Tuy nhiên, đà tăng trưởng nhanh chóng của Temu chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Đầu năm 2025, các cơ quan chức năng Việt Nam đã đình chỉ hoạt động của nền tảng này sau khi Temu không tuân thủ các quy định của Chính phủ về đăng ký kinh doanh đối với doanh nghiệp nước ngoài[5]. Sự việc này cho thấy các công ty kỹ thuật số nước ngoài hoạt động tại Việt Nam đang phải đối mặt với sự giám sát ngày càng chặt chẽ, trong bối cảnh Chính phủ thúc đẩy bảo vệ doanh nghiệp trong nước và bảo đảm cạnh tranh công bằng.

Bất chấp những rào cản pháp lý, các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục đầu tư tại Việt Nam, coi đây là một thị trường tăng trưởng trọng điểm trong nền kinh tế số Đông Nam Á.

Tóm lại, mặc dù một số nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc đã nỗ lực tiếp cận người tiêu dùng Việt Nam thông qua các dịch vụ xuyên biên giới và giao diện được bản địa hóa, hiện chưa có nền tảng nào chính thức hoạt động hoặc có hiện diện pháp lý được xác lập trong thị trường nội địa Việt Nam.

Xe điện

Trong lĩnh vực ô tô, các nhà sản xuất xe điện (EV) Trung Quốc cũng đang củng cố sự hiện diện tại Việt Nam, trong đó BYD đang dẫn đầu. Công ty đã đề ra kế hoạch đầy tham vọng là ban đầu mở 13 đại lý, hướng tới mở rộng lên khoảng 100 địa điểm vào năm 2026[6]. Chiến lược mở rộng mạnh mẽ này cho thấy cam kết của BYD trong việc khai thác thị trường EV mới nổi của Việt Nam, được hỗ trợ bởi các chính sách của chính phủ nhằm thúc đẩy giao thông xanh.

Announced selling prices of BYD electric car models in the Vietnamese market

BYD chính thức giới thiệu ba mẫu xe tới người tiêu dùng Việt Nam, trong đó có Atto 3, một mẫu crossover cỡ nhỏ đã đạt được thành công tại các thị trường quốc tế khác. Công ty dự kiến mở rộng danh mục sản phẩm lên sáu mẫu xe vào tháng 10 năm 2025, cung cấp thêm nhiều lựa chọn ở các phân khúc giá khác nhau để thu hút nhiều nhóm khách hàng hơn[7]. Sự mở rộng nhanh chóng của công ty phản ánh các xu hướng rộng hơn, khi Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn cho đầu tư vào xe điện nhờ mối quan tâm ngày càng tăng của người tiêu dùng đối với các phương tiện bền vững và sự hỗ trợ thuận lợi về mặt pháp lý.

Bên cạnh BYD, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc khác như Wuling, Chery và MG (hiện thuộc sở hữu của Trung Quốc) cũng đã gia nhập hoặc bày tỏ sự quan tâm đến thị trường Việt Nam, dù sự hiện diện của họ vẫn chưa nổi bật bằng. Chẳng hạn, Wuling đã hợp tác với các doanh nghiệp trong nước để lắp ráp các mẫu xe điện mini như Wuling HongGuang Mini EV, nhắm đến nhóm người đi làm tại đô thị với mức giá phải chăng. Chery đã công bố kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất EV trị giá $800 triệu tại tỉnh Thái Bình, hướng tới sản xuất các mẫu xe như OMODA và JAECOO vào năm 2026[8]. MG đang nghiên cứu phát triển một nhà máy sản xuất và lắp ráp ô tô tại Việt Nam, với kế hoạch thành lập một nhóm nghiên cứu vào cuối năm 2024[9].

Các yếu tố thúc đẩy mở rộng

Một số yếu tố góp phần vào sự thâm nhập thành công của các thương hiệu bán lẻ Trung Quốc tại Việt Nam. Một lợi thế lớn là mức giá cạnh tranh và sự đa dạng về sản phẩm; hàng hóa Trung Quốc thường có giá thấp hơn các sản phẩm thay thế trong nước. Ví dụ, tại các khu chợ truyền thống như Tân Bình và An Đông ở Thành phố Hồ Chí Minh, các mặt hàng thời trang Trung Quốc thường có giá thấp hơn 5–25% so với sản phẩm Việt Nam[10], khiến chúng đặc biệt hấp dẫn đối với cả tiểu thương và người tiêu dùng. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Trung Quốc được hưởng lợi từ chuỗi cung ứng hiệu quả, bao phủ mọi giai đoạn từ nguyên vật liệu đến phân phối, cho phép họ nhanh chóng ứng phó với những thay đổi của thị trường trong khi vẫn duy trì chi phí thấp[11]. Một yếu tố quan trọng khác là năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) mạnh mẽ của họ[12], giúp các thương hiệu Trung Quốc nhanh chóng giới thiệu những sản phẩm mới phù hợp với xu hướng thị trường, tạo lợi thế khác biệt so với nhiều đối thủ trong nước vốn có nguồn lực đổi mới hạn chế hơn. Cuối cùng, các thương hiệu Trung Quốc rất hiệu quả trong việc sử dụng nền tảng số và mạng xã hội, khi nhiều tiểu thương Việt Nam bán lại sản phẩm của họ thông qua các kênh như TikTok để tiếp cận nhóm khách hàng trẻ và nâng cao mức độ hiện diện.

Chinese cakes on display at a store in Thu Duc City, a district-level unit in Ho Chi Minh City

Vị trí địa lý cũng đóng vai trò quan trọng: Việt Nam có đường biên giới trên bộ dài với Trung Quốc, giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí vận chuyển. Điều này còn được hỗ trợ bởi đầu tư ngày càng tăng vào các trung tâm logistics và cơ sở hạ tầng tại miền Bắc Việt Nam, qua đó nâng cao hiệu quả thương mại xuyên biên giới. Chẳng hạn, Việt Nam đã phê duyệt một dự án đầy tham vọng nhằm xây dựng tuyến đường sắt mới dài 390km, kết nối cảng Hải Phòng và thủ đô Hà Nội với Lào Cai, một điểm biên giới quan trọng với Trung Quốc. Dự án, dự kiến có chi phí hơn $8 tỷ, nhằm hiện đại hóa cơ sở hạ tầng đường sắt của Việt Nam và tạo thuận lợi cho thương mại với quốc gia láng giềng phía Bắc[13].

Ngoài ra, các mức thuế ưu đãi theo các hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa ASEAN và Trung Quốc giúp giảm thuế nhập khẩu đối với nhiều nhóm hàng hóa, mang lại lợi thế rõ rệt về giá cho các sản phẩm Trung Quốc so với sản phẩm từ các quốc gia khác. Theo dữ liệu từ World Integrated Trade Solution (WITS), Việt Nam áp dụng mức thuế suất ưu đãi đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc theo các hiệp định này, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Trung Quốc trên thị trường Việt Nam[14].

Thách thức và các biện pháp ứng phó về quy định

Làn sóng các thương hiệu bán lẻ Trung Quốc gia nhập Việt Nam nhanh chóng đã làm dấy lên những quan ngại ngày càng tăng từ các cơ quan chức năng, doanh nghiệp địa phương và giới quan sát ngành. Một trong những thách thức chính là tác động đối với các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt trong những lĩnh vực có tính cạnh tranh cao như thời trang, điện tử và hàng tiêu dùng nhanh. Các sản phẩm Trung Quốc, thường có mức giá thấp hơn và chủng loại đa dạng hơn, ngày càng khiến các nhà sản xuất và nhà bán lẻ Việt Nam gặp khó khăn trong việc duy trì thị phần. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước, vốn đã bị hạn chế bởi chi phí sản xuất cao hơn và khả năng tiếp cận hạn chế với các chuỗi cung ứng tiên tiến, đang chật vật theo kịp chiến lược định giá quyết liệt và hoạt động đổi mới sản phẩm liên tục của các thương hiệu Trung Quốc[15]. Tình trạng này tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp trong nước và theo thời gian có thể dẫn đến sự suy giảm tính đa dạng của thị trường nếu các doanh nghiệp nội địa bị đẩy ra ngoài.

Để ứng phó với những thách thức này, Chính phủ Việt Nam đã triển khai các biện pháp quản lý nhằm duy trì một sân chơi bình đẳng. Các cơ quan chức năng đã tăng cường giám sát các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài, yêu cầu các công ty như Temu và Shein đăng ký chính thức với chính phủ hoặc đối mặt với việc bị đình chỉ hoạt động[16]. .[17], Các biện pháp này không chỉ nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật Việt Nam mà còn bảo vệ các doanh nghiệp trong nước khỏi sự cạnh tranh không công bằng và ngăn chặn sự thống trị của các chủ thể nước ngoài không được quản lý. Ngoài ra, các cơ quan quản lý đang chú trọng hơn đến những vấn đề như tuân thủ nghĩa vụ thuế[18], bảo vệ người tiêu dùng.

Triển vọng tương lai

Vietnam’s retail market is set for robust growth, with a projected CAGR of over 12% through 2029, expanding from $142 billion to $350 billion by 2025. In this environment, Chinese retail brands will continue to expand aggressively, leveraging strengths in competitive pricing, efficient supply chains, and digital marketing, particularly in low- and medium-cost goods like electronics, fashion, and household items. These products remain attractive to price-sensitive Vietnamese consumers.

Chinese brands are also focusing on higher-quality products in sectors like automobiles, home appliances, and technology, though they still face strong competition from established European, Japanese, and American brands. While Chinese products will maintain an edge in budget-friendly categories, it will take time for them to match the premium quality and reputation of global competitors.

Trong khi đó, Chính phủ Việt Nam đang tích cực triển khai các biện pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm nội địa và cải thiện hiệu quả chuỗi cung ứng. Những nỗ lực này sẽ bảo đảm một thị trường cân bằng và cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững trong lĩnh vực bán lẻ.

Kết luận

Sự hiện diện ngày càng gia tăng của các thương hiệu bán lẻ Trung Quốc tại Việt Nam phản ánh những chuyển dịch kinh tế rộng hơn trong khu vực và mức độ liên kết ngày càng chặt chẽ giữa các thị trường. Mặc dù các thương hiệu này mang lại những lợi ích như sản phẩm có giá phải chăng và nhiều lựa chọn hơn cho người tiêu dùng, họ cũng tạo ra những thách thức đối với các doanh nghiệp trong nước. Việc ứng phó với bối cảnh phức tạp này sẽ đòi hỏi hoạch định chiến lược, tầm nhìn đón đầu về quy định và sự phối hợp giữa Chính phủ với các doanh nghiệp nội địa nhằm bảo đảm tăng trưởng bền vững và bao trùm trong lĩnh vực bán lẻ của Việt Nam.

[1] https://www.vietdata.vn/post/vietnam-bubble-tea-market-2023-fierce-competition-among-brands?srsltid=AfmBOopxMyaZ747FG1fKe9-c5YE5kBE34-fAdnCeJtCSt1KJkW1rdcTl

[2] https://vir.com.vn/vietnams-fb-market-exciting-for-expanding-chinese-chains-113688.html

[3] https://en.vietnamplus.vn/foreign-e-commerce-platforms-expand-market-in-vietnam-post300967.vnp

[4] https://vietnamnet.vn/en/temu-s-super-low-prices-prompt-concern-as-e-commerce-giant-enters-vietnam-2334934.html

[5] https://vneconomy.vn/e-commerce-platform-temu-suspends-operation-in-vietnam.htm

[6] https://vir.com.vn/byd-targets-openning-100-dealerships-in-vietnam-within-next-three-years-112817.html

[7] https://www.reuters.com/business/autos-transportation/byd-introduce-three-more-car-models-vietnam-market-2024-07-18/

[8] https://www.reuters.com/business/autos-transportation/chinas-chery-set-up-800-mln-automobile-factory-vietnam-2024-04-04/

[9] https://emidas-magazine.com/en/news/20062024-2744

[10] https://news.tuoitre.vn/vietnamese-traders-prefer-low-cost-chinese-goods-to-locally-made-products-10382600.htm

[11] https://www.vietnam-briefing.com/news/vietnam-versus-china-manufacturing-cost-quality-infrastructure-comparison.html/

[12] https://www.mckinsey.com/capabilities/operations/our-insights/chinas-digital-r-and-d-imperative

[13] https://vir.com.vn/national-assembly-discusses-lao-cai-hanoi-haiphong-railway-project-122811.html

[14] https://www.vietnam-briefing.com/news/vietnam-reduces-mfn-tariffs-strategic-imports-decree-73.html

[15] https://news.tuoitre.vn/vietnamese-manufacturers-struggle-for-survival-amid-price-pressure-from-chinese-e-commerce-platforms-insider-10382550.htm

[16] https://en.vietnamplus.vn/temu-shein-must-complete-business-registration-by-month-end-post303801.vnp

[17] https://www.aseanbriefing.com/news/vietnams-new-e-commerce-tax-decree-what-digital-platforms-need-to-know/

[18] https://english.luatvietnam.vn/legal-news/building-trust-in-the-digital-marketplace-consumer-protection-laws-for-e-commerce-in-vietnam-4729-99750-article.html

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.