Giới thiệu

Với tốc độ tăng trưởng kinh tế và đô thị hóa nhanh chóng, Việt Nam đã nhận thức được tiềm năng của các công nghệ chuyển hóa chất thải thành năng lượng (WtE) như một giải pháp bền vững nhằm giải quyết các vấn đề quản lý chất thải và đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng. B&Company đã tiến hành phân tích để tìm hiểu thực trạng thị trường WtE tại Việt Nam, bao quát các xu hướng mới nổi, những dự án đáng chú ý với trọng tâm là đầu tư của Nhật Bản, cũng như triển vọng tương lai của lĩnh vực này.

Các sự xuất hiện của chuyển hóa chất thải thành năng lượng tại việt nam

Tuy nhiên, phương pháp chôn lấp ngày càng trở nên thách thức khi quỹ đất dành cho mục đích này tiếp tục bị thu hẹp. Trong bối cảnh đó, chuyển hóa chất thải thành năng lượng được xem là một giải pháp không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo ra những đóng góp đáng kể và tích cực cho môi trường, qua đó mở ra cơ hội cho nhiều doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Ví dụ về xử lý chôn lấp tại Việt Nam. Nguồn:  PhapluatVietnam 

Đã có nhiều chính sách và ưu đãi hỗ trợ từ Chính phủ, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển WtE.  “Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050” nhấn mạnh phát triển các nguồn năng lượng xanh, trong đó có WtE, nhằm giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn. Ngoài ra, “Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo đến năm 2030, với một Tầm nhìn đến năm 2050” đặt ra các mục tiêu gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo, trong đó có WtE, trong cơ cấu năng lượng quốc gia. Bên cạnh đó, với dân số đông và tốc độ đô thị hóa nhanh, Việt Nam sẽ phát sinh một lượng chất thải đáng kể, cung cấp nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định cho các nhà máy WtE.

Tuy nhiên, việc xây dựng các nhà máy WtE tại Việt Nam cũng phải đối mặt với một số thách thức. Do công nghệ WtE còn tương đối mới và đòi hỏi các ứng dụng công nghệ cao, các dự án cần nguồn vốn đầu tư đáng kể từ doanh nghiệp. Các công ty cũng gặp phải những rào cản về chính sách, chẳng hạn như quy định gắn các dự án WtE với quy hoạch ngành điện, dẫn đến chậm trễ do phải chờ phê duyệt. Nhà đầu tư cũng gặp khó khăn với các thủ tục phức tạp và kéo dài, đặc biệt đối với hình thức hợp tác công tư, khi quy trình lựa chọn nhà đầu tư mất 1-2 năm, sau đó là nhiều thủ tục phê duyệt xây dựng khác nhau. Việc triển khai dự án còn bị chậm trễ do phải đáp ứng nhiều yêu cầu phê duyệt từ các bộ, ngành khác nhau và thiếu hướng dẫn cụ thể cho Luật Quy hoạch, gây cản trở cho công tác quy hoạch phát triển điện lực.

Các dự án nổi bật và đầu tư của Nhật Bản

Trong những năm gần đây, thị trường WtE tại Việt Nam đang đạt được đà phát triển, với một số dự án được triển khai trên cả nước. Theo báo cáo của Cục Kiểm soát ô nhiễm môi trường (2023), Việt Nam hiện có 15 nhà máy WtE đang được xây dựng, trong đó một số nhà máy đã bắt đầu phát điện[3], chẳng hạn như Nhà máy xử lý chất thải của Công ty EB Environmental Energy với công suất 400 tấn/ngày tại thành phố Cần Thơ; hoặc Nhà máy WtE Sóc Sơn với công suất 4.000 tấn/ngày tại Hà Nội.

Nhà máy WtE Sóc Sơn. Nguồn: VNA

Đây cũng là những dự án nhận được đầu tư từ Nhật Bản. Nhà máy WtE Cần Thơ được xây dựng với hỗ trợ tài chính từ Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) và chuyên môn kỹ thuật từ Hitachi Zosen Corporation. Tương tự, nhà máy WtE Hà Nội, một trong những cơ sở WtE lớn nhất tại Đông Nam Á và Việt Nam, được phát triển với nguồn vốn đầu tư từ tập đoàn Nhật Bản Sumitomo Corporation. Bên cạnh Nhật Bản, Hàn Quốc cũng có các khoản đầu tư trong lĩnh vực này, đáng chú ý là Nhà máy chuyển hóa chất thải rắn sinh hoạt và chất thải công nghiệp thành năng lượng (GCEP) của Green Star Environmental Co., Ltd. và Chosun Refractories ENG Korea (công suất 500 tấn/ngày), cùng dự án chuyển hóa chất thải thành năng lượng tại các tỉnh Long An và Kiên Giang với sự hợp tác của BCG Energy, SK Ecoplant (công ty con của SK Group, Hàn Quốc) và SLC (Sudokwon Landfill Site Management Corp, Hàn Quốc).

Triển vọng của WtE tại Việt Nam

Triển vọng tương lai của thị trường WtE tại Việt Nam rất tích cực, được thúc đẩy bởi cam kết của Chính phủ đối với quản lý chất thải bền vững và phát triển năng lượng sạch. Ngoài ra, trong khi số lượng dự án vẫn còn hạn chế và nhu cầu vẫn ở mức rất cao, Nhật Bản vẫn còn nhiều dư địa để đầu tư vào các dự án WtE, đặc biệt trong bối cảnh ngày càng chú trọng và ưu tiên chuyển đổi xanh và chuyển dịch sang năng lượng xanh.

Tài liệu tham khảo

[1] KinhteDoThi (2024), “Những hướng đi mới cho các vấn đề môi trường”.

[2] Như trên

[3] https://quanly.moitruongvadothi.vn/15/27092/Viet-Nam-hien-co-bao-nhieu-nha-may-dot-rac-phat-dien.aspx

Đọc các bài viết khác