NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ VIỆT NAM Ở ĐIỂM BẬT

15/06/2021

B&Company

Tổng quan

Ngành ô tô Việt Nam đối mặt với thách thức sản xuất trong nước

Quy mô thị trường ô tô Việt Nam từng được xem là tương đối nhỏ và bị nhiều nhà sản xuất Nhật Bản bỏ qua. Từng có quan điểm phổ biến rằng việc tự do hóa thương mại giữa các quốc gia ASEAN sẽ khiến ngành ô tô trở nên không cần thiết tại Việt Nam. Tuy nhiên, nhu cầu ô tô tại Việt Nam gần đây đã tăng lên. Liệu đây có thể là yếu tố thúc đẩy tiềm năng cho sự phát triển của nền tảng sản xuất?

Du khách Nhật Bản đến Việt Nam vẫn ấn tượng trước những dòng xe máy đông đúc. Tỷ lệ sở hữu ô tô năm 2018 là 2,3 xe trên 100 người, thấp hơn nhiều so với Thái Lan (20,4) hoặc Nhật Bản, Mỹ và châu Âu (trên 50). Một trong những rào cản là thuế, trong khi doanh số xe du lịch vẫn trì trệ, ở mức dưới 100.000 xe mỗi năm. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cùng với thu nhập gia tăng, tự do hóa thương mại và mức thuế thấp hơn đã thúc đẩy thị trường mở rộng nhanh chóng, đạt 200.000 xe vào năm 2020, tương đương khoảng một nửa sản lượng xe du lịch bán ra tại Thái Lan (hơn 400.000 xe; nếu tính cả xe thương mại thì con số này vào khoảng 800.000 xe tại Thái Lan). Hiện nay, hai thành phố lớn nhất là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang dẫn đầu, chiếm 45% số xe du lịch được sở hữu, nhưng xu hướng này có khả năng sẽ lan rộng trên toàn quốc. Năm 2020, năm xảy ra đại dịch Covid-19, doanh số tại Thái Lan và Indonesia lần lượt giảm khoảng 20% và 50%, trong khi doanh số tại Việt Nam vẫn ổn định ở mức khoảng 8%. Cụ thể, tháng 4 năm 2021 ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ, với mức tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước.

Doanh số xe du lịch tại Việt Nam (mười nghìn xe)

Nguồn: Hiệp hội các Nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA), Vietnam Custom, Trade Map

Việt Nam cũng đã trở thành một trung tâm sản xuất trong ASEAN, với Vinfast (nhà sản xuất ô tô thuộc tập đoàn lớn nhất Việt Nam Vingroup) bắt đầu sản xuất ô tô từ năm 2019 và ra mắt 12 mẫu xe, trong đó có mẫu xe điện e34 dự kiến được đưa ra thị trường vào cuối năm 2021. Hoạt động sản xuất đang diễn ra đúng tiến độ. Tuy nhiên, tỷ lệ nội địa hóa linh kiện chỉ đạt 10-20%, khiến chi phí cao hơn so với các quốc gia láng giềng. Do đó, công ty đã đề ra kế hoạch tăng tỷ lệ nội địa hóa và nâng sản lượng hằng năm từ mức hiện tại 250.000 xe lên 500.000 xe vào năm 2025. Các doanh nghiệp trong nước khác, như Thaco và Thanh Cong Group, cũng có khả năng sẽ làm theo, trong khi các nhà sản xuất Nhật Bản và Hàn Quốc có thị phần lớn (Toyota, Hyundai, v.v.) nhiều khả năng sẽ tăng cường thu mua tại Việt Nam trong quá trình chuyển dịch lao động trong ASEAN.

Mặt khác, chính phủ và các hiệp hội ngành đang lên kế hoạch nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 40% và xuất khẩu xe thành phẩm. Chính phủ đã đặt mục tiêu sản xuất 1 triệu xe mỗi năm, doanh số 900.000 xe mỗi năm, tỷ lệ sở hữu 5 xe trên 100 người mỗi năm, hơn 1.000 nhà cung cấp linh kiện và 5.000 km đường cao tốc; đồng thời tận dụng cơ hội chuyển dịch các cơ sở sản xuất khỏi Trung Quốc sau cuộc khủng hoảng COVID-19 để xây dựng một xã hội ô tô.

Năm 2018, ngành ô tô đóng góp 3% GDP, cao một cách đáng ngạc nhiên so với mức 4% của Đức, 5% của Trung Quốc và 12% của Thái Lan. Chẳng hạn, với sản lượng 500.000 xe/năm và giá bán trung bình 400 triệu đồng, đây đã là một ngành công nghiệp quy mô lớn với quy mô thị trường khoảng 209 nghìn tỷ đồng. Nâng tỷ lệ nội địa hóa và gia tăng giá trị gia tăng cho thị trường trong nước là những ưu tiên hàng đầu. Về các ngành công nghiệp nền tảng, ngành điện tử đã đạt được bước tiến vượt bậc, trong khi ngành linh kiện và vật liệu cũng đang phát triển.

Chỉ khoảng ba năm trước, khi Vingroup đề nghị hợp tác thành lập ngành công nghiệp ô tô trong vòng một năm, nhiều nhà sản xuất Nhật Bản đã từ chối. Họ cho rằng Vingroup đã thành công trong lĩnh vực bán lẻ và bất động sản, nhưng sẽ không thành công trong lĩnh vực ô tô. Do đó, các công ty Nhật Bản đã bỏ lỡ cơ hội hợp tác. Tư duy của nhiều doanh nhân Việt Nam ngày nay là: “nếu đi đúng hướng và không bỏ cuộc, chúng ta có thể bắt kịp các quốc gia phát triển, bởi khoảng cách giữa chúng ta và họ vẫn còn rất lớn”.

Tài liệu tham khảo:

[1] Dữ liệu từ Hiệp hội các Nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA) không bao gồm dữ liệu của các công ty không phải là thành viên

[2] Số lượng ô tô nội địa là tổng số ô tô đã bán trừ đi số lượng ô tô nhập khẩu.

B&Company

Công ty B&Company, Inc.

Công ty Nhật Bản đầu tiên chuyên về nghiên cứu thị trường tại Việt Nam từ năm 2008. Chúng tôi cung cấp một loạt các dịch vụ bao gồm báo cáo ngành, phỏng vấn ngành, khảo sát người tiêu dùng, kết nối kinh doanh. Ngoài ra, chúng tôi gần đây đã phát triển một cơ sở dữ liệu gồm hơn 900.000 công ty tại Việt Nam, có thể được sử dụng để tìm kiếm đối tác và phân tích thị trường.

Vui lòng liên hệ với chúng tôi nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào.

info@b-company.jp + (84) 28 3910 3913