Năm 2017, quy mô thị trường dự kiến đạt 930 tỷ đồng (tương đương 44 triệu USD). Cùng với bối cảnh phát triển, cuộc sống ngày càng bận rộn, chủng loại thực phẩm đóng hộp cũng trở nên đa dạng hơn để đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú. Trước đây, các sản phẩm phổ biến gồm pa-tê, thịt băm và cá ngâm dầu, nhưng gần đây, các loại thịt đóng hộp chế biến cùng rau củ, chẳng hạn như cá sốt cà chua hoặc thảo mộc, ngày càng được ưa chuộng.
Xét theo nhóm sản phẩm, cá và hải sản đóng hộp chiếm ưu thế với tỷ trọng 55%, tiếp theo là trái cây và rau củ đóng hộp. Ngành đóng hộp đã phát triển mạnh, đặc biệt song hành với hoạt động xuất khẩu thủy sản, trong đó các khách hàng chủ yếu là các nước phương Tây với yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng.

Các doanh nghiệp chủ chốt, bao gồm Vissan và Halong Canfoco, lần lượt chiếm 29% và 13% thị phần, trước đây từng là các công ty nhà nước nhưng hiện đã tái cấu trúc theo hướng cổ phần hóa. Xét theo khu vực địa lý, Vissan chiếm 38% thị phần tại miền Nam, trong khi Halong Canfoco chiếm 47% tại miền Bắc (năm 2013). Tuy nhiên, do sự cạnh tranh từ hàng nhập khẩu và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, thị phần của các nhà sản xuất trong nước có xu hướng suy giảm.
Hàng nhập khẩu từ các nước châu Âu, Malaysia, v.v. chiếm 30% thị phần. Mặc dù có giá cao hơn hàng nội địa, các sản phẩm này vẫn tạo được ấn tượng về chất lượng cao cấp. Ví dụ, dòng sản phẩm Ayam của Malaysia với hơn 10 loại cá đóng hộp được bán với giá cao hơn 15% so với hàng nội địa. Về sau, khi thuế quan giảm xuống còn 0% theo hiệu lực của “ASEAN Trade Agreement”, thị trường được kỳ vọng sẽ còn mở rộng hơn nữa.
Mặt khác, ngày càng có nhiều nhà sản xuất có xu hướng mở rộng nhà máy, tìm kiếm nguồn nguyên liệu mới và nguồn lao động giá rẻ. Royal Foods (Thailand), với 10% thị phần (năm 2013) sau 10 năm thâm nhập thị trường, hiện đã sở hữu một nhà máy tại Tiền Giang chuyên sản xuất cá đóng hộp với công suất hằng năm lên đến 73 nghìn tấn, đồng thời đang trong giai đoạn xây dựng một nhà máy mới tại Nghệ An với vốn đầu tư 25 triệu USD và sản lượng hằng năm dự kiến đạt 36 nghìn tấn. Pataya Company, cũng là một doanh nghiệp Thái Lan nổi tiếng với cá đóng hộp sốt cà chua, đang mở rộng nhà máy tại Cần Thơ với vốn đầu tư 12 triệu USD vào năm 2000.
Các doanh nghiệp Nhật Bản thường lựa chọn Thái Lan làm địa điểm sản xuất, nhưng gần đây Việt Nam và Indonesia cũng thu hút sự quan tâm. Vào tháng 4 năm 2014, Maruzen đã triển khai hoạt động sản xuất đồ uống tại Bình Dương. Dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Đông Nam Á đã vượt 100 triệu USD, hướng vào việc xây dựng các nhà máy hiện đại nhất. Tại Bình Định, dự án nhà máy đóng hộp cá của một doanh nghiệp Nhật Bản đang được triển khai thuận lợi. Việt Nam nhiều khả năng sẽ trở thành cứ điểm xuất khẩu chủ chốt của Nhật Bản.
Ngành đóng hộp Việt Nam dự kiến sẽ đạt tốc độ tăng trưởng mạnh trong tương lai, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các quốc gia Đông Nam Á khác. Bên cạnh đó, với thị trường và điều kiện sản xuất hấp dẫn, ngày càng nhiều doanh nghiệp nước ngoài gia nhập thị trường, khiến mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước gia tăng là điều khó tránh khỏi. Nếu không, hoạt động vận chuyển hợp tác sẽ cần được chú trọng trong tương lai.

B&Company – Ohta Shigemasa