Chương trình điện hạt nhân của Việt Nam đang được tích cực khôi phục nhằm đáp ứng tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và nhu cầu năng lượng của đất nước. Sau khi một dự án trước đó bị đình chỉ, sự hỗ trợ mới của Chính phủ và các kế hoạch chiến lược đã khôi phục hai nhà máy lớn tại khu vực ven biển miền Trung thuộc Ninh Thuận (nay là tỉnh Khánh Hòa). Các cơ sở này nhằm cung cấp nguồn điện nền ổn định, phát thải carbon thấp để bổ trợ cho năng lượng tái tạo đang phát triển của Việt Nam, giảm sự phụ thuộc vào than và phù hợp với các cam kết khí hậu quốc gia.

Những yêu cầu cấp thiết đối với năng lượng hạt nhân của Việt Nam

Mặc dù cho đến nay chưa có lò phản ứng điện hạt nhân nào đi vào vận hành, năng lượng hạt nhân có thể đóng vai trò chiến lược đối với một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh và đặt ra các mục tiêu phát triển cao như Việt Nam.

Nhu cầu điện gia tăng

Việt Nam đặt mục tiêu đạt mức tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong những năm tới, kéo theo quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa mạnh mẽ hơn và mức sống cao hơn. Tăng trưởng như vậy thường dẫn đến nhu cầu điện tăng vọt. Mỗi năm, hệ thống điện quốc gia lại lập kỷ lục mới về công suất điện hằng ngày: mức đỉnh năm 2025 là 51.672 MW, được ghi nhận vào ngày 2 tháng 6[1].

Công suất đỉnh của hệ thống điện quốc gia giai đoạn 2020 – 2025

Đơn vị: nghìn MW

Nguồn: Kinh tế VN

Các cam kết phát thải ròng bằng 0

Hiện nay, nhiệt điện than vẫn là trụ cột trong sản xuất điện của Việt Nam. Theo số liệu gần đây, trong 10 tháng đầu năm 2025, nhiệt điện than vẫn cung cấp khoảng 46.2% tổng sản lượng điện. Sự phụ thuộc lớn vào than làm gia tăng lo ngại về ô nhiễm không khí, phát thải carbon và tính bền vững trong dài hạn.

Sản lượng điện của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2025

%, 100% = 269 tỷ kWh

Nguồn: Điện lực Việt Nam

Ngoài ra, theo các thỏa thuận quốc tế, Việt Nam đã cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 tại COP26, phù hợp với các nỗ lực khử carbon trên toàn cầu. Năng lượng hạt nhân, với lượng phát thải CO₂ trực tiếp ở mức tối thiểu trong quá trình vận hành, tạo cơ hội tách rời tăng trưởng kinh tế và công nghiệp khỏi phát thải từ nhiên liệu hóa thạch. Cùng với năng lượng tái tạo (mặt trời, gió, thủy điện), năng lượng hạt nhân có thể giúp đa dạng hóa cơ cấu năng lượng, giảm sự phụ thuộc vào than và hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng suôn sẻ, bền vững hơn[2].

Năng lượng hạt nhân tại Việt Nam

Việt Nam lần đầu tiên nghiêm túc xem xét phát triển điện hạt nhân vào giữa những năm 1990, và năm 2009, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được giao trách nhiệm phát triển hai nhà máy điện hạt nhân tại tỉnh Ninh Thuận, khu vực duyên hải Nam Trung Bộ. Kế hoạch dự kiến xây dựng hai nhà máy: Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 (có sự tham gia của Nga) và Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 (hợp tác với các đối tác Nhật Bản), với tổng công suất khoảng 4.000 MW[3].

Tuy nhiên, vào ngày 22 tháng 11 năm 2016, Quốc hội Việt Nam đã thông qua nghị quyết đình chỉ vô thời hạn các kế hoạch này. Những lý do được đưa ra bao gồm hạn chế về kinh tế, các mối lo ngại về an toàn, chi phí đầu tư cao và những thay đổi trong bối cảnh năng lượng toàn cầu vào thời điểm đó[4].

Sau tám năm gián đoạn, chương trình xây dựng các nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận đã được khôi phục. Ngày 30 tháng 11 năm 2024, Quốc hội Việt Nam nhất trí thông qua nghị quyết chấp thuận tiếp tục dự án điện hạt nhân. Luật Điện lực cũng được sửa đổi đồng thời để đưa điện hạt nhân trở lại quy hoạch điện quốc gia[5].

Sau đó, ngày 5 tháng 2 năm 2025, Chính phủ đã phê duyệt kế hoạch tổng thể về phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Kế hoạch đề ra việc xây dựng các khung pháp lý, thể chế, nghiên cứu, nhân lực và cơ sở hạ tầng cần thiết để hỗ trợ triển khai năng lượng hạt nhân[6].

Cập nhật mới nhất về dự án năng lượng hạt nhân

Trách nhiệm triển khai hai nhà máy điện hạt nhân đã được giao cho các doanh nghiệp nhà nước: Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là nhà đầu tư chính của Ninh Thuận 1, trong khi Petrovietnam (PVN) chịu trách nhiệm về Ninh Thuận 2.  Các nhà máy sẽ được xây dựng tại khu vực ven biển miền Trung thuộc địa phận tỉnh Ninh Thuận trước đây; sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính, khu vực này nay thuộc tỉnh Khánh Hòa.

Phuoc Dinh Commune (Khanh Hoa) is chosen to build Ninh Thuan 1 Nuclear Power Plant

Nguồn: Báo Nhân Dân

Chính phủ Việt Nam và các chuyên gia năng lượng hạt nhân ủng hộ công nghệ lò phản ứng Thế hệ III+: một tiêu chuẩn thiết kế hiện đại, an toàn hơn và hiệu quả hơn đang được nhiều quốc gia phát triển điện hạt nhân sử dụng[7].

Đối với Ninh Thuận 1, một bước tiến lớn hướng tới hiện thực hóa dự án đã được thực hiện gần đây: vào ngày 26 tháng 9 năm 2025, Rosatom Energy International JSC (REIN JSC) đã ký Biên bản ghi nhớ (MoU) với công ty tư vấn Power Engineering Consulting JSC 2 (PECC2) của Việt Nam về hợp tác cập nhật nghiên cứu khả thi, lập hồ sơ địa điểm, quy hoạch cơ sở hạ tầng, phát triển lưới điện và logistics, cũng như đào tạo nguồn nhân lực. Biên bản ghi nhớ này mở đường để Rosatom trở thành đối tác nước ngoài chính của Ninh Thuận 1[8]. Đối với Ninh Thuận 2, mặc dù kế hoạch trước đây năm 2009 dự kiến hợp tác với một công ty Nhật Bản, cho đến nay chưa có thỏa thuận chính thức mới nào được công khai xác nhận với các đối tác Nhật Bản trong khuôn khổ chương trình được khởi động lại. Các cơ quan chức năng Việt Nam vẫn đề cập Nhật Bản trong số những đối tác tiềm năng được ưu tiên.

Tính đến tháng 10 năm 2025, các hoạt động chuẩn bị quan trọng vẫn đang được triển khai, bao gồm bồi thường và tái định cư cho các cộng đồng bị ảnh hưởng, giải phóng mặt bằng, đàm phán tín dụng, cập nhật nghiên cứu tiền khả thi (pre-FS), hoàn thiện hồ sơ địa điểm và môi trường, ký kết các thỏa thuận hợp tác quốc tế về lựa chọn công nghệ, và đào tạo nguồn nhân lực[9].

Vào tháng 11 năm 2025, Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam yêu cầu khởi công xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận vào đầu năm 2026, trong khuôn khổ nỗ lực của Chính phủ nhằm thúc đẩy các dự án hạ tầng và năng lượng trọng điểm[10]. Cả hai nhà máy dự kiến sẽ đi vào vận hành trong giai đoạn 2030-2035[11].

Đầu tháng 12 năm 2025, Chính phủ Việt Nam đã tiến hành rà soát toàn diện cơ sở hạ tầng quốc gia để chuẩn bị cho dự án Ninh Thuận. Từ ngày 1 đến ngày 11 tháng 12, cuộc rà soát được thực hiện cùng với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) sẽ đánh giá 19 lĩnh vực hạ tầng trọng yếu, bao gồm năng lực sẵn sàng về quản lý, an toàn, lưới điện, môi trường và nguồn nhân lực, theo yêu cầu của các tiêu chuẩn quốc tế về triển khai điện hạt nhân[12]

Kết luận

Việc phát triển điện hạt nhân của Việt Nam thể hiện cam kết chiến lược dài hạn của Chính phủ nhằm bảo đảm nguồn cung điện ổn định và bền vững, phục vụ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng. Do kinh nghiệm trong nước về công nghệ hạt nhân còn hạn chế, Chính phủ tích cực tìm kiếm quan hệ đối tác với các quốc gia có nền tảng phát triển về điện hạt nhân để chuyển giao chuyên môn, hỗ trợ tích hợp công nghệ và góp phần xây dựng năng lực nguồn nhân lực. Điều này tạo cơ hội cho các doanh nghiệp nước ngoài hợp tác thông qua cấp phép công nghệ, các hợp đồng kỹ thuật, mua sắm và xây dựng, cũng như các chương trình đào tạo tập trung vào an toàn và vận hành hạt nhân.

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.

[1] Investment Newspaper, Tiêu thụ điện trên toàn quốc và tại miền Bắc lập kỷ lục mới dù mới chỉ bắt đầu mùa hè. (https://baodautu.vn/tieu-thu-dien-toan-quoc-va-mien-bac-lap-ky-luc-moi-du-moi-dau-he-d295363.html)

[2] Electricity Authority of Vietnam, Điện hạt nhân đóng vai trò quan trọng trong phát triển năng lượng tái tạo và bền vững. (https://www.eav.gov.vn/d/vi-VN/news-o/TS-Du-Van-Toan-Dien-hat-nhan-dong-vai-tro-quan-trong-trong-phat-trien-nang-luong-tai-tao-va-ben-vung-60-79-58416)

[3] Ministry of Industry and Trade, Quốc hội quyết định dừng Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận (https://moit.gov.vn/tin-tuc/thi-truong-nuoc-ngoai/quoc-hoi-quyet-dung-du-an-dien-hat-nhan-ninh-thuan.html)

[4] Vietnam Energy, Phát triển điện hạt nhân và các vấn đề về an toàn nhà máy (https://nangluongvietnam.vn/phat-trien-dien-hat-nhan-va-van-de-an-toan-nha-may-2179.html)

[5] Government News, Khởi động lại Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận: Việt Nam sẵn sàng cho một kỷ nguyên mới (https://baochinhphu.vn/tai-khoi-dong-dien-hat-nhan-ninh-thuan-viet-nam-san-sang-cho-mot-ky-nguyen-moi-10224122522101908.htm)

[6] Government News, Quy hoạch phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (https://baochinhphu.vn/quy-hoach-phat-trien-ung-dung-nang-luong-nguyen-tu-thoi-ky-den-nam-2030-tam-nhin-den-nam-2050-102250206164026432.htm)

[7] Vietnam Energy, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 – Chính phủ xem xét các giải pháp do chuyên gia đề xuất (https://nangluongvietnam.vn/du-an-dien-hat-nhan-ninh-thuan-1-va-2-chinh-phu-xem-xet-giai-phap-de-xuat-cua-chuyen-gia-33962.html)

[8] Viet Nam News, Rosatom và PECC2 ký Biên bản ghi nhớ về hợp tác trong dự án nhà máy điện hạt nhân

(https://vietnamnews.vn/economy/1726111/rosatom-pecc2-sign-mou-on-cooperation-in-nuclear-power-plant-project.html)

[9] Vietnam Energy, Cập nhật công tác chuẩn bị đầu tư các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 (https://nangluongvietnam.vn/cap-nhat-tinh-hinh-chuan-bi-dau-tu-du-an-dien-hat-nhan-ninh-thuan-1-va-2-23102025-35048.html)

[10] Lao dong, Bộ Chính trị yêu cầu khởi công xây dựng tuyến đường sắt quốc tế và nhà máy điện hạt nhân từ đầu năm 2026. (https://laodong.vn/thoi-su/bo-chinh-tri-yeu-cau-khoi-cong-duong-sat-quoc-te-nha-may-dien-hat-nhan-tu-dau-nam-2026-1605955.ldo)

[11] Tuoi Tre, Bộ Chính trị: Khẩn trương triển khai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, 2, vận hành giai đoạn 2030–2035 (https://tuoitre.vn/bo-chinh-tri-khan-truong-trien-khai-du-an-dien-hat-nhan-ninh-thuan-1-2-van-hanh-2030-2035-2025090318380243.htm)

[12] EVN, Đánh giá toàn diện cơ sở hạ tầng, chuẩn bị cho Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận (https://www.evn.com.vn/d/vi-VN/news/Danh-gia-toan-dien-co-so-ha-tang-chuan-bi-cho-Du-an-dien-hat-nhan-Ninh-Thuan-60-12-505875)