Trong thập kỷ qua, Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển đổi đáng kể trong lĩnh vực bán lẻ, được thúc đẩy bởi quá trình đô thị hóa nhanh chóng, thu nhập gia tăng và sự thay đổi trong thị hiếu người tiêu dùng. Một trong những xu hướng đáng chú ý nhất là sự hiện diện ngày càng gia tăng của các siêu thị và cửa hàng Nhật Bản trên khắp cả nước. Các nhà bán lẻ Nhật Bản đã thành công trong việc thiết lập vị thế tại thị trường cạnh tranh của Việt Nam, cung cấp đa dạng sản phẩm, từ thực phẩm và đồ uống đến hàng gia dụng, mỹ phẩm và may mặc.

Bối cảnh hiện tại: Sự phát triển của các siêu thị Nhật Bản tại Việt Nam

Lĩnh vực bán lẻ của Việt Nam là một trong những lĩnh vực năng động nhất Đông Nam Á, và các nhà bán lẻ Nhật Bản đã nhanh chóng tận dụng tiềm năng này. Năm 2024, thị trường bán lẻ Việt Nam được ước tính đạt 276 tỷ USD và dự báo đạt 499 tỷ USD vào năm 2029, tương ứng với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) là 12% trong giai đoạn 2024–2029 ^[1]. Trong thập kỷ qua, các tập đoàn bán lẻ lớn của Nhật Bản đã mở rộng sự hiện diện tại các thành phố lớn của Việt Nam như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Chẳng hạn, Aeon đã khai trương trung tâm mua sắm đầu tiên vào năm 2014 tại TP.HCM. Năm 2018, tập đoàn Sumimoto đã hợp tác với tập đoàn BRG để thành lập chuỗi siêu thị Nhật Bản Fujimart tại Hà Nội.

Hoạt động mở rộng này được thúc đẩy bởi nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm chất lượng cao, một thế mạnh then chốt của các nhà bán lẻ Nhật Bản. Theo Tổng cục Thống kê (GSO), thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đã tăng gần gấp ba đến bốn lần kể từ năm 2010, đặc biệt tại năm thành phố trực thuộc trung ương: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ. Khi mức thu nhập tăng, người tiêu dùng sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho các sản phẩm lành mạnh, cao cấp và tiện lợi. Bên cạnh đó, phân khúc cốt lõi của hàng hóa Nhật Bản – nhóm trung lưu – cũng đang mở rộng, đặc biệt tại các khu vực đô thị. Năm 2023, nhóm trung lưu có khoảng 13 triệu người (13% dân số) và dự kiến sẽ đạt 26% dân số vào năm 2026 ^[2] Sự thay đổi trong nhu cầu này phù hợp trực tiếp với thế mạnh của các sản phẩm Nhật Bản, vốn được biết đến nhờ độ tin cậy, tính an toàn và các tiêu chuẩn chất lượng cao.

Average monthly income per capita by central cities

Đơn vị: Triệu VND

Nguồn: Niên giám Thống kê GSO 2023

Ngoài ra, mối quan hệ ngoại giao và kinh tế bền chặt giữa Nhật Bản và Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà bán lẻ Nhật Bản gia nhập thị trường. Các hiệp định thương mại, như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) (ký kết năm  2019)  và Hiệp định Đối tác Kinh tế Nhật Bản–Việt Nam (JVEPA) (ký kết năm 2008), đã tạo ra những điều kiện thuận lợi cho việc nhập khẩu hàng hóa Nhật Bản, giúp người tiêu dùng Việt Nam tiếp cận các sản phẩm này dễ dàng hơn.

Những người chơi chính trên thị trường

Một số doanh nghiệp chủ chốt đã thành công trong việc khai thác thị trường siêu thị tại Việt Nam, mỗi doanh nghiệp theo đuổi những chiến lược riêng và cung cấp danh mục sản phẩm đa dạng. Một số doanh nghiệp tiêu biểu có thể kể đến như AEON, Fujimart, Sakuko, v.v.

AEON

Nguồn: AEON MALL VIETNAM

Fujimart

Nguồn: Fujimart Vietnam

Sakuko

Nguồn: Sakuko Vietnam

Cơ hội cho các sản phẩm Nhật Bản tại Việt Nam

Số lượng siêu thị và cửa hàng tiện lợi Nhật Bản ngày càng tăng tại Việt Nam mang lại nhiều cơ hội cho các sản phẩm Nhật Bản. Từ thị hiếu người tiêu dùng, thương mại điện tử, v.v., nhiều yếu tố đang tạo ra môi trường thuận lợi để các sản phẩm này phát triển.

• Xu hướng tiêu dùng chú trọng sức khỏe
  Nhận thức ngày càng cao về sức khỏe và đời sống lành mạnh tại Việt Nam mang lại tiềm năng đáng kể cho các sản phẩm Nhật Bản. Các siêu thị Nhật Bản tại Việt Nam đang có vị thế thuận lợi để giới thiệu những mặt hàng thực phẩm hướng đến sức khỏe, chẳng hạn như sản phẩm hữu cơ, đồ ăn nhẹ ít calo và đồ uống chức năng. Ngoài ra, các sản phẩm làm đẹp và chăm sóc cá nhân của Nhật Bản, vốn được biết đến nhờ hiệu quả và thành phần chất lượng, ngày càng được người tiêu dùng Việt Nam ưa chuộng.
• Mở rộng thương mại điện tử
  Mặc dù các cửa hàng truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng, xu hướng mua sắm trực tuyến tại Việt Nam đang ngày càng gia tăng. Các nền tảng thương mại điện tử đã trở nên phổ biến mạnh mẽ, đặc biệt trong thời kỳ đại dịch COVID-19. Sự chuyển dịch này mở ra một kênh mới để các nhà bán lẻ Nhật Bản tiếp cận nhóm khách hàng rộng lớn hơn. Những doanh nghiệp lớn như AEON đã triển khai các lựa chọn mua sắm trực tuyến, cho phép người tiêu dùng Việt Nam mua các sản phẩm Nhật Bản ngay tại nhà. Việc mở rộng các kênh phân phối trực tuyến có thể tiếp tục thúc đẩy doanh số sản phẩm Nhật Bản, đặc biệt tại những khu vực chưa có cửa hàng truyền thống.
• Chiến lược bản địa hóa
  Một cơ hội khác nằm ở việc bản địa hóa các sản phẩm Nhật Bản cho thị trường Việt Nam. Trong khi vẫn duy trì bản sắc Nhật Bản của thương hiệu, nhiều nhà bán lẻ đã điều chỉnh danh mục sản phẩm để phù hợp với khẩu vị và thị hiếu địa phương. Chẳng hạn, AEON đã bản địa hóa các sản phẩm thực phẩm bằng cách cung cấp những món ăn phong cách Việt Nam được chế biến theo kỹ thuật và sử dụng nguyên liệu Nhật Bản. Cách tiếp cận kết hợp này giúp các nhà bán lẻ Nhật Bản thu hút nhóm người tiêu dùng rộng hơn, đồng thời vẫn duy trì niềm tin gắn liền với chất lượng Nhật Bản.

Thách thức đối với sản phẩm Nhật Bản tại Việt Nam

• Cạnh tranh cao: Thị trường bán lẻ Việt Nam có mức độ cạnh tranh cao, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp trong nước và quốc tế đến từ các quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan, v.v., cũng cung cấp đa dạng các sản phẩm tương tự. Các siêu thị Nhật Bản không chỉ phải cạnh tranh với những cửa hàng trong nước đã có vị thế mà còn với các thương hiệu nước ngoài khác có thể cung cấp hàng hóa tương đương với mức giá thấp hơn. Điều này khiến các cửa hàng Nhật Bản khó tạo sự khác biệt và giành được thị phần đáng kể.
• Mức độ nhạy cảm về giá: Người tiêu dùng Việt Nam có xu hướng nhạy cảm với giá, thường ưu tiên các sản phẩm có mức giá phải chăng hơn những sản phẩm cao cấp. Mặc dù hàng hóa Nhật Bản nổi tiếng về chất lượng cao và độ tin cậy, chúng thường có giá cao hơn các sản phẩm sản xuất trong nước hoặc các lựa chọn quốc tế khác. Chênh lệch giá này có thể làm hạn chế nhóm khách hàng của các siêu thị Nhật Bản, đặc biệt trong một thị trường nơi nhiều người mua ưu tiên chi phí hơn uy tín thương hiệu.
• Các vấn đề về chuỗi cung ứng: Các siêu thị Nhật Bản phải đối mặt với những thách thức đáng kể về logistics trong việc duy trì nguồn cung hàng nhập khẩu ổn định và hiệu quả. Các quy định nhập khẩu tại Việt Nam có thể phức tạp, dẫn đến nguy cơ chậm trễ trong quá trình thông quan. Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển cao và thời gian giao hàng dài từ Nhật Bản đến Việt Nam càng làm gia tăng giá thành sản phẩm và gây khó khăn cho công tác quản lý hàng tồn kho. Những khó khăn trong chuỗi cung ứng này có thể khiến giá bán đến người tiêu dùng cao hơn và ảnh hưởng đến khả năng sẵn có của hàng hóa trên kệ.

Phần kết luận

Sự phát triển của các siêu thị Nhật Bản tại Việt Nam phản ánh nhu cầu mạnh mẽ của người tiêu dùng Việt Nam đối với các sản phẩm chất lượng cao và đáng tin cậy. Cơ hội dành cho các sản phẩm Nhật Bản là rất lớn khi các cửa hàng sản phẩm Nhật Bản đang từng bước mở rộng. Bằng cách tiếp tục mở rộng sự hiện diện, thích ứng với các điều kiện của thị trường địa phương và tận dụng các hiệp định thương mại, các nhà bán lẻ Nhật Bản có thể củng cố hơn nữa vị thế của mình trong bức tranh bán lẻ Việt Nam. Khi người tiêu dùng Việt Nam ngày càng có sự lựa chọn tinh tế hơn và chú trọng đến sức khỏe, các sản phẩm Nhật Bản, vốn nổi tiếng về độ an toàn và chất lượng, được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh mẽ trong thị trường đang tăng trưởng này.

[1] https://vietnam.incorp.asia/retail-industry-in-vietnam/

[2] https://www.vietnam-briefing.com/news/understanding-vietnams-middle-class-size-spending-patterns-and-opportunities-for-businesses.html/

Đọc các bài viết khác