Bài viết này xem xét tác động của việc tái cấu trúc hành chính năm 2025 đối với tình hình kinh tế. Quá trình chuyển đổi sang hệ thống hành chính hai cấp nhằm mục đích đơn giản hóa các thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả. Mặc dù dự kiến sẽ có các cơ hội tăng trưởng và đầu tư, nhưng cũng có thể phát sinh những thách thức như sự không nhất quán về mặt pháp lý và việc thực hiện không đồng đều giữa các vùng.

Vì sao cải cách hành chính cấp tỉnh phải được tiến hành

Kể từ khi thống nhất Bắc và Nam Việt Nam sau Chiến tranh Việt Nam, các cuộc cải tổ hành chính đã được thực hiện nhiều lần để phù hợp với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Năm 1975, có khoảng 72 đơn vị hành chính cấp tỉnh, nhưng đến năm 1976, chúng được hợp nhất thành 38 đơn vị để tập trung hóa và tinh giản bộ máy hành chính.[1]. Trong những thập kỷ tiếp theo, Việt Nam đã áp dụng phương pháp phân quyền để thúc đẩy phát triển vùng miền, từng bước tái lập các tỉnh. Số lượng tỉnh tăng lên 53 tỉnh vào năm 1991, 61 tỉnh vào năm 1997, 64 tỉnh vào năm 2003 và 63 tỉnh vào năm 2008. Tuy nhiên, trong suốt giai đoạn này, cơ cấu hành chính ba cấp – tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương, huyện và xã – vẫn không thay đổi.

Theo Nghị quyết 18-NQ/TW[2] , Mặc dù bộ máy hành chính đã trải qua những nỗ lực cải cách đáng kể, nhưng hiệu quả hoạt động vẫn còn hạn chế và nhiều phức tạp. Các yếu tố cơ bản quan trọng cũng được xác định. Các tổ chức chính trị - hành chính chưa theo kịp nhu cầu hiện đại, một phần do sự khác biệt về nhận thức và trách nhiệm giữa các tổ chức về sự cần thiết phải cải cách. Hơn nữa, còn thiếu sự nhất quán trong cấu trúc tổ chức, quản lý nhân sự và ra quyết định, cần cải thiện nhận thức tình huống, khả năng lãnh đạo và các biện pháp khuyến khích. Những thách thức dai dẳng như sự chồng chéo pháp lý, chính sách nhân sự không đầy đủ và năng lực kiểm toán, đánh giá chưa đủ mạnh cản trở việc đơn giản hóa hệ thống hành chính. Những thách thức này đã thúc đẩy chính phủ áp dụng các phương pháp hiệu quả và thiết thực hơn để tái cấu trúc hệ thống hành chính công và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho người dân.

Tái cấu trúc quản lý hành chính địa phương: Giới thiệu hệ thống hai cấp

Tổng quan

Đầu năm 2025, sau nhiều vòng thảo luận, một cuộc cải tổ bộ máy hành chính công đã được quyết định, theo đó sẽ áp dụng hệ thống hai cấp ở cấp địa phương nhằm giảm thiểu sự phân mảnh và trùng lặp nhiệm vụ.

Overview of Local Administrative Reorganization (Simplified Display)

Nguồn: B&Company

Cơ cấu mới này bao gồm 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh và 3.321 xã, đồng thời bãi bỏ các đơn vị hành chính cấp trung gian. Ví dụ, địa chỉ trước đây ghi là “Phố Lê Duẩn, xã Cửa Nam, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội” nay được ghi là “Phố Lê Duẩn, xã Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội”.”

– Các tỉnh/thành phố: Các cơ quan hành chính khu vực chủ yếu ban hành nghị quyết và chỉ thị để quản lý và giám sát các hoạt động cấp dưới, chịu trách nhiệm điều hành chính quyền cấp xã.

– Cấp xã: Cấp hành chính này bao gồm các xã và phường đặc biệt, chịu trách nhiệm tự chủ thực hiện các chính sách trong khuôn khổ do chính phủ trung ương và chính quyền tỉnh/thành phố đề ra. Cấp này quản lý sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương và báo cáo cho các tỉnh/thành phố. Thành phố Hà Nội có tổng cộng 126 đơn vị xã, trong khi Thành phố Hồ Chí Minh có 168 đơn vị xã.

Các tỉnh và thành phố sau khi tái tổ chức

34 tỉnh và thành phố mới được thành lập bằng cách hợp nhất 63 đơn vị cũ dựa trên các tiêu chí như diện tích, dân số, văn hóa, địa lý và quốc phòng. Chúng chính thức đi vào hoạt động ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Bản đồ Việt Nam sau khi tổ chức lại chính quyền tỉnh/thành phố.

Nguồn: B&Company

Về diện tích, tỉnh Lâm Đồng (sau khi sáp nhập với Bình Phước và Đắk Lắk) trở thành tỉnh lớn nhất Việt Nam với 24.000 km², trong khi tỉnh Hưng Yên (sau khi sáp nhập với Thái Bình) trở thành tỉnh nhỏ nhất với 2.500 km². Về dân số, Thành phố Hồ Chí Minh, sau khi sáp nhập với Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương, trở thành thành phố đông dân nhất với khoảng 14 triệu người. Về mật độ dân số, Hà Nội có mật độ cao nhất, vượt quá 2.600 người/km². Tỉnh có dân số ít nhất là Lai Châu, với khoảng 500.000 cư dân.

Diện tích và dân số của các tỉnh và thành phố mới (Dữ liệu năm 2024)

Nguồn: B&Company tổng hợp

Tác động đến nền kinh tế

Trong lịch sử, tổng sản phẩm quốc nội (GRDP) khu vực cho thấy Thành phố Hồ Chí Minh đạt 1.800 nghìn tỷ đồng và Hà Nội đạt 1.400 nghìn tỷ đồng, cùng nhau chiếm khoảng một phần ba tổng số. Hầu hết các tỉnh, thành phố khác có GRDP dưới 500 nghìn tỷ đồng, chỉ có 10 tỉnh, thành phố vượt quá 200 nghìn tỷ đồng.

Việc hợp nhất các tỉnh sẽ củng cố thế mạnh khu vực bằng cách tạo ra các trung tâm kinh tế lớn, năng động và thúc đẩy tập trung kinh tế. Thành phố Hồ Chí Minh mới, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, sẽ trở thành siêu đô thị đầu tiên, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong phát triển đô thị. Bên cạnh vai trò là trung tâm thương mại và tài chính, nó sẽ trở thành một trung tâm kinh tế lớn của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, kết hợp thế mạnh công nghiệp của Bình Dương với cơ sở hạ tầng dầu khí, logistics và du lịch biển của Bà Rịa-Vũng Tàu. Quy mô kinh tế của thành phố sẽ vượt quá 2.700 nghìn tỷ đồng, gấp đôi Hà Nội và chiếm khoảng một phần tư tổng kinh tế cả nước. Cơ cấu kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh sẽ thay đổi, với tỷ trọng ngành công nghiệp tăng từ 221 nghìn tỷ nhân dân tệ lên 351 nghìn tỷ nhân dân tệ, trong khi ngành dịch vụ giảm từ 651 nghìn tỷ nhân dân tệ xuống 521 nghìn tỷ nhân dân tệ. Đồng thời, tổng sản phẩm quốc nội (GRDP) cũng sẽ tăng đáng kể ở các thành phố khác nhờ quá trình hợp nhất, như Hải Phòng (481 nghìn tỷ nhân dân tệ), Đà Nẵng (851 nghìn tỷ nhân dân tệ) và Cần Thơ (1.121 nghìn tỷ nhân dân tệ).

10 tỉnh/thành phố hàng đầu theo GRDP (Dữ liệu năm 2024)

 Đơn vị: Nghìn tỷ đồng

Nguồn: B&Company tổng hợp

Đọc thêm 

Việt Nam chính thức triển khai tái cơ cấu tỉnh và mô hình chính quyền địa phương hai cấp vào ngày 1 tháng 7

Triển vọng kinh tế các tỉnh Đông Nam Bộ sau khi sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh

[1]  VnExpress (2025)Truy cập>

[2]  Nghị quyết số 18-NQ/TWTruy cập>