Tại Việt Nam, thị trường hydro hiện đang bắt đầu hình thành. Mặc dù quy mô còn nhỏ và chủ yếu tập trung vào sản xuất hydro để tiêu thụ nội bộ, thị trường này có triển vọng từng bước chuyển sang mục tiêu sử dụng hydro như một nguyên liệu và nhiên liệu thay thế nhằm giảm phát thải carbon. Hydro xanh được xem là một loại hàng hóa, và chuỗi giá trị của hydro xanh có thể được phân loại thành nguyên liệu đầu vào, sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và phân phối trên thị trường.

Tổng quan về thị trường hydro tại Việt Nam

Theo Bộ Công Thương, năng lượng hydro được xem là nguồn năng lượng sạch không thể thiếu trong cơ cấu năng lượng của nhiều quốc gia nhằm đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.

Theo dự thảo Chiến lược sản xuất năng lượng hydro đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, hydro tại Việt Nam hiện chủ yếu được sản xuất từ các quá trình lọc dầu và sản xuất phân bón để phục vụ hoạt động của các ngành này, thông qua việc loại bỏ lưu huỳnh và các tạp chất khác như nitơ, oxy và kim loại khỏi nguyên liệu đầu vào hoặc sản phẩm bán thành phẩm, khử xúc tác các oxit kim loại hoạt tính hoặc bão hòa các hợp chất không no (hydro hóa).

Loại hydro này được gọi là hydro xám và hydro nâu, với tổng sản lượng khoảng 500.000 tấn mỗi năm (KTA) và mức giá dao động từ 1 đến 2,5 USD/kg. Trong đó, nhu cầu hydro của Việt Nam, thể hiện qua nhu cầu hydro của PVN cung cấp cho các nhà máy phân bón vào năm 2020, đạt khoảng 316.000 tấn; trong khi các nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn lần lượt tiêu thụ khoảng 39.000 tấn và 139.000 tấn mỗi năm. Tổng nhu cầu hydro được dự báo sẽ tăng lên khoảng 4.000 KTA vào năm 2050[1].

Mặc dù có tiềm năng, thị trường hydro tại Việt Nam đang phải đối mặt với một số thách thức. Những thách thức này bao gồm nhu cầu đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, phát triển công nghệ và thiết lập khung pháp lý để hỗ trợ nền kinh tế hydro. Tuy nhiên, các hoạt động hợp tác gần đây với những công ty quốc tế như Siemens Energy cho thấy sự quan tâm và đầu tư ngày càng tăng vào lĩnh vực hydro. Các quan hệ đối tác này đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển giao kiến thức và triển khai các công nghệ tiên tiến, vốn rất cần thiết cho sự phát triển thành công của thị trường hydro.

Xu hướng sắp tới và nghiên cứu tình huống về thị trường hydro

Thị trường hydro tại Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng nhanh, nhờ một số xu hướng chính sắp tới. Trước hết, trọng tâm đang được đặt mạnh vào sản xuất hydro xanh, tận dụng nguồn năng lượng tái tạo dồi dào của đất nước, đặc biệt là năng lượng mặt trời và gió. Khi những tiến bộ trong công nghệ điện phân giúp giảm chi phí sản xuất, hydro xanh ngày càng trở nên khả thi. Thứ hai, hydro đang được tích hợp vào các nỗ lực khử carbon trong công nghiệp, với các ứng dụng tiềm năng trong những lĩnh vực như thép, xi măng và hóa chất. Thứ ba, Việt Nam đang nghiên cứu phương án vận tải sử dụng hydro, đặc biệt đối với các phương tiện vận chuyển đường dài và phương tiện hạng nặng, trong đó pin nhiên liệu hydro mang lại lợi thế so với xe điện. Ngoài ra, vị trí gần các quốc gia nhập khẩu hydro như Nhật Bản và Hàn Quốc tạo ra những cơ hội đầy hứa hẹn cho hoạt động thương mại hydro trong khu vực. Những xu hướng này cho thấy tương lai tươi sáng của thị trường hydro Việt Nam, với điều kiện cơ sở hạ tầng và các chính sách hỗ trợ được thiết lập.

Một nghiên cứu tình huống gần đây trong thị trường hydro Việt Nam là sự hợp tác giữa tỉnh Bình Định và Siemens Energy trong một dự án hệ thống khí hydro xanh vào tháng 7 năm 2024. Sau nhiều năm triển khai thành công các dự án tại Việt Nam, ban lãnh đạo Siemens Group mong muốn đóng góp vào sự phát triển của tỉnh Bình Định, đặc biệt bằng cách đẩy nhanh dự án đầu tư hệ thống khí hydro xanh nhằm tái tạo năng lượng và bảo vệ môi trường, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ từ chính quyền tỉnh trong thời gian tới. Stefan Becher, Giám đốc Siemens Energy tại Berlin, cho biết ông đã nghiên cứu và đánh giá rằng Bình Định có những điều kiện rất thuận lợi cho phát triển, đặc biệt là quyết tâm của lãnh đạo tỉnh trong việc thu hút các dự án đầu tư vào năng lượng sạch[2].

Delegation of Binh Dinh province during the visit to Siemens Energy Group

Nguồn: Investment Online

Tiềm năng phát triển

Tiềm năng phát triển thị trường hydro tại Việt Nam là rất lớn, được thúc đẩy bởi một số yếu tố chính.

Về hỗ trợ của Chính phủ, vào ngày 22 tháng 2 tại Hà Nội, Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị triển khai Chiến lược phát triển năng lượng hydro của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Chiến lược Năng lượng Hydro), được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 7 tháng 2 năm 2024. Mục tiêu được đề ra trong Chiến lược Năng lượng Hydro là phát triển hệ sinh thái năng lượng hydro của Việt Nam nhằm đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, phù hợp với các cam kết của Việt Nam về chuyển dịch năng lượng bền vững và công bằng[3]. Các mục tiêu cụ thể như sau:

Nguồn: Quyết định số 165/QĐ-TTg

Về công nghệ, những tiến bộ trong hiệu suất và việc giảm chi phí của thiết bị điện phân đang giúp hoạt động sản xuất hydro xanh trở nên khả thi hơn. Khi Việt Nam tiếp tục đầu tư vào đổi mới công nghệ, quốc gia này có thể tận dụng các nguồn năng lượng tái tạo dồi dào để sản xuất hydro bền vững. Xét về khử carbon trong công nghiệp, nhu cầu cấp thiết phải giảm phát thải khí nhà kính trong các ngành như thép, xi măng và hóa chất càng nhấn mạnh vai trò của hydro như một giải pháp thay thế sạch hơn cho nhiên liệu hóa thạch.

Về cơ hội thương mại trong khu vực, vị trí chiến lược của Việt Nam gần các quốc gia nhập khẩu hydro lớn như Nhật Bản và Hàn Quốc giúp Việt Nam có lợi thế để trở thành một nhân tố quan trọng trên thị trường hydro khu vực. Với sự kết hợp của các yếu tố này, Việt Nam có tiềm năng phát triển một thị trường hydro vững mạnh, đóng góp vào cả an ninh năng lượng và tính bền vững môi trường.

Phần kết luận

The hydrogen market in Vietnam is at an early stage, but the potential for development is substantial. With its abundant renewable energy resources, strategic geographic location, and growing industrial base, Vietnam is well-positioned to become a key player in the global hydrogen economy. Upcoming trends such as technological advancements in hydrogen production, cross-border hydrogen trade, and decarbonization efforts in industry and transportation provide significant opportunities for Vietnam to scale up its hydrogen market.

While challenges remain, including the high costs of green hydrogen production and the need for supportive infrastructure and policy frameworks, Vietnam’s commitment to renewable energy and its strategic partnerships with international firms lay a strong foundation for future growth in the hydrogen sector. By focusing on green hydrogen production, developing export capabilities, and integrating hydrogen into its decarbonization strategy, Vietnam can unlock new economic opportunities and contribute to a cleaner, more sustainable global energy system.

[1] Electricity Regulatory Authority of Vietnam (2023). This energy source of the future is being actively developed in Vietnam. <Đánh giá>

[2] Investment Online (2024). Binh Dinh works with Siemens Energy Group on green hydrogen gas system project. <Đánh giá>

[3] Prime Minister (2023). Approving the Project on restructuring the Industry and Trade sector until 2030. <Đánh giá>

Đọc các bài viết khác