Trong thập kỷ qua, Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển đổi đáng kể của ngành bán lẻ, được thúc đẩy bởi quá trình đô thị hóa nhanh chóng, thu nhập gia tăng và sự thay đổi trong thị hiếu người tiêu dùng. Một trong những xu hướng đáng chú ý nhất là sự hiện diện ngày càng tăng của các siêu thị và cửa hàng Nhật Bản trên toàn quốc. Các nhà bán lẻ Nhật Bản đã thành công trong việc tạo dựng vị thế tại thị trường cạnh tranh của Việt Nam, cung cấp đa dạng sản phẩm, từ thực phẩm và đồ uống đến hàng gia dụng, mỹ phẩm và thời trang.

Bối cảnh hiện tại: Sự phát triển của các siêu thị Nhật Bản tại Việt Nam

Ngành bán lẻ Việt Nam là một trong những ngành năng động nhất Đông Nam Á, và các nhà bán lẻ Nhật Bản đã nhanh chóng tận dụng tiềm năng này. Năm 2024, thị trường bán lẻ Việt Nam được ước tính đạt 276 tỷ USD và dự báo sẽ đạt 499 tỷ USD vào năm 2029, tương ứng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 12% trong giai đoạn 2024–2029 ^[1]. Trong hơn một thập kỷ qua, các tập đoàn bán lẻ lớn của Nhật Bản đã mở rộng sự hiện diện tại các thành phố lớn của Việt Nam như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Chẳng hạn, Aeon đã khai trương trung tâm thương mại đầu tiên tại HCMC vào năm 2014. Năm 2018, Sumimoto đã hợp tác với BRG để thành lập chuỗi siêu thị Nhật Bản Fujimart tại Hà Nội.

Sự mở rộng này được thúc đẩy bởi nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm chất lượng cao, vốn là thế mạnh của các nhà bán lẻ Nhật Bản. Theo Tổng cục Thống kê (GSO), thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đã tăng gần gấp ba đến bốn lần kể từ năm 2010, đặc biệt tại năm thành phố trực thuộc trung ương: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ. Khi mức thu nhập tăng, người tiêu dùng sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho các sản phẩm tốt cho sức khỏe, cao cấp và tiện lợi. Bên cạnh đó, phân khúc cốt lõi của hàng hóa Nhật Bản – nhóm khách hàng trung lưu – cũng đang mở rộng, đặc biệt tại khu vực đô thị. Năm 2023, nhóm trung lưu có khoảng 13 triệu người (13% dân số) và được dự báo sẽ chiếm 26% dân số vào năm 2026 ^[2] Sự thay đổi trong nhu cầu này phù hợp với thế mạnh của các sản phẩm Nhật Bản, vốn nổi tiếng về độ tin cậy, tính an toàn và tiêu chuẩn chất lượng cao.

Average monthly income per capita by central cities

Đơn vị: Triệu VND

Nguồn: Niên giám thống kê GSO 2023

Hơn nữa, mối quan hệ ngoại giao và kinh tế bền chặt giữa Nhật Bản và Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc gia nhập thị trường của các nhà bán lẻ Nhật Bản. Các hiệp định thương mại, như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) (ký kết năm 2019) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt Nam – Nhật Bản (JVEPA) (ký kết năm 2008), đã mang lại những điều kiện thuận lợi cho việc nhập khẩu hàng hóa Nhật Bản, giúp các sản phẩm này dễ tiếp cận hơn với người tiêu dùng Việt Nam.

Những người chơi chính trên thị trường

Một số doanh nghiệp chủ chốt đã thành công trong việc khai thác thị trường siêu thị tại Việt Nam, với những chiến lược riêng biệt và danh mục sản phẩm đa dạng. Một số tên tuổi đáng chú ý có thể kể đến như AEON, Fujimart, Sakuko, v.v.

AEON

Nguồn: AEON MALL VIETNAM

Fujimart

Nguồn: Fujimart Vietnam

Sakuko

Nguồn: Sakuko Vietnam

Cơ hội cho các sản phẩm Nhật Bản tại Việt Nam

Số lượng siêu thị và cửa hàng tiện lợi Nhật Bản ngày càng tăng tại Việt Nam mang lại nhiều cơ hội cho các sản phẩm Nhật Bản. Từ thị hiếu người tiêu dùng đến thương mại điện tử, v.v., nhiều yếu tố đang tạo ra môi trường thuận lợi để các sản phẩm này phát triển.

• Xu hướng tiêu dùng chú trọng sức khỏe
  Nhận thức ngày càng cao về sức khỏe và chất lượng cuộc sống tại Việt Nam mang lại tiềm năng đáng kể cho các sản phẩm Nhật Bản. Các siêu thị Nhật Bản tại Việt Nam có vị thế thuận lợi để giới thiệu những mặt hàng thực phẩm hướng đến sức khỏe, chẳng hạn như sản phẩm hữu cơ, đồ ăn nhẹ ít calo và đồ uống bổ sung chức năng. Bên cạnh đó, các sản phẩm làm đẹp và chăm sóc cá nhân từ Nhật Bản, vốn nổi tiếng về hiệu quả và thành phần chất lượng, ngày càng được người tiêu dùng Việt Nam ưa chuộng.
• Mở rộng thương mại điện tử
  Mặc dù các cửa hàng truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng, xu hướng mua sắm trực tuyến tại Việt Nam đang ngày càng phát triển. Các nền tảng thương mại điện tử đã trở nên phổ biến mạnh mẽ, đặc biệt trong thời kỳ đại dịch COVID-19. Sự chuyển dịch này mở ra một kênh mới để các nhà bán lẻ Nhật Bản tiếp cận lượng khách hàng rộng hơn. Những doanh nghiệp lớn như AEON đã triển khai các phương thức mua sắm trực tuyến, cho phép người tiêu dùng Việt Nam mua các sản phẩm Nhật Bản ngay tại nhà. Việc mở rộng các kênh phân phối trực tuyến có thể tiếp tục thúc đẩy doanh số sản phẩm Nhật Bản, đặc biệt tại những khu vực chưa có cửa hàng truyền thống.
• Chiến lược bản địa hóa
  Một cơ hội khác nằm ở việc bản địa hóa các sản phẩm Nhật Bản cho thị trường Việt Nam. Trong khi vẫn duy trì bản sắc Nhật Bản của thương hiệu, nhiều nhà bán lẻ đã điều chỉnh danh mục sản phẩm để phù hợp với thị hiếu và sở thích địa phương. Chẳng hạn, AEON đã bản địa hóa các sản phẩm thực phẩm bằng cách cung cấp những món ăn phong cách Việt Nam được chế biến bằng kỹ thuật và nguyên liệu Nhật Bản. Cách tiếp cận kết hợp này giúp các nhà bán lẻ Nhật Bản thu hút tệp khách hàng rộng hơn, đồng thời duy trì niềm tin gắn liền với chất lượng Nhật Bản.

Thách thức đối với sản phẩm Nhật Bản tại Việt Nam

• Cạnh tranh cao: Thị trường bán lẻ Việt Nam có mức độ cạnh tranh cao, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp trong nước và quốc tế đến từ các quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan, v.v., cũng cung cấp đa dạng các sản phẩm tương tự. Các siêu thị Nhật Bản không chỉ phải cạnh tranh với các cửa hàng trong nước đã có vị thế mà còn với những thương hiệu nước ngoài khác có thể cung cấp hàng hóa tương đương với mức giá thấp hơn. Điều này khiến các cửa hàng Nhật Bản khó tạo sự khác biệt và giành được thị phần đáng kể.
• Mức độ nhạy cảm về giá: Người tiêu dùng Việt Nam có xu hướng nhạy cảm về giá, thường ưu tiên các sản phẩm có mức giá phải chăng hơn các sản phẩm cao cấp. Mặc dù hàng hóa Nhật Bản được biết đến nhờ chất lượng cao và độ tin cậy, chúng thường có giá cao hơn so với các sản phẩm sản xuất trong nước hoặc các sản phẩm quốc tế khác. Chênh lệch giá này có thể hạn chế tệp khách hàng của các siêu thị Nhật Bản, đặc biệt trong một thị trường nơi nhiều người mua ưu tiên chi phí hơn uy tín thương hiệu.
• Các vấn đề về chuỗi cung ứng: Các siêu thị Nhật Bản phải đối mặt với những thách thức đáng kể về logistics trong việc duy trì nguồn cung hàng nhập khẩu ổn định và hiệu quả. Các quy định nhập khẩu tại Việt Nam có thể phức tạp, dẫn đến nguy cơ chậm trễ trong quá trình thông quan. Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển cao và thời gian giao hàng kéo dài từ Nhật Bản đến Việt Nam càng làm gia tăng giá thành sản phẩm và gây khó khăn cho công tác quản lý tồn kho. Những khó khăn trong chuỗi cung ứng này có thể khiến giá sản phẩm đến tay người tiêu dùng cao hơn và ảnh hưởng đến khả năng cung ứng hàng hóa trên kệ hàng.

Kết luận

Sự phát triển của các siêu thị Nhật Bản tại Việt Nam phản ánh nhu cầu mạnh mẽ của người tiêu dùng Việt Nam đối với các sản phẩm chất lượng cao và đáng tin cậy. Cơ hội dành cho sản phẩm Nhật Bản là rất lớn khi các cửa hàng kinh doanh sản phẩm Nhật Bản đang không ngừng mở rộng. Bằng cách tiếp tục mở rộng hiện diện, thích ứng với các điều kiện của thị trường địa phương và tận dụng các hiệp định thương mại, các nhà bán lẻ Nhật Bản có thể củng cố hơn nữa vị thế của mình trong bức tranh bán lẻ Việt Nam. Khi người tiêu dùng Việt Nam ngày càng có yêu cầu cao hơn và quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe, các sản phẩm Nhật Bản, vốn nổi tiếng về độ an toàn và chất lượng, có nhiều triển vọng phát triển trong thị trường đang tăng trưởng này.

[1] https://vietnam.incorp.asia/retail-industry-in-vietnam/

[2] https://www.vietnam-briefing.com/news/understanding-vietnams-middle-class-size-spending-patterns-and-opportunities-for-businesses.html/

Đọc các bài viết khác