Kế hoạch Hành động Quốc gia của Việt Nam về Kinh tế Tuần hoàn đến năm 2035 nhằm giải quyết các thách thức môi trường, đồng thời bảo đảm tăng trưởng kinh tế bền vững. Trong bối cảnh tình trạng cạn kiệt tài nguyên và ô nhiễm ngày càng gia tăng, Chính phủ tập trung vào việc giảm thiểu chất thải, phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Thực trạng môi trường và kinh tế của Việt Nam

Nền kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, với GDP vượt 476 tỷ USD vào năm 2024, tăng 7% so với năm 2023[2]. Ngành công nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, với chỉ số sản xuất công nghiệp tăng hơn 8% so với cùng kỳ năm trước[3]. Bên cạnh đó, tỷ lệ đô thị hóa của cả nước đã vượt 44%, tăng 16% so với năm trước[4].

Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng của sản xuất công nghiệp và quá trình đô thị hóa đã đẩy môi trường Việt Nam vào tình trạng đáng báo động. Năm 2024, cả nước phát sinh khoảng 60.000 tấn chất thải mỗi ngày, trong đó các khu vực đô thị chiếm hơn 60% khối lượng này[5]. Tính đến năm 2023, 55% chất thải được xử lý bằng hình thức chôn lấp không hợp vệ sinh, 20% được xử lý bằng hình thức đốt lộ thiên, và chỉ 10% được xử lý, tái chế đúng quy cách[6]. Để giải quyết vấn đề cấp bách này, Chính phủ đã ban hành Kế hoạch Hành động Quốc gia thực hiện Kinh tế Tuần hoàn đến năm 2035, đưa ra lộ trình rõ ràng nhằm cải thiện công tác quản lý chất thải, đẩy mạnh hoạt động tái chế và chuyển đổi sang nền kinh tế bền vững.

Government Plan for Circular Economy

Ngày 23 tháng 1 năm 2025, Phó Thủ tướng đã ký Quyết định số 222/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch Hành động Quốc gia thực hiện Kinh tế Tuần hoàn đến năm 2035. Với mục tiêu rõ ràng và có thể định lượng cho năm 2030, Chính phủ hướng tới thúc đẩy sản xuất năng lượng tái tạo, tối đa hóa việc tái sử dụng vật liệu, giảm thiểu phát sinh chất thải và hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trường.

Nguồn: Thuvienphapluat

Bên cạnh đó, Chính phủ đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu trong Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vào năm 2035. Mục tiêu là định vị Việt Nam trở thành nhà cung cấp chủ chốt về công nghệ, thiết bị, sản phẩm, dịch vụ và đầu tư cho nền kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, Việt Nam cam kết nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm phát triển bền vững.

Thách thức trong quá trình triển khai

Việc triển khai nền kinh tế tuần hoàn đòi hỏi những thay đổi mang tính hệ thống trong các ngành, khuôn khổ chính sách và hành vi của người tiêu dùng, qua đó đặt ra nhiều trở ngại. Trước hết, một trong những thách thức lớn nhất đối với việc áp dụng kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam là nhận thức và hiểu biết còn hạn chế về mô hình này, đặc biệt trong cộng đồng doanh nghiệp và công chúng. Trong nhiều trường hợp, người dân vẫn chưa hình thành thói quen tái sử dụng, tái chế và giảm thiểu chất thải trong đời sống hằng ngày. Theo khảo sát năm 2023 của Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, 80.6% hộ gia đình và 75.5% doanh nghiệp cho biết thiếu động lực để phân loại chất thải tại nguồn, do chất thải sau khi phân loại cuối cùng vẫn bị trộn lẫn trong quá trình thu gom và đưa đi xử lý tập trung[7]. Thứ hai, cơ sở hạ tầng và công nghệ của Việt Nam vẫn chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của nền kinh tế tuần hoàn. Mặc dù công tác thu gom, xử lý và tái chế chất thải đã được cải thiện, cả khu vực đô thị và nông thôn vẫn thiếu các cơ sở xử lý và tái chế chất thải phù hợp[8]. Cuối cùng, hạn chế về tài chính là một thách thức đáng kể khác. Việc triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn đòi hỏi nguồn đầu tư lớn vào công nghệ, cơ sở hạ tầng và đào tạo nhân lực. Đây là vấn đề đặc biệt khó khăn đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn thường gặp hạn chế trong việc tiếp cận nguồn vốn và các nguồn lực tài chính[9].

Kết luận