Bên cạnh đó, Chính phủ Việt Nam tích cực hỗ trợ sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ thông qua nhiều chính sách, bao gồm ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính và tiếp cận các chương trình đào tạo chuyên ngành. Ngoài ra, Chính phủ đã ký kết nhiều Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), thúc đẩy hơn nữa hoạt động xuất khẩu và kết nối thương mại quốc tế của đất nước.

Tuy nhiên, bất chấp những thành công đáng kể trong việc thu hút đầu tư nước ngoài, các ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam vẫn tiếp tục đối mặt với những rào cản đáng kể. 88% doanh nghiệp trong các ngành này được xếp vào loại doanh nghiệp vừa và nhỏ, thường gặp khó khăn về nguồn lực tài chính và nhân lực. Hơn nữa, Việt Nam thiếu các doanh nghiệp hàng đầu có tầm ảnh hưởng mạnh trên thị trường, và đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như đổi mới sản phẩm vẫn còn hạn chế. Những thách thức này hạn chế khả năng hội nhập toàn diện của đất nước vào chuỗi giá trị toàn cầu.[6] Thêm vào khó khăn, các công ty quốc tế có xu hướng dựa vào các nhà cung cấp hoặc công ty có uy tín từ thị trường trong nước, khiến các công ty Việt Nam gặp bất lợi. Mối quan hệ yếu kém với các thương hiệu toàn cầu lớn thường đặt các doanh nghiệp địa phương vào thế bị động, khiến họ khó đảm bảo các điều khoản và quan hệ đối tác có lợi.[7]

Cơ hộitsự thống nhất vì Doanh nghiệp Nhật Bản trong ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam

Nhật Bản đã khẳng định vị thế là một trong những đối tác kinh tế quan trọng nhất của Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển ngành công nghiệp và các ngành công nghiệp phụ trợ của đất nước thông qua đầu tư đáng kể và hợp tác chặt chẽ. Trong số 143 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, Nhật Bản nổi bật là nhà đầu tư lớn thứ ba, với khoảng 5.300 dự án có tổng giá trị 14 tỷ nhân dân tệ, trong đó hơn 701 tỷ nhân dân tệ thuộc lĩnh vực công nghiệp.[8].

Ngành công nghiệp chế biến của Việt Nam đang nhận được sự quan tâm lớn từ các doanh nghiệp và nhà đầu tư Nhật Bản. Ông Takeo Nakajima, Trưởng phái đoàn Tổ chức Thương mại Quốc tế Nhật Bản (JETRO) tại Hà Nội, nhấn mạnh sự quan tâm mạnh mẽ của Nhật Bản đối với Việt Nam, cho rằng: “Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản hiện coi Việt Nam là mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng của họ. Để củng cố hơn nữa vai trò này, Việt Nam cần tập trung vào phát triển toàn diện các ngành công nghiệp chế biến. Nguồn cung nguyên vật liệu và linh kiện ổn định trong nước sẽ giúp các doanh nghiệp tạo ra chuỗi cung ứng linh hoạt hơn, giảm chi phí và thúc đẩy sự phát triển của các ngành sản xuất và chế biến trong nước”.”[9].

Mặt khác, theo khảo sát của JETRO, tỷ lệ nội địa hóa của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đã tăng từ 28% cách đây 10 năm lên 37% vào năm 2022.[10]; nhưng các công ty đang gặp khó khăn, đặc biệt là về chất lượng nhà cung cấp. Mặc dù một số công ty đạt được tỷ lệ nội địa hóa cao, nhu cầu về các nhà cung cấp đáng tin cậy, chất lượng cao có thể cung cấp giá cả cạnh tranh vẫn là một thách thức để tiến triển hơn nữa.

Trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong ngành công nghiệp hỗ trợ đã bày tỏ cam kết đáp ứng các tiêu chuẩn cao của đối tác Nhật Bản. Các doanh nghiệp Việt Nam này sẵn sàng tiếp tục đầu tư vào cơ sở vật chất và công nghệ để đáp ứng các tiêu chuẩn của Nhật Bản, phản ánh tầm quan trọng của các mối quan hệ đối tác này trong việc thúc đẩy tăng trưởng và thành công trong ngành.

Bên cạnh đó, Chính phủ Việt Nam đã nỗ lực hết sức để thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ. Nhận thấy rằng việc giảm chi phí là rất quan trọng đối với sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam, Chính phủ đã đưa ra các sáng kiến như cho vay ưu đãi, miễn thuế và bảo lãnh không có tài sản đảm bảo để giúp các doanh nghiệp mở rộng sản xuất và hội nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đề xuất sửa đổi Nghị định số 111/2015/NĐ-CP nhằm mở rộng định nghĩa về ngành công nghiệp hỗ trợ và cung cấp các ưu đãi nâng cao cho các doanh nghiệp tham gia vào các công đoạn sản xuất thiết yếu như rèn và mạ. Đồng thời, cũng tìm cách tận dụng các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam để tăng cường nội địa hóa nguyên liệu thô và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Nhìn về phía trước, Bộ Công Thương đang soạn thảo Luật Công nghiệp trọng điểm [11] để tạo ra khuôn khổ pháp lý thống nhất cho sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ.

Tóm lại, đầu tư và hợp tác mạnh mẽ của Nhật Bản mang lại những cơ hội đáng kể để thúc đẩy các ngành công nghiệp phụ trợ của Việt Nam. Với các chính sách ưu đãi của chính phủ và những nỗ lực nội địa hóa được cải thiện, Việt Nam vẫn là một hướng đi đầy triển vọng cho các công ty Nhật Bản để củng cố chuỗi cung ứng và thúc đẩy quan hệ đối tác bền vững.

[1] Nghị định số 111/2015/NĐ-CP về phát triển công nghiệp hỗ trợTruy cập>

[2] Tổng quan thị trường cơ khí Việt Nam năm 2022 (Cục Công nghiệp Việt Nam)Truy cập>

[3]  Phân loại ngành kinh tế Việt Nam (VSIC)Truy cập>

[4] VSIC 24310 Đúc sắt và thép; VSIC 24320 Đúc kim loại màu; VSIC 25910 Rèn, ép, dập và cán kim loại; luyện kim bột; VSIC 25920 Gia công (khoan, tiện, cắt, mài..); xử lý và tráng phủ kim loại

[5] Bộ Công Thương (2023): Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần tiến gần hơn đến chuỗi giá trị toàn cầuTruy cập>

[6] Trung tâm phát triển công nghiệp hỗ trợ TP.HCM – CSID (2023): Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đang ở đâuTruy cập>

[7] VNEconomy (2024): Vì sự phát triển của các ngành công nghiệp hỗ trợTruy cập>

[8] VNBusiness (2024): Doanh nghiệp Nhật Bản coi Việt Nam là điểm đến đầu tư an toànTruy cập>

[9] CafeF (2023): Phát triển công nghiệp hỗ trợ để thu hút doanh nghiệp Nhật BảnTruy cập>

[10] CafeF (2023): Phát triển công nghiệp hỗ trợ để thu hút doanh nghiệp Nhật BảnTruy cập>

[11] Cổng thông tin điện tử Chính phủ (2024): Đề xuất xây dựng Luật các ngành công nghiệp trọng điểmTruy cập>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.