Bên cạnh đó, Chính phủ Việt Nam tích cực hỗ trợ sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ thông qua nhiều chính sách, bao gồm ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính và khả năng tiếp cận các chương trình đào tạo chuyên ngành. Ngoài ra, Chính phủ đã ký kết nhiều Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), qua đó tiếp tục thúc đẩy hoạt động xuất khẩu và các mối liên kết thương mại toàn cầu của đất nước.

Tuy nhiên, bất chấp thành công đáng kể trong việc thu hút đầu tư nước ngoài, các ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam vẫn tiếp tục đối mặt với những trở ngại lớn. 88% doanh nghiệp trong nước thuộc các ngành này được phân loại là doanh nghiệp nhỏ hoặc vừa, vốn thường gặp khó khăn do nguồn lực tài chính và nhân sự hạn chế. Bên cạnh đó, Việt Nam còn thiếu các doanh nghiệp dẫn đầu ngành có ảnh hưởng mạnh trên thị trường, trong khi đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như đổi mới sản phẩm mới vẫn ở mức tối thiểu. Những thách thức này hạn chế khả năng tham gia đầy đủ của Việt Nam vào các chuỗi giá trị toàn cầu.[6] Làm gia tăng khó khăn, các công ty quốc tế có xu hướng phụ thuộc vào những nhà cung cấp hoặc doanh nghiệp đã được thiết lập vững chắc tại thị trường nội địa của họ, khiến các công ty Việt Nam rơi vào thế bất lợi. Mối liên kết yếu với các thương hiệu toàn cầu lớn thường khiến doanh nghiệp trong nước rơi vào thế bị động, gây khó khăn trong việc đạt được các điều khoản và quan hệ hợp tác thuận lợi.[7]

Cơ htội cho các doanh nghiệp Nhật Bản trong ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam

Nhật Bản đã khẳng định vị thế là một trong những đối tác kinh tế quan trọng nhất của Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của các ngành công nghiệp và công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam thông qua đầu tư quy mô lớn và hợp tác chặt chẽ. Trong số 143 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, Nhật Bản nổi bật là nhà đầu tư lớn thứ ba, với khoảng 5.300 dự án có tổng giá trị $74 tỷ, trong đó hơn 70% thuộc lĩnh vực công nghiệp[8].

Ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam đang nhận được nhiều sự quan tâm từ các doanh nghiệp và nhà đầu tư Nhật Bản. Ông Takeo Nakajima, Trưởng đại diện Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản tại Hà Nội, nhấn mạnh mối quan tâm mạnh mẽ của Nhật Bản đối với Việt Nam: “Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản hiện coi Việt Nam là một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng của mình. Để tiếp tục củng cố vai trò này, Việt Nam cần tập trung phát triển sâu rộng các ngành công nghiệp hỗ trợ. Nguồn cung nguyên vật liệu và linh kiện ổn định trong nước sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng các chuỗi cung ứng linh hoạt hơn, giảm chi phí và thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực sản xuất, chế biến trong nước”[9].

Mặt khác, theo một khảo sát của JETRO, tỷ lệ nội địa hóa của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đã tăng từ 28% cách đây mười năm lên 37% vào năm 2022[10]; tuy nhiên, các doanh nghiệp đang gặp khó khăn, đặc biệt về chất lượng nhà cung cấp. Mặc dù một số doanh nghiệp đã đạt tỷ lệ nội địa hóa cao, nhu cầu về các nhà cung cấp đáng tin cậy, chất lượng cao và có mức giá cạnh tranh vẫn là thách thức đối với quá trình phát triển tiếp theo.

Trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong ngành công nghiệp hỗ trợ đã thể hiện cam kết đáp ứng các tiêu chuẩn cao của đối tác Nhật Bản. Các doanh nghiệp Việt Nam này sẵn sàng tiếp tục đầu tư vào cơ sở vật chất và công nghệ để đáp ứng tiêu chuẩn Nhật Bản, qua đó phản ánh tầm quan trọng của những mối quan hệ hợp tác này trong việc thúc đẩy tăng trưởng và thành công của ngành.

Bên cạnh đó, Chính phủ Việt Nam đã dành nỗ lực quan trọng để thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ. Nhận thức rằng việc giảm chi phí là yếu tố then chốt đối với sự tăng trưởng của các ngành công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam, Chính phủ đã triển khai các sáng kiến như cho vay ưu đãi, miễn giảm thuế và bảo lãnh không cần tài sản thế chấp nhằm giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất và hội nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đề xuất sửa đổi Nghị định số 111/2015/NĐ-CP nhằm mở rộng định nghĩa về ngành công nghiệp hỗ trợ và đưa ra các ưu đãi tăng cường cho các doanh nghiệp tham gia vào những công đoạn sản xuất thiết yếu như rèn và mạ. Đồng thời, đề xuất này cũng hướng tới việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam để tăng cường nội địa hóa nguyên liệu đầu vào và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Trong thời gian tới, Bộ Công Thương đang xây dựng Luật Công nghiệp Chủ lực[11] nhằm xây dựng một khung pháp lý thống nhất cho sự phát triển của các ngành chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ.

Tóm lại, hoạt động đầu tư và hợp tác mạnh mẽ của Nhật Bản mang đến những cơ hội đáng kể cho việc thúc đẩy các ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam. Với các chính sách ưu đãi của Chính phủ và những nỗ lực cải thiện tỷ lệ nội địa hóa, Việt Nam vẫn là một hướng đi đầy triển vọng để các doanh nghiệp Nhật Bản củng cố chuỗi cung ứng và xây dựng quan hệ hợp tác bền vững.

[1] Nghị định số 111/2015/NĐ-CP về phát triển công nghiệp hỗ trợ <Truy cập>

[2] Cục Công nghiệp Việt Nam (2022) Tổng quan thị trường cơ khí Việt Nam năm 2022 <Truy cập>

[3]  Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (VSIC) <Truy cập>

[4] VSIC 24310 Đúc gang, thép; VSIC 24320 Đúc kim loại màu; VSIC 25910 Rèn, ép, dập và cán tạo hình kim loại; luyện bột kim loại; VSIC 25920 Gia công cơ khí (khoan, tiện, cắt, mài..); xử lý và tráng phủ kim loại

[5] MOIT (2023): Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần tiến gần hơn đến chuỗi giá trị toàn cầu <Truy cập>

[6] Trung tâm Phát triển Công nghiệp hỗ trợ TP.HCM – CSID (2023): Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đang ở đâu <Truy cập>

[7] VNEconomy (2024): Vì sự phát triển của các ngành công nghiệp hỗ trợ <Truy cập>

[8] VNBusiness (2024): Doanh nghiệp Nhật Bản coi Việt Nam là điểm đến đầu tư an toàn <Truy cập>

[9] CafeF (2023): Phát triển công nghiệp hỗ trợ để thu hút doanh nghiệp Nhật Bản <Truy cập>

[10] CafeF (2023): Phát triển công nghiệp hỗ trợ để thu hút doanh nghiệp Nhật Bản <Truy cập>

[11] Cổng Thông tin điện tử Chính phủ Việt Nam (2024): Đề xuất xây dựng Luật về các ngành công nghiệp chủ lực <Truy cập>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.