29/04/2025
Tin tức & Báo cáo mới nhất / Vietnam Briefing
Bình luận: Không có bình luận.
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã nổi lên là một trong những thị trường năng lượng tái tạo năng động nhất Đông Nam Á; cụ thể, tính đến năm 2023, Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á với công suất điện mặt trời đạt 18,6 GW, so với 900 MW của Indonesia và 1,6 GW của Philippines [1]. Với tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và nhu cầu điện ngày càng tăng, quốc gia này đang tích cực tìm kiếm các giải pháp thay thế sạch hơn và bền vững hơn. Một doanh nghiệp đóng góp đáng chú ý cho phong trào này là Vingroup, doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam, đã mở rộng hoạt động từ bất động sản và bán lẻ sang công nghệ, xe điện và năng lượng tái tạo. Sự chuyển dịch này là một phần trong tham vọng rộng lớn hơn của Việt Nam nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và phù hợp với các cam kết khí hậu toàn cầu, đồng thời giải quyết những thách thức về an ninh năng lượng trong nước.
Tổng quan về năng lượng tái tạo tại Việt Nam
Ngành năng lượng tái tạo của Việt Nam đã mở rộng mạnh mẽ trong thập kỷ qua. Theo Quy hoạch điện VIII (PDP8) của Chính phủ, được phê duyệt vào năm 2023, quốc gia này đặt mục tiêu năng lượng tái tạo chiếm 30.9% tổng sản lượng điện vào năm 2030 và 67.5% vào năm 2050 [2], đánh dấu sự chuyển dịch chiến lược đáng kể trong các ưu tiên năng lượng quốc gia.

Nguồn: Điện lực Việt Nam
Mặc dù đặt ra các mục tiêu dài hạn, cơ cấu năng lượng của Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào các nguồn truyền thống, chủ yếu là than đá và thủy điện. Theo Vietnam Electricity (EVN), tỷ trọng điện than tăng nhẹ từ 32.2% năm 2021 lên 33.2% năm 2023, nhờ chi phí hợp lý và khả năng cung cấp điện nền ổn định. Thủy điện duy trì tỷ trọng ổn định, khoảng 28-29%, trong khi năng lượng tái tạo giữ ở mức 27%, phản ánh sự gia tăng công suất liên tục nhưng mức tăng tỷ trọng tổng thể còn hạn chế.
Tuy nhiên, điều kiện địa lý thuận lợi của Việt Nam, với đường bờ biển rộng lớn và bức xạ mặt trời dồi dào, đã tạo nền tảng vững chắc cho sự mở rộng nhanh chóng của ngành năng lượng tái tạo. Đến cuối năm 2023, Việt Nam đã trở thành thị trường điện mặt trời lớn nhất Đông Nam Á, với 18,6 GW công suất lắp đặt [3]. Tuy nhiên, bất chấp mức tăng trưởng công suất ấn tượng này, lưới điện Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc theo kịp. Tình trạng nghẽn lưới và cắt giảm công suất năng lượng tái tạo — đặc biệt tại các tỉnh phía Nam — vẫn là những vấn đề đáng kể, với ước tính 1,3 tỷ kWh điện mặt trời bị cắt giảm chỉ trong năm 2022 [4].
Để ứng phó, các chính sách gần đây đã hướng tới việc giải quyết những thách thức này, đồng thời củng cố tăng trưởng dài hạn. Đáng chú ý, Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ưu tiên các dự án tích hợp hệ thống lưu trữ năng lượng, đưa ra các chính sách miễn tiền sử dụng đất và hỗ trợ các sáng kiến về hydro xanh và amoniac, qua đó giúp quản lý phụ tải lưới điện hiệu quả hơn [5]. Cơ chế Hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) theo Nghị định 80/2024/NĐ-CP cho phép các khách hàng tiêu thụ lớn mua năng lượng tái tạo trực tiếp từ nhà sản xuất, giảm áp lực lên lưới điện trung tâm [6]. Ngoài ra, Sáng kiến Điện mặt trời áp mái trên toàn quốc đặt mục tiêu trang bị hệ thống điện mặt trời cho 50% hộ gia đình và văn phòng vào năm 2030, thúc đẩy hoạt động phát điện phân tán và giảm sự phụ thuộc vào các nhà máy điện quy mô tiện ích kết nối với lưới điện [7].
Những diễn biến này cho thấy Việt Nam cam kết mạnh mẽ trong việc mở rộng ngành năng lượng tái tạo, đồng thời chủ động giải quyết các hạn chế về vận hành và cơ sở hạ tầng — một bước cần thiết để tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu điện quốc gia.
Sự chi phối của các doanh nghiệp nước ngoài và sự trỗi dậy của Vingroup với tư cách là một doanh nghiệp năng lượng Việt Nam
Ngành năng lượng tái tạo đang tăng trưởng nhanh chóng của Việt Nam mang lại những cơ hội đáng kể cho cả nhà đầu tư nước ngoài và trong nước. Đầu tư nước ngoài là động lực chính, được thu hút bởi nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, tốc độ tăng trưởng thị trường mạnh mẽ và khung pháp lý thuận lợi của quốc gia.
Các nhà phát triển đến từ Singapore, Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu đã đóng góp đáng kể cho ngành năng lượng Việt Nam. Các khoản đầu tư của họ, bao gồm những dự án LNG và năng lượng tái tạo quy mô lớn, phản ánh sự tham gia liên tục của nước ngoài vào cơ sở hạ tầng năng lượng của quốc gia. Các dự án và quan hệ hợp tác lớn này được tóm tắt trong bảng dưới đây.


