Xung đột Trung Đông: Góc nhìn về chính trị và năng lượng sạch - Thời điểm vàng cho năng lượng sinh học tại Việt Nam

Xung đột Trung Đông: Góc nhìn về chính trị và năng lượng sạch – Thời điểm vàng cho năng lượng sinh học tại Việt Nam

02/04/2026

B&Company

Công ty B&Company là công ty Nhật Bản đầu tiên chuyên về nghiên cứu thị trường và tư vấn đầu tư tại Việt Nam từ năm 2008.

Trong chuyên mục “Thông tin Việt Nam”, các nhà nghiên cứu trẻ của B&Company sẽ cung cấp những thông tin cập nhật về xu hướng công nghiệp, xu hướng tiêu dùng và các phong trào xã hội tại Việt Nam.

Bài viết này được viết bằng tiếng Anh và bản dịch tự động được sử dụng cho các phiên bản ngôn ngữ khác. Vui lòng tham khảo phiên bản tiếng Anh để có nội dung chính xác. Mặc dù chúng tôi cố gắng đảm bảo tính chính xác của thông tin gốc, vui lòng kiểm tra riêng từng thông tin. Các diễn giải và triển vọng tương lai là ý kiến cá nhân của mỗi nhà nghiên cứu.

Tóm tắt

The escalation of the conflict in the Middle East between the US and Iran, causing the closure of the Strait of Hormuz in early 2026, has sent global oil prices surging to their highest levels in years, exposing Vietnam’s deep energy vulnerability. As an economy that imports over 30% of its refined petroleum products, Vietnam faces increasing cost pressures across manufacturing, transport, and agriculture. In order to overcome this challenge, the government is pivoting toward the transition to clean energy, especially biofuels, with the hope of economic stabilization and diversifying energy supply sources. For foreign direct investment (FDI) enterprises, Vietnam’s biofuel sector, currently producing just 40% of its ethanol needs domestically, represents one of Southeast Asia’s most compelling clean energy investment opportunities.

Xung đột Trung Đông và tác động của nó đến ngành năng lượng Việt Nam

Đầu tháng 3 năm 2026, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz - một tuyến đường vận chuyển hẹp, nơi vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày, chiếm khoảng 20% khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. [1]Bất kỳ sự gián đoạn nào trên tuyến đường này, chẳng hạn như các cuộc xung đột quân sự gần đây, đều có thể dẫn đến cú sốc đáng kể đối với giá dầu toàn cầu, như đã thấy trong sự gián đoạn nguồn cung vào tháng 3 năm 2026. Ví dụ, giá dầu thô Brent đã tăng khoảng 15% trong những ngày đầu của cuộc xung đột, sau đó tăng vọt lên $120 một thùng khi thị trường bắt đầu tính đến rủi ro gián đoạn kéo dài. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo rằng thế giới có thể phải đối mặt với sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất từ trước đến nay do cuộc xung đột này, có khả năng làm thay đổi động lực giá cả trên toàn cầu. [2]

Xung đột đã gây thiệt hại lớn cho các quốc gia phụ thuộc nhiều vào dầu nhập khẩu, trong đó có Việt Nam. Việt Nam được cho là rất nhạy cảm với sự biến động giá năng lượng toàn cầu do phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung năng lượng nhập khẩu. Khi căng thẳng leo thang ở Trung Đông, khiến giá dầu tăng vọt, tác động có thể lan rộng và đẩy chi phí sản xuất, chi phí hậu cần hoặc chi phí cung ứng cho các doanh nghiệp lên cao. Tác động trực tiếp đến giá bán lẻ đã thể hiện rõ: giá xăng RON 95 biến động mạnh nhưng có xu hướng tăng, đạt đỉnh 33.800 VND/lít, trong khi giá dầu diesel tăng vọt lên 39.900 VND/lít. Trong khi đó, các chuyên gia năng lượng quốc tế cảnh báo rằng xung đột quân sự kéo dài ở Trung Đông có thể đẩy giá dầu thế giới lên mức 110-164 USD/thùng.[3].

Gasoline Price in Vietnam (Jan-Mar 2026)

Petrol Price in Vietnam (Jan-Mar 2026)

Nguồn: baochinhphu.vn, Dầu PV

Các biện pháp của Chính phủ nhằm ổn định ngành năng lượng Việt Nam

Để giảm thiểu khủng hoảng năng lượng trước mắt, Chính phủ Việt Nam đã nhanh chóng hành động trên nhiều mặt trận. Về mặt quản lý, Nghị quyết số 36/NQ-CP (ngày 6 tháng 3 năm 2026) đã đưa ra cơ chế điều chỉnh giá nhiên liệu linh hoạt hơn — cho phép xem xét trước chu kỳ hàng tuần thông thường nếu giá cơ sở tăng từ 7% trở lên, và kích hoạt các biện pháp ổn định bổ sung nếu giá tăng hơn 20% trong một tháng. Về mặt tài chính, Nghị định số 72/2026/ND-CP (ngày 9 tháng 3 năm 2026) đã giảm thuế nhập khẩu đối với một số loại nhiên liệu xuống 0% từ ngày 9 tháng 3 đến ngày 30 tháng 4 năm 2026, trực tiếp hỗ trợ nguồn cung trong nước và kiềm chế sự tăng giá. Chính phủ cũng đã sử dụng đến nguồn dự trữ tài chính: Quỹ Bình ổn Giá Dầu mỏ tính đến quý 3 năm 2025 nắm giữ hơn 5.617 tỷ đồng (hơn 1.400.220 triệu đồng) — riêng Petrolimex chiếm 3.085 tỷ đồng — và chính quyền đã sử dụng các quỹ này để giảm thiểu tác động của thị trường toàn cầu và cân bằng lợi ích của cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.[4]

Ngoài việc ổn định tình hình trong ngắn hạn, cuộc khủng hoảng đã thúc đẩy sự chuyển đổi chiến lược dài hạn, đặc biệt là việc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch. Năng lượng sạch, bao gồm cả nhiên liệu sinh học, là một phần trong cam kết của Việt Nam đối với sự phát triển bền vững về môi trường và an ninh năng lượng, với các chương trình pha trộn nhiên liệu E5 và E10 nhằm từng bước thay thế xăng truyền thống, giảm thiểu tác động đến môi trường và sự phụ thuộc vào dầu nhập khẩu.

Nhiên liệu E10 hiện đang được bán thử nghiệm tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguồn: VietnamNet

Thị trường nhiên liệu sinh học tại Việt Nam

Mặc dù chương trình nhiên liệu sinh học của Việt Nam đã được âm thầm phát triển trong gần một thập kỷ kể từ khi xăng sinh học E5 chính thức được giới thiệu vào năm 2018. [5]Chương trình này đã được đẩy nhanh tiến độ với việc triển khai nhiên liệu sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 1 tháng 6 năm 2026, sớm hơn một tháng so với kế hoạch ban đầu, do tác động của việc giá dầu toàn cầu tăng vọt, xuất phát từ căng thẳng ở Trung Đông. [6]

Nhiên liệu sinh học E10 dự kiến sẽ được đưa vào sử dụng từ ngày 1 tháng 6 năm 2026.

Nguồn: Kinh tế VN

Từ năm 2014 đến năm 2020, xăng pha ethanol E5 biến động, tăng nhanh và đạt đỉnh vào năm 2018, sau đó xu hướng giảm dần thị phần trong tổng lượng tiêu thụ xăng từ 50% xuống chỉ còn khoảng 40% vào năm 2020. Theo các chuyên gia, khi tỷ lệ nhiên liệu sinh học trong xăng tăng lên, mức độ phụ thuộc vào xăng truyền thống, đặc biệt là nhiên liệu hóa thạch, sẽ giảm tương ứng trong kỷ nguyên mới.

Vietnam has about 6 fuel ethanol production plants; however, only about half of them are operational, and most are not operating at full capacity due to previously limited market demand. If all plants operated at maximum design capacity, the total domestic ethanol production could reach approximately 400,000–500,000 m³ per year, equivalent to about 40% of demand. Thus, in the initial phase of E10 implementation, the biggest problem that Vietnam still has to face is that importing fuel is still a must of up to 60% of ethanol for fuel blending [10]. The chairman of the Vietnam Biofuels Association noted that “if Vietnam can proactively secure ethanol supply, it will clearly help ease pressure on crude oil imports and refined petroleum products, which are currently heavily affected by instability and conflict in the Middle East.” [7]

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu phát triển nhiên liệu sinh học thay thế hoàn toàn xăng khoáng, Việt Nam cần vượt qua những thách thức lớn về công nghệ, chính sách và thị trường. Trong đó, trở ngại lớn nhất là cần cấp thiết mở rộng diện tích nguyên liệu, tăng năng lực sản xuất ethanol và xây dựng cơ chế chính sách mạnh mẽ và khả thi để khuyến khích sản xuất, nhập khẩu và dự trữ chiến lược các nguồn nhiên liệu sinh học. [8]

Ethanol plants’ capacity for E10 biofuel production in Vietnam (thousand cubic metres)

Nguồn: VietnamNews

Nhận thức của người tiêu dùng cũng còn chậm trễ. Về phía người tiêu dùng, vẫn còn lo ngại về chất lượng nhiên liệu sinh học, trong khi về phía doanh nghiệp, chênh lệch giá giữa xăng E5 RON92 và RON95 khá thấp, không đủ để tạo động lực mạnh mẽ cho người dân chuyển đổi. Cơ sở hạ tầng pha trộn và phân phối đòi hỏi vốn đầu tư đáng kể, và chuỗi cung ứng nguyên liệu thô từ nông trại đến nhà máy sản xuất ethanol vẫn còn rời rạc.

Cơ hội cho các doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực nhiên liệu sinh học tại Việt Nam

The convergence of geopolitical pressure, government policy, and a structural supply gap makes Vietnam’s biofuel sector one of the most compelling entry points for foreign clean energy investors in Southeast Asia. Several strategic principles should guide effective market entry.

Hợp tác với các chuỗi nông nghiệp địa phương: Nút thắt cổ chai về nguyên liệu sản xuất ethanol là vấn đề về chuỗi cung ứng cũng như vấn đề về vốn. Các doanh nghiệp FDI thiết lập các thỏa thuận mua bán dài hạn với các hợp tác xã sắn và ngô — đặc biệt là ở các tỉnh như Tây Ninh, Gia Lai và Kon Tum — có thể đảm bảo cả nguồn cung nguyên liệu đầu vào và thiện chí của cộng đồng, giảm đáng kể ma sát về mặt pháp lý.

Hãy chủ động liên hệ với MOIT và MAE ngay từ đầu: Bộ Công Thương (MOIT) và Bộ Nông nghiệp và Môi trường (MAE) là những chủ thể chính trong việc định hình các quy định về nhiên liệu sinh học, các quy định bắt buộc về pha trộn và các ưu đãi thuế. Việc sớm phối hợp với các cơ quan này để điều chỉnh chính sách có thể mở ra cơ hội tiếp cận các ưu đãi khuyến khích đầu tư, các điều khoản sử dụng đất ưu đãi và cấp phép ưu tiên.

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng pha trộn và lưu trữ: Đảm bảo cơ sở hạ tầng pha trộn và phân phối trên quy mô lớn là điều rất quan trọng để thành công. Quá trình chuyển đổi đòi hỏi phải tiếp cận và nâng cấp các cảng, kho bãi và cơ sở lưu trữ trên khắp đất nước [13]. Các nhà đầu tư nước ngoài có chuyên môn về hậu cần — đặc biệt là trong lưu trữ bể chứa, xử lý tại cảng và quản lý chuỗi lạnh — có vai trò ngay lập tức để bổ sung cho đầu tư sản xuất ethanol.

Đọc thêm

Xung đột Trung Đông: Cú sốc logistics toàn cầu và những tác động đến quản lý rủi ro đối với các doanh nghiệp vận tải và logistics của Việt Nam.

Nghiên cứu tác động của quan hệ Mỹ-Iran đối với thị trường Việt Nam.

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, vui lòng ghi rõ nguồn và cung cấp liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

Công ty B&Company

Là công ty Nhật Bản đầu tiên chuyên về nghiên cứu thị trường tại Việt Nam từ năm 2008. Chúng tôi cung cấp nhiều dịch vụ đa dạng bao gồm báo cáo ngành, phỏng vấn ngành, khảo sát người tiêu dùng, kết nối kinh doanh. Ngoài ra, gần đây chúng tôi đã xây dựng cơ sở dữ liệu hơn 900.000 công ty tại Việt Nam, có thể được sử dụng để tìm kiếm đối tác và phân tích thị trường.

Vui lòng liên hệ với chúng tôi nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào.

info@b-company.jp + (84) 28 3910 3913

[1] https://www.weforum.org/stories/2026/03/the-global-price-tag-of-war-in-the-middle-east/

[2] https://www.reuters.com/business/energy/world-faces-largest-ever-oil-supply-disruption-middle-east-war-iea-says-2026-03-12/

[3] https://www.vietnam.vn/en/gia-dau-the-gioi-vuot-110-usd-thung-do-xung-dot-tai-eo-bien-hormuz

[4] https://en.vneconomy.vn/vietnam-may-activate-petroleum-price-stabilization-measures-amid-middle-east-tensions.htm

[5] https://essentica.eu/news/about-the-industry/vxetnam-ustanavlivaet-normu-v-5-Zhtanol

[6] https://en.vneconomy.vn/e10-biofuel-may-be-rolled-out-from-june-2026.htm

[7] https://english.vov.vn/en/economy/vietnam-needs-to-accelerate-adoption-of-biofuel-amid-global-energy-supply-uncertainty-post1274404.vov

[8] https://www.vietnam.vn/en/vuot-thach-thuc-de-hien-thuc-hoa-lo-trinh-xang-sinh-hoc-e10

Các tài liệu tham khảo khác: