Trong những năm qua, Nhật Bản vẫn luôn là một trong những đối tác chiến lược hàng đầu của Việt Nam và là nhà đầu tư lớn thứ ba của đất nước, với dòng vốn FDI mạnh mẽ đổ vào các ngành điện tử và linh kiện điện tử, cơ khí chính xác và các ngành công nghiệp hỗ trợ cho ô tô và xe máy. Do đó, việc lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy đã trở thành một quyết định then chốt đối với hiệu quả hoạt động và sự phát triển lâu dài. Bài viết này xem xét sự phân bố không gian của các doanh nghiệp Nhật Bản tại các khu công nghiệp trọng điểm của Việt Nam, xác định các cụm công nghiệp chính thu hút nhiều doanh nghiệp Nhật Bản nhất ở miền Bắc và miền Nam, và nêu bật các yếu tố chính định hình sự lựa chọn địa điểm của họ.

Tổng quan về hệ thống khu công nghiệp Việt Nam và các công ty Nhật Bản

Quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Nhật Bản được thiết lập năm 1973 và đã phát triển hơn 50 năm. Tháng 11 năm 2023, hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định và thịnh vượng khu vực. Tại cuộc đối thoại lần thứ hai năm 2025 giữa Thủ tướng và các doanh nghiệp Nhật Bản, Nhật Bản đã khẳng định vị thế là một trong những nhà đầu tư lớn nhất của Việt Nam. Tính đến cuối tháng 7 năm 2025, Nhật Bản có 5.608 dự án đang hoạt động tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư đăng ký là 79,4 tỷ USD, đứng thứ ba trong số 151 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, với các dự án nổi bật như Dự án Nhà máy lọc dầu và hóa dầu Nghi Sơn, dự án Thành phố Thông minh tại quận Đông Anh (Hà Nội), và dự án nhà máy nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2.[1].

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc đối thoại với các doanh nghiệp Nhật Bản.

Nguồn: Bảo Chính Phủ

Về nguồn cung khu công nghiệp, tính đến năm 2025, Việt Nam có 478 khu công nghiệp đã được thành lập, cung cấp khoảng 101,6 nghìn ha đất công nghiệp. Trong số đó, 324 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động với khoảng 68 nghìn ha đất công nghiệp, còn 153 khu công nghiệp đang trong giai đoạn xây dựng với khoảng 32,6 nghìn ha dự kiến sẽ được đưa vào sử dụng trong thời gian tới.[2]Trong tám tháng đầu năm 2025, tỷ lệ sử dụng trung bình của các khu công nghiệp đang hoạt động duy trì ở mức 751 TP3T, trong đó các tỉnh trọng điểm phía Bắc đạt khoảng 831 TP3T và phía Nam khoảng 921 TP3T.[3].

Ngoài ra, cơ sở dữ liệu doanh nghiệp của B&Company cho thấy đến năm 2023, hơn 3.200 công ty Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam, chiếm hơn 151 tỷ 3 nghìn tỷ USD trong tổng số doanh nghiệp FDI của cả nước. Đáng chú ý, khoảng 301 tỷ 3 nghìn tỷ USD trong số các công ty Nhật Bản này đặt trụ sở tại các khu công nghiệp.

Japanese companies in the industrial park by region in 2023

100% = 1.069 công ty

Nguồn: Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp B&Company

Xét về cơ cấu các công ty Nhật Bản đặt tại các khu công nghiệp theo vùng kinh tế, sự phân bố tập trung chủ yếu ở hai cực tăng trưởng chính: Đông Nam Á (481 TP3T) và Đồng bằng sông Hồng (421 TP3T), chiếm khoảng 901 TP3T trong tổng số các công ty Nhật Bản tại các khu công nghiệp. Ngược lại, khu vực miền Trung và các khu vực khác chỉ chiếm một phần nhỏ (khoảng 51 TP3T mỗi khu vực), cho thấy sự chênh lệch rõ rệt về sức hấp dẫn đầu tư giữa các vùng.

Top 10 provinces with the highest concentration of Japanese companies in industrial parks in 2023

Đơn vị: Công ty

Nguồn: Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp B&Company

Ở cấp tỉnh, Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai dẫn đầu về số lượng doanh nghiệp Nhật Bản đặt trụ sở tại các khu công nghiệp, với lần lượt 236 và 192 doanh nghiệp, phản ánh vai trò của khu vực Đông Nam Á như một trung tâm sản xuất và logistics. Hà Nội, Hải Phòng và Hưng Yên xếp tiếp theo, cho thấy Đồng bằng sông Hồng là điểm đến hấp dẫn thứ hai, đặc biệt là đối với các ngành sản xuất hướng xuất khẩu và các ngành công nghiệp hỗ trợ. Khoảng cách rõ rệt giữa nhóm dẫn đầu và các địa phương khác như Đà Nẵng và Phú Thọ cho thấy đầu tư của Nhật Bản vẫn tập trung cao độ ở một số “điểm đến quen thuộc”.

Vì sao các công ty Nhật Bản thường chọn các hành lang công nghiệp phía Bắc và phía Nam?

Các công ty Nhật Bản có xu hướng tập trung tại hành lang công nghiệp phía Nam (Thành phố Hồ Chí Minh – Đồng Nai) và hành lang công nghiệp phía Bắc (Hà Nội – Hải Phòng – Bắc Ninh – Hưng Yên) vì những khu vực này đồng thời sở hữu lợi thế về logistics, hệ sinh thái công nghiệp phát triển, môi trường đầu tư ổn định và chất lượng quản trị địa phương luôn vững mạnh.

– Lợi thế về hậu cần và xuất khẩu: Các trung tâm tăng trưởng này có mối liên hệ chặt chẽ với các cảng biển và cảng container lớn, giúp tối ưu hóa cả chi phí và thời gian giao hàng. Đặc biệt, các cảng xung quanh Thành phố Hồ Chí Minh và Hải Phòng nằm trong số 100 cảng container bận rộn nhất thế giới. Cụ thể, Cảng Thành phố Hồ Chí Minh xếp thứ 22 với sản lượng vượt quá 9,1 triệu TEU vào năm 2024, trong khi Cảng Hải Phòng xếp thứ 29 (tăng bốn bậc so với năm 2024) với sản lượng khoảng 7,1 triệu TEU vào năm 2024.[4].

– Một hệ sinh thái công nghiệp đã được thiết lập vững chắc và ngày càng hoàn thiện: Khi một cụm sản xuất mạnh và mạng lưới nhà cung cấp vững chắc đã được thiết lập, các doanh nghiệp tham gia sau thường "đi theo hệ sinh thái" để dễ dàng tìm kiếm đối tác, dịch vụ và nguồn lao động hơn—đặc biệt là trong các ngành công nghiệp hướng xuất khẩu. Ví dụ như Khu công nghiệp Amata ở Đồng Nai, nơi đặt trụ sở của các công ty lớn của Nhật Bản như NOK, Tokyo Ink, Nikko và Okamoto, và Khu công nghiệp Thăng Long I ở Hà Nội, nơi có sự hiện diện của các công ty lớn của Nhật Bản như Canon, Panasonic, Mitsubishi và Daikin.[5].

– Môi trường đầu tư thuận lợi và chất lượng quản trị mạnh mẽ: Một số địa phương hàng đầu đạt điểm cao trong các chỉ số môi trường kinh doanh. Ví dụ, Hải Phòng được công bố xếp hạng nhất trong Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2024 với 74,84 điểm, trong khi Hưng Yên lần đầu tiên lọt vào Top 10 với 70,18 điểm – cho thấy sự cải thiện trong quản trị và môi trường kinh doanh thân thiện hơn tại các khu công nghiệp trọng điểm.[6].

– Tiêu chuẩn cao về cơ sở hạ tầng và tuân thủ các quy định môi trường: Các cụm khu công nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh – Đồng Nai và Hà Nội – Hải Phòng – Hưng Yên – Bắc Ninh thường được các nhà đầu tư Nhật Bản đánh giá cao nhờ cơ sở hạ tầng kỹ thuật tương đối tích hợp và các yêu cầu tuân thủ môi trường ngày càng nghiêm ngặt – đặc biệt là năng lực thu gom và xử lý nước thải tập trung. Tại tỉnh Đồng Nai, 1001 công suất 3 tấn khu công nghiệp có hệ thống thu gom và xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn. Ở miền Bắc, Hải Phòng cũng báo cáo rằng 1001 công suất 3 tấn khu công nghiệp của mình đáp ứng các tiêu chuẩn thu gom và xử lý nước thải.[7].

Một số khu công nghiệp Nhật Bản nổi tiếng tại Việt Nam dành cho các công ty Nhật Bản:

1. Khu công nghiệp Thăng Long I

Nguồn: Clip1

Tổng hợp của B&Company

2. Khu công nghiệp Thăng Long II

Nguồn: Tlip2

Tổng hợp của B&Company

3. Khu công nghiệp Long Đức

Nguồn: Địa chỉ IP Long Duc

Nguồn: B&Company tổng hợp

4. Khu công nghiệp Mỹ Phước 3

Nguồn: Khucongnghiep

Tổng hợp của B&Company

5. Khu công nghiệp Nhật Bản – Hải Phòng (Nomura Hải Phòng)

Nguồn: Datởmienbac

Tổng hợp của B&Company

Giảm thiểu rủi ro khi lựa chọn khu công nghiệp tại Việt Nam và cách B&Company có thể hỗ trợ bạn thành công

Đầu tiên, Hãy chọn hành lang công nghiệp trước khi chọn khu công nghiệp.Các nhà sản xuất Nhật Bản thường tập trung ở những nơi có chuỗi cung ứng phát triển tốt, nguồn lao động dồi dào và môi trường kinh doanh thuận lợi. Trước tiên, hãy xác định các yếu tố thiết yếu (tiếp cận cảng, kết nối đường cao tốc, nguồn lao động sẵn có và các nhà cung cấp chính), sau đó lập danh sách rút gọn các khu công nghiệp nằm trong hành lang đó.

Thứ hai, Đánh giá hậu cần dựa trên thực tế hoạt động chứ không phải khoảng cách trên bản đồ.“Gần cảng” vẫn có thể tiềm ẩn chi phí phát sinh nếu các tuyến đường giao hàng chặng cuối bị tắc nghẽn hoặc việc vận chuyển bằng xe tải bị hạn chế về thời gian. Các khu công nghiệp được kết nối chặt chẽ với các cụm cảng biển nước sâu và hệ thống hậu cần tích hợp thường mang lại thời gian giao hàng dự đoán được hơn và khả năng mở rộng tốt hơn cho các hoạt động hướng đến xuất khẩu.

Thứ ba, Sử dụng hệ sinh thái Nhật Bản như một bộ lọc lựa chọn—và tận dụng dữ liệu để nhanh chóng xác thực nó.Nhiều công ty Nhật Bản ưa chuộng các khu công nghiệp nơi đã có sẵn các doanh nghiệp Nhật Bản và nhà cung cấp đạt tiêu chuẩn Nhật Bản để giảm thiểu khó khăn trong quản lý chất lượng và tuân thủ quy định.

Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong nghiên cứu thị trường và tư vấn đầu tư cho các công ty Nhật Bản và quốc tế, B&Company giúp các nhà đầu tư nước ngoài hiểu rõ thị trường, tìm kiếm đối tác đáng tin cậy và thực hiện các chiến lược hiệu quả tại Việt Nam. B&Company hỗ trợ các nhà đầu tư Nhật Bản ở mỗi bước quan trọng trong việc lựa chọn khu công nghiệp tại Việt Nam, bao gồm:

– Xây dựng chiến lược lựa chọn khu công nghiệp: Xây dựng danh sách rút gọn các khu công nghiệp dựa trên chiến lược, tập trung vào vị trí, sự phù hợp với ngành, hậu cần, cơ cấu chi phí và khả năng mở rộng.

– Khảo sát hiện trường và đánh giá đất đai: Tổ chức và tham gia các chuyến thăm khảo sát thực địa, liên hệ với các nhà phát triển khu công nghiệp và các bên liên quan tại địa phương, đồng thời xác minh tình trạng sẵn có của đất đai, sự sẵn sàng của cơ sở hạ tầng và điều kiện hoạt động thực tế.

– Tìm kiếm đối tác và kết nối kinh doanh: Xác định các đối tác, nhà cung cấp và khách hàng tiềm năng trong và xung quanh các khu công nghiệp mục tiêu để giúp các nhà đầu tư nhanh chóng xây dựng một hệ sinh thái địa phương đáng tin cậy.

* Lưu ý: Nếu bạn muốn trích dẫn thông tin trong bài viết này, vui lòng ghi rõ nguồn và kèm theo link bài viết để đảm bảo tôn trọng bản quyền.

Ảnh bìa: Địa chỉ IP Long Duc

[1] Việt Nam - Nhật Bản tăng cường hợp tác toàn diện trong kỷ nguyên mới.Truy cập>

[2] Việt Nam hiện có 478 khu công nghiệp đang hoạt động với tỷ lệ sử dụng cao.Truy cập>

[3] Tình hình bất động sản công nghiệp Việt Nam năm 2025Truy cập>

[4] Ba cảng biển của Việt Nam lọt vào danh sách 100 cảng container nhộn nhịp nhất thế giới.Truy cập>

[5] Các tỉnh và khu công nghiệp tại Việt Nam có mật độ tập trung cao các công ty Nhật Bản.Truy cập>

[6] Thông báo về Báo cáo Chỉ số Năng lực Cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2024Truy cập>

[7] Hải Phòng quyết tâm không tạo ra thêm các điểm nóng ô nhiễm môi trường mới.Truy cập>