinh tố/nước ép trái cây, sữa hạt dinh dưỡng và đồ uống detox, với danh mục sản phẩm đa dạng không chỉ đến từ các doanh nghiệp trong nước mà còn từ nhiều công ty nước ngoài đang tham gia vào thị trường đầy tiềm năng này.

Một số thương hiệu đồ uống lành mạnh phổ biến tại Việt Nam

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Xét về sở thích của người tiêu dùng, giới trẻ Việt Nam ngày càng quan tâm đến đồ uống lành mạnh hơn các lựa chọn đồ uống khác. Trong một khảo sát gần đây về các loại đồ uống lành mạnh phổ biến, 34% số người trả lời dưới 25 tuổi lựa chọn nước không đường hoặc nước ion kiềm, 31% chọn sinh tố và nước ép trái cây, 21% lựa chọn sữa hạt dinh dưỡng, và 15% còn lại quen thuộc với đồ uống detox (đồ uống được pha hương vị từ trái cây tươi, rau củ hoặc thảo mộc). Người trẻ cũng sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn—khoảng $10 mỗi tháng—cho các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe, mặc dù những lựa chọn này có mức giá cao hơn từ 20% đến 200% so với đồ uống thông thường.

Popular healthy drink products among young people (2023)

100%= 300 người trả lời

Nguồn: Mức tiêu thụ đồ uống lành mạnh của giới trẻ Việt Nam

Ngoài ra, người dân thành thị, đặc biệt là các gia đình có con nhỏ, có xu hướng tránh các sản phẩm chứa nhiều đường để hạn chế lượng đường hấp thụ của trẻ. Do đó, đồ uống lành mạnh đã trở thành một sản phẩm thiết yếu trong nhiều hộ gia đình, thường được sử dụng để thay thế đồ uống có đường. Trình độ học vấn cũng ảnh hưởng đến nhận thức về lượng đường tiêu thụ trong gia đình; các gia đình có cha mẹ đạt trình độ học vấn cao hơn có xu hướng tránh đồ uống có đường hơn so với các gia đình khác[6].

Về kênh phân phối, đồ uống tốt cho sức khỏe hiện đã được cung cấp rộng rãi tại Việt Nam, từ các siêu thị lớn đến các cửa hàng tiện lợi nhỏ và quầy hàng vỉa hè. Tùy thuộc vào loại sản phẩm mong muốn, người tiêu dùng có thể lựa chọn kênh phân phối phù hợp với nhu cầu của mình. Chẳng hạn, những người tìm kiếm đồ uống detox, nước ép trái cây đóng gói hoặc sữa có nguồn gốc thực vật thường đến các cửa hàng tiện lợi hoặc siêu thị. Đối với các sản phẩm tươi như sinh tố rau củ quả, quầy hàng tại chợ hoặc nhà hàng là những lựa chọn phù hợp hơn.

Đồ uống tốt cho sức khỏe tại các siêu thị

Nguồn: Báo Phụ nữ Việt Nam

Bên cạnh đó, các nền tảng thương mại điện tử như Shopee, Tiki và Lazada cũng đã trở thành những kênh phân phối phổ biến nhờ sự tiện lợi, cho phép người tiêu dùng tiếp cận nhiều loại sản phẩm tốt cho sức khỏe mà không cần đến các cửa hàng trực tiếp. Các nền tảng giao hàng nổi bật như Shopee Express và Be đã ngày càng được ưa chuộng, qua đó thúc đẩy hơn nữa xu hướng sử dụng đồ uống tốt cho sức khỏe bằng cách giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận các lựa chọn dinh dưỡng như sinh tố rau củ quả từ các cửa hàng, bất kể vị trí địa lý.

Ví dụ về đồ uống tốt cho sức khỏe trên Shopee (nền tảng thương mại điện tử)

Nguồn: Nền tảng thương mại điện tử Shopee

Chính sách và hỗ trợ của chính phủ

Quốc hội đã thông qua nghị quyết về việc xây dựng chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2025, trong đó bao gồm mức thuế tiêu thụ đặc biệt mới là 10% đối với đồ uống có đường theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 12828:2019[7]. Luật này sẽ áp dụng đối với đồ uống không cồn có hàm lượng đường vượt quá 5 gam trên 100 ml, nhưng miễn thuế cho sữa và các sản phẩm từ sữa, sản phẩm dinh dưỡng dạng lỏng, nước rau củ quả nguyên chất và nectar. Sáng kiến này nhằm thúc đẩy đồ uống tốt cho sức khỏe và giảm các bệnh liên quan đến đường, bao gồm béo phì và các vấn đề tim mạch.

Với chính sách của Chính phủ phân biệt đồ uống có hàm lượng đường cao với các lựa chọn lành mạnh hơn, các công ty có tiềm năng đổi mới và giới thiệu nhiều loại đồ uống tốt cho sức khỏe, tập trung vào hàm lượng đường bổ sung thấp hoặc không có đường bổ sung, thành phần tự nhiên và giá trị dinh dưỡng. Sự chuyển dịch này tạo cơ hội lớn cho các công ty đồ uống tốt cho sức khỏe phát triển những công thức sáng tạo sử dụng các thành phần như thảo mộc, trái cây nhiệt đới và siêu thực phẩm nhằm thu hút thị trường ngày càng quan tâm đến sức khỏe.

Cơ hội và thách thức

Thị trường đồ uống tốt cho sức khỏe tại Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng đáng kể khi nhận thức của người tiêu dùng về các vấn đề sức khỏe ngày càng nâng cao và thu nhập tiếp tục cải thiện. Xu hướng này mang đến cơ hội rất lớn cho các thương hiệu nước ngoài tập trung vào sản phẩm hướng đến sức khỏe, đặc biệt trong các phân khúc như sữa có nguồn gốc thực vật, đồ uống ít đường và đồ uống bổ sung dưỡng chất. Cam kết của Chính phủ Việt Nam trong việc khuyến khích các sản phẩm ít đường càng tạo thêm động lực, hỗ trợ một thị trường ngày càng gắn liền với các xu hướng chăm sóc sức khỏe.

Bên cạnh các loại đồ uống tốt cho sức khỏe truyền thống như nước ép và sữa hạt, thị trường đồ uống chức năng cũng cho thấy tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ với các sản phẩm có khả năng tăng cường hệ miễn dịch, bổ sung collagen, hỗ trợ tiêu hóa và bổ sung canxi. Phân khúc mới nổi này mở ra cơ hội cho các công ty nước ngoài có chuyên môn trong những lĩnh vực trên phục vụ nhóm người tiêu dùng chưa được đáp ứng đầy đủ nhu cầu nhưng ngày càng quan tâm đến các sản phẩm này.

Predicted beverage market in Vietnam by revenue

Nguồn: Thống kê  

Tuy nhiên, các công ty nước ngoài cũng cần chuẩn bị cho một số thách thức nhất định, đặc biệt là sự cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu nội địa đã có chỗ đứng. Chẳng hạn, trong lĩnh vực sữa có nguồn gốc thực vật, các công ty Việt Nam nổi tiếng như TH và Vinamilk đã có sự hiện diện vững chắc. Tương tự, thị trường đồ uống điện giải đang bị chi phối bởi các thương hiệu Pocari Sweat và Revive. Để thành công, các công ty nước ngoài cần áp dụng chiến lược phát triển dài hạn và lựa chọn cẩn trọng những sản phẩm có khả năng tạo sự khác biệt trong bối cảnh cạnh tranh. Điều chỉnh sản phẩm theo thị hiếu địa phương và tập trung vào các lợi ích sức khỏe chuyên biệt hoặc cao cấp có thể là những chiến lược hiệu quả để tạo dựng vị thế trong thị trường năng động này[8].

Kết luận

Thị trường đồ uống Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển đổi theo hướng chú trọng sức khỏe, được thúc đẩy bởi nhận thức ngày càng cao của người tiêu dùng, thu nhập của tầng lớp trung lưu gia tăng, cùng sự gia tăng các vấn đề sức khỏe và tình trạng béo phì. Nhu cầu đối với các loại đồ uống tốt cho sức khỏe như đồ uống chức năng, trà hữu cơ và sinh tố đang tăng lên, phản ánh xu hướng toàn cầu hướng tới lối sống lành mạnh và chăm sóc sức khỏe dự phòng. Để ứng phó với cạnh tranh và tạo sự đồng cảm với người tiêu dùng Việt Nam quan tâm đến sức khỏe, các thương hiệu quốc tế có thể tập trung vào việc ghi nhãn rõ ràng, cung cấp thông tin dinh dưỡng minh bạch và triển khai các chiến dịch giáo dục nhấn mạnh lợi ích của đồ uống tốt cho sức khỏe. Các công ty nước ngoài cũng nên cân nhắc hợp tác với những chuỗi bán lẻ đã có vị thế như siêu thị, cửa hàng mini và cửa hàng tiện lợi. Bên cạnh đó, khai thác các nền tảng thương mại điện tử là một chiến lược hiệu quả để mở rộng mạng lưới phân phối và nâng cao mức độ nhận diện thương hiệu trong nhóm người tiêu dùng Việt Nam. Cách tiếp cận này giúp mở rộng phạm vi tiếp cận và củng cố nhận diện thương hiệu, những yếu tố thiết yếu trong một thị trường đang tăng trưởng nhanh và tập trung vào sức khỏe, sự lành mạnh

[1] Tỷ giá hối đoái ngày 01/11/2024: 1 USD = 25.307 VND

[2]Văn bản Chính phủ (2019). Nghị định 100/2019/NĐ-CPĐánh giá>

[3] General Statistics Office of Vietnam (2023). Mức lương trung bình hàng tháng của người Việt Nam theo khu vực <Đánh giá>

[4] VietnamNews (2022). Tình trạng béo phì ở trẻ em <Đánh giá>

[5] International Diabetes Federation (2021) Báo cáo về bệnh tiểu đường tại Việt Nam <Đánh giá>

[6] Nguyen-Anh D, Umberger WJ, Zeng D. (2020) Tìm hiểu về hành vi tiêu dùng thực phẩm và đồ uống có bổ sung đường của người dân đô thị Việt Nam <Đánh giá>

8 Vietnam Chamber of Commerce and Industry (2024) Việt Nam sẽ hành động trước sự gia tăng của đồ uống có đường <Đánh giá>

[8] Vietnam Credit News (2019) Các công ty đồ uống hàng đầu Việt Nam <Đánh giá>

Đọc các bài viết khác