– Bất động sản: Năm 2023, tổng vốn FDI từ Nhật Bản vào lĩnh vực bất động sản Việt Nam đạt gần 6,57 tỷ USD, chiếm khoảng 101 nghìn tỷ USD trong tổng vốn FDI của Nhật Bản tại nước này.⁷

Nhu cầu nguồn nhân lực có tay nghề

Các doanh nghiệp Nhật Bản có sự hiện diện đáng kể và ngày càng tăng tại Việt Nam, với 3250 công ty vào năm 2023⁸ Trên nhiều lĩnh vực khác nhau bao gồm sản xuất, xây dựng và tài chính, khoản đầu tư đáng kể này đã tạo ra nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao. Mặc dù Việt Nam có nguồn lao động dồi dào, nhưng vẫn tồn tại khoảng cách về kỹ năng kỹ thuật mà các công ty Nhật Bản yêu cầu, đặc biệt là trong các lĩnh vực sản xuất giá trị cao và công nghệ tiên tiến. Do đó, các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam phải đối mặt với tình trạng thiếu lao động liên tục, trong khi người lao động Việt Nam phải vật lộn với sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường việc làm. Các công ty Nhật Bản thường xuyên tìm kiếm lao động lành nghề cho các vị trí quản lý và kỹ thuật, chẳng hạn như sản xuất, kiểm soát chất lượng và thiết kế máy móc. Nhu cầu về lao động có tay nghề cao dự kiến sẽ còn tăng lên do sự dịch chuyển chuỗi giá trị toàn cầu và căng thẳng thương mại.

Skills gap hinders Japanese companies in Vietnam from hiring quality workers

Nguồn: skhcn.bacgiang.gov.vn

Cung cấp nguồn nhân lực có tay nghề

Tỷ lệ lao động qua đào tạo tại Việt Nam có xu hướng tăng nhẹ trong những năm gần đây; tuy nhiên, con số này vẫn còn khiêm tốn. Theo số liệu sơ bộ của Tổng cục Thống kê (GSO), tỷ lệ lao động qua đào tạo năm 2023 đạt 28,5%, tăng 0,9% so với năm 2022⁹Trong khi đó, tỷ lệ lao động chưa sử dụng hết tại Việt Nam trong quý 4 năm 2024 là 3,8%, tương đương khoảng 2,0 triệu người.¹⁰Điều này nhấn mạnh nhu cầu về các chính sách và chương trình đào tạo hiệu quả hơn để nâng cao chất lượng lực lượng lao động và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế.

The rate of trained workers in Vietnam

Đơn vị: %

Nguồn: GSO

Cơ hội chuyển giao công nghệ giáo dục Nhật Bản

Nhật Bản sở hữu công nghệ giáo dục tiên tiến và chuyên môn mạnh mẽ trong phát triển nguồn nhân lực, có thể mang lại lợi ích to lớn cho Việt Nam. Các khía cạnh chính của công nghệ giáo dục và phương pháp tiếp cận của Nhật Bản đang hoặc có thể được chuyển giao bao gồm:

– Đào tạo nghề và kỹ năng kỹ thuật: Hợp tác với Nhật Bản, đặc biệt thông qua các tổ chức như JICA, tập trung vào việc tăng cường các cơ sở đào tạo nghề tại Việt Nam. Điều này bao gồm phát triển chương trình giảng dạy, đào tạo giảng viên và cung cấp thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn Nhật Bản. Mô hình “Kosen”, một hệ thống đa kỹ thuật nhấn mạnh năng lực, tư duy và sự sáng tạo, cũng đang được giới thiệu.¹¹

– “Kỹ năng mềm” và các phương pháp quản lý: Các nguyên tắc quản trị kinh doanh của Nhật Bản như 5S (Sàng lọc, Sắp xếp, Sạch sẽ, Chuẩn hóa, Duy trì) và Kaizen (Cải tiến liên tục) đang được chuyển giao thông qua các khóa học kinh doanh và đào tạo thực hành. Những khóa học này tập trung vào việc nâng cao không chỉ chuyên môn kỹ thuật mà còn cả đạo đức nghề nghiệp và hiệu quả tổ chức¹²

– Giáo dục công nghệ tiên tiến: Sự hợp tác mở rộng sang các lĩnh vực tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI) và Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT). Ví dụ, Đại học Việt Nam-Nhật Bản đã hợp tác với Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Quốc gia Nhật Bản (NICT) để nghiên cứu và trao đổi công nghệ, nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực này.¹³

Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ giữa Đại học Việt Nam - Nhật Bản và Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Quốc gia Nhật Bản (NICT)

Nguồn: vju.ac.vn

– Học tập dựa trên dự án: Các sáng kiến như chương trình giáo dục “Thiết kế Dự án”, do Viện Công nghệ Kanazawa (KIT) tiên phong, đang được triển khai để bồi dưỡng khả năng đổi mới và giải quyết vấn đề thông qua phương pháp làm việc nhóm nhằm giải quyết các thách thức thực tế.¹⁴

Sự hợp tác thành công giữa các cơ sở giáo dục Nhật Bản và Việt Nam

Trong bối cảnh thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, quan hệ đối tác giáo dục giữa Nhật Bản và Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc phát triển lực lượng lao động có tay nghề đáp ứng các tiêu chuẩn kinh doanh của Nhật Bản. Một số hợp tác đáng chú ý bao gồm:

VJEP 2024 Opening ceremony

Nguồn: ueh.edu.vn

Những sự hợp tác này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục tại Việt Nam mà còn đảm bảo lực lượng lao động được trang bị tốt để đáp ứng các tiêu chuẩn của các doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại quốc gia này.

Thách thức và cơ hội

Có một số thách thức đối với các nhà đầu tư Nhật Bản trong lĩnh vực này:

– Cơ sở hạ tầng và nguồn vốn: Mặc dù Việt Nam rất quan tâm đến sự phát triển của công nghệ giáo dục, nhưng vẫn tồn tại sự chênh lệch về địa lý trong việc tiếp cận giáo dục số, với các thành phố lớn được phục vụ tốt hơn. Các trường công lập thường thiếu cơ sở hạ tầng cần thiết, phần cứng lạc hậu và các trang thiết bị công nghệ đầy đủ.²⁰

– Thực thi chính sách: Mặc dù chính sách của chính phủ Việt Nam hỗ trợ EdTech và đầu tư nước ngoài, việc thiếu các hành động cụ thể, nguồn tài trợ nhất quán và các biện pháp triển khai hợp lý có thể làm chậm tiến độ, đặc biệt là ở các khu vực khó khăn.²¹

– Đào tạo giáo viên: Đảm bảo các nhà giáo dục Việt Nam có đủ khả năng cung cấp chương trình giảng dạy theo tiêu chuẩn Nhật Bản và sử dụng các công nghệ giáo dục tiên tiến là rất quan trọng.²²

Tuy nhiên, nhìn chung, có một số cơ hội cho các nhà đầu tư Nhật Bản phát triển trong lĩnh vực này. Bao gồm:

– Hỗ trợ của Chính phủ: Chính phủ Việt Nam đang tích cực thúc đẩy đầu tư nước ngoài và hợp tác trong giáo dục, khoa học và công nghệ. Điều này được phản ánh trong “Chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045”²³” và “Nghị định 124/2024/NĐ-CP²⁴” về việc khuyến khích các trường đại học quốc tế thành lập cơ sở, tạo điều kiện cho các chương trình chung và ưu tiên các công nghệ tiên tiến.

– Nhu cầu cao về công nghệ giáo dục: Thị trường công nghệ giáo dục (EdTech) của Việt Nam đang bùng nổ. Thị trường EdTech tại Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng với tốc độ CAGR 13,51 tỷ USD từ năm 2024 đến năm 2032, nhờ sự gia tăng dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng internet và điện thoại thông minh cao, cũng như sự sẵn lòng đầu tư vào giáo dục của các gia đình. Đây là mảnh đất màu mỡ cho các giải pháp EdTech của Nhật Bản.²⁵

– Quan hệ song phương: Mối quan hệ bền chặt giữa Việt Nam và Nhật Bản, được nâng lên tầm “Đối tác chiến lược toàn diện” vào tháng 11 năm 2023, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.²⁶. Ngoài ra, Nhật Bản là nhà đầu tư và nhà tài trợ ODA hàng đầu, thể hiện cam kết đối với sự phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam.²⁷

Chính phủ Việt Nam và Nhật Bản đã tổ chức cuộc đàm phán về việc nâng cấp quan hệ lên cấp độ “Đối tác chiến lược toàn diện”.”

Nguồn: baochinhphu.vn

Phần kết luận

Việc chuyển giao công nghệ giáo dục Nhật Bản sang Việt Nam tiềm ẩn tiềm năng to lớn trong việc đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu đặc thù của các doanh nghiệp Nhật Bản tại nước này. Bằng cách tận dụng chuyên môn của Nhật Bản trong đào tạo nghề, phát triển kỹ năng mềm và giáo dục công nghệ tiên tiến, cùng với sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ Việt Nam, Việt Nam có thể nâng cao đáng kể năng lực lực lượng lao động. Giải quyết các thách thức liên quan đến cơ sở hạ tầng, thực thi chính sách và đào tạo giáo viên sẽ rất quan trọng để tối đa hóa hiệu quả và phạm vi của việc chuyển giao công nghệ giáo dục này, từ đó thúc đẩy mối quan hệ kinh tế bền chặt hơn và sự phát triển song phương giữa hai quốc gia.

¹ https://tapchitaichinh.vn/doanh-nghiep-nhat-ban-danh-gia-cao-tiem-nang-dau-tu-tai-viet-nam.html

^{2 +3} https://www.jetro.go.jp/

⁴ Bao gồm “Giảm quy mô” và Rút lui/Di dời đến 3^thứ quốc gia”. Tuy nhiên, chúng tôi không hiển thị chúng trong biểu đồ do tỷ lệ rất nhỏ

⁵ https://thesaigontimes.vn/dong-dau-tu-tu-xu-hoa-anh-dao-khoe-sac-tro-lai/

⁶⁺⁷ Chúng tôi đã đề cập đến vấn đề này trong một số bài viết trước đây của B&Company. Vui lòng tham khảo Tải về để biết thêm thông tin

⁸ Theo Cơ sở dữ liệu của B&Company

⁹ https://www.nso.gov.vn/

¹⁰ https://www.gso.gov.vn/

¹¹ https://www.jica.go.jp/Resource/vietnam/english/activities/activity04.html

¹²https://www.jica.go.jp/

¹³ https://vju.ac.vn/truong-dai-hoc-viet-nhat-ky-ket-hop-tac-nghien-cuu-va-trao-doi-cong-nghe-voi-vien-cong-nghe-thong-tin-va-truyen-thong-quoc-gia-nhat-ban/

¹⁴ https://www.hutech.edu.vn/english/training-news/14618817-vietnam-japan-institute-of-technology-discussed-joint-educational-programs-with-kanazawa-university

¹⁵ https://vju.ac.vn/en/collaboration/partner-university/

¹⁶ https://vju.ac.vn/en/study-at-vju/undergraduate-programs-2/

¹⁷ https://vjiet.duytan.edu.vn/du-hoc-nhat-ban/dh-duy-tan-dh-okayama-shoka-va-quy-ho-tro-du–qddqt

¹⁸ https://ueh.edu.vn/cuoc-song-ueh/tin-tuc/trao-doi-sinh-vien-giua-asia-association-of-education-and-exchange-aaee-va-dai-hoc-kinh-te-thanh-pho-ho-chi-minh-ueh-vietnam-japan-exchange-program-2024-72473

¹⁹ https://www.vietnam.vn/en/cap-hoc-bong-ban-dan-cho-sinh-vien-viet-nam-tai-nhat-ban-va-my

²⁰ Chúng tôi đã đề cập đến vấn đề này trong một số bài viết trước đây của B&Company. Vui lòng tham khảo Tải về để biết thêm thông tin

²¹ https://vm.ee/

²² https://vje.vn/index.php/journal/article/view/365/159

²³ https://baochinhphu.vn/chien-luoc-phat-trien-giao-duc-den-nam-2030-tam-nhin-den-nam-2045-102250102165657226.htm

²⁴ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Dau-tu/Nghi-dinh-124-2024-ND-CP-sua-doi-Nghi-dinh-86-2018-ND-CP-dau-tu-cua-nuoc-ngoai-linh-vuc-giao-duc-628112.aspx

²⁵ https://asiafundmanagers.com/identifying-growth-opportunities-of-edtech-in-vietnam/

²⁶ https://baochinhphu.vn/nang-cap-quan-he-viet-nam-nhat-ban-len-doi-tac-chien-luoc-toan-dien-vi-hoa-binh-va-thinh-vuong-tai-chau-a-va-tren-the-gioi-102231127202442552.htm

²⁷ https://vir.com.vn/japanese-oda-is-massive-contribution-for-vietnam-116840.html

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, vui lòng ghi rõ nguồn và cung cấp liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.