Nguồn: lamgiau.laodongthudo.vn

Sản xuất phân bón hữu cơ

Ủ phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón hữu cơ đang ngày càng được áp dụng rộng rãi:

Vật liệu phổ biến: Rơm rạ, vỏ cà phê, lá mía

Ứng dụng:

– Tại Đồng bằng sông Cửu Long, rơm rạ được ủ và tái sử dụng làm phân bón hữu cơ cho ruộng lúa và vườn rau⁴

– Tại Bắc Giang, nông dân đã chuyển từ đốt rơm rạ sang ủ sinh học bằng chế phẩm vi sinh. Qua đánh giá chuyên môn, diện tích áp dụng phương thức canh tác này đã giảm 20-30% lượng phân bón hóa học, đồng thời cải thiện sức khỏe đất và khả năng chống chịu của cây trồng⁵

Trồng nấm

Tận dụng phế liệu để trồng nấm mang lại một nguồn thu nhập bền vững:

Vật liệu phổ biến: Rơm rạ, mùn cưa, bã mía

Ứng dụng:

– Nông dân tại Vĩnh Long và Cần Thơ đã áp dụng mô hình trồng nấm bằng rơm rạ, giúp tăng thu nhập hằng năm khoảng 20%⁶

– Tại Nam Định, việc sử dụng phân bón lá hữu cơ PAN đã nâng cao năng suất nấm đồng thời giảm chi phí⁷

Mushroom growing model using agricultural waste in Soc Trang province

Nguồn: soctrang.gov.vn

Phủ đất

Phủ đất tự nhiên bằng phụ phẩm nông nghiệp giúp bảo toàn độ ẩm đất và cải thiện năng suất:

Vật liệu phổ biến: Rơm, lá khô

Ứng dụng:

– Các vườn cây ăn trái tại Tiền Giang được khuyến khích chủ động sử dụng rơm để phủ đất, duy trì độ ẩm, giảm xói mòn và hạ chi phí tưới tiêu⁸

– Các trang trại tại Đồng Nai sử dụng lá chuối và xơ dừa để phủ đất, qua đó nâng cao chất lượng đất⁹

Biomass Material Production

Sản xuất vật liệu sinh khối – Bước tiến mới trong việc tận dụng chất thải nông nghiệp tại Việt Nam

Nguồn: nguyenlieudot.vn

Chuyển đổi phụ phẩm thành nhiên liệu sinh khối góp phần bảo đảm tính bền vững về năng lượng của Việt Nam:

Vật liệu phổ biến: Vỏ cà phê, bã mía

Một số ví dụ tiêu biểu:

– Một doanh nghiệp tại Phú Thọ sản xuất viên nén sinh khối từ chất thải nông nghiệp, cung cấp giải pháp năng lượng tái tạo thay thế than¹⁰

– Các doanh nghiệp tại Gia Lai và Đắk Lắk đã đầu tư xây dựng nhà máy điện sử dụng công nghệ nhiên liệu sinh khối, chủ yếu tận dụng phụ phẩm nông nghiệp (bã mía, trấu, vỏ cà phê, v.v.) từ hoạt động sản xuất làm nhiên liệu, góp phần giảm đáng kể phát thải công nghiệp và hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn bền vững¹¹

b. Trong chăn nuôi

Nông dân tại Tiền Giang tận dụng nguồn mít và xơ mít dư thừa tại địa phương để chăn nuôi dê

Nguồn: THVL

Thức ăn chăn nuôi

Tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn chăn nuôi là một chiến lược tiết kiệm chi phí:

Vật liệu phổ biến: Thân cây ngô, vỏ đậu tương, mít non

Một số ví dụ tiêu biểu:

– Tại Tiền Giang, nông dân cho dê ăn phụ phẩm từ mít¹²

– Tại Tây Nguyên, gia súc được cho ăn thân cây ngô và phụ phẩm đậu tương¹³

– Các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi đã bắt đầu sử dụng bã ngũ cốc làm nguyên liệu để sản xuất thức ăn chăn nuôi¹⁴

Chất độn chuồng sinh học

Chất độn chuồng sinh học: Xu hướng mới nhằm giảm ô nhiễm và nhân công trong chăn nuôi tại Việt Nam

Nguồn: Đài truyền hình Việt Nam

Các hoạt động phúc lợi động vật đang được cải thiện nhờ các giải pháp chất độn chuồng tự nhiên:

Vật liệu phổ biến: Mùn cưa đã qua xử lý, trấu

Ví dụ điển hình:

– Que Lam Group Join Stock Company thu mua các phụ phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp để sản xuất các sản phẩm sinh học, giúp giảm mùi hôi tại các trang trại chăn nuôi lợn¹⁵

– Tại Bà Rịa - Vũng Tàu, việc sử dụng chất độn chuồng sinh học trong xử lý chất thải chăn nuôi đã được nhiều trang trại chăn nuôi lợn và gà quy mô lớn trong khu vực áp dụng, mang lại hiệu quả cao¹⁶

– Một trang trại chăn nuôi gà tại Tuyên Quang kết hợp trấu và phụ gia sinh học để tạo ra chất độn chuồng thân thiện với môi trường¹⁷

Sản phẩm thủ công mỹ nghệ

Eco-friendly handicrafts thrive again thanks to agricultural waste

Nguồn: handicraftsthx.com

Nguyên liệu: Rơm rạ, vỏ dừa

Một số ví dụ tiêu biểu:

– Tại Bến Tre, các sản phẩm thủ công từ vỏ dừa được xuất khẩu trên toàn thế giới¹⁸

– Các nghệ nhân An Giang tạo ra các sản phẩm trang trí từ rơm rạ¹⁹

– Các làng nghề Quảng Nam đan chiếu và giỏ từ cói và rơm khô²⁰

Sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương

Các chính sách chủ động của Chính phủ Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sử dụng bền vững các phụ phẩm nông nghiệp:

Triển khai chính sách

– Quyết định số 5190/QD-BNN-BVTV về việc phê duyệt Đề án Phát triển phân bón hữu cơ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050: Đặt mục tiêu 80% số tỉnh, thành phố xây dựng các chuỗi giá trị tích hợp việc sử dụng phân bón hữu cơ; Tăng tỷ lệ phân bón hữu cơ trong tổng lượng phân bón tiêu thụ lên 30% vào năm 2030 và 50% vào năm 2050²¹

– Luật số 31/2018/QH14 về Trồng trọt và Bảo vệ môi trường: Hỗ trợ quản lý chất thải bền vững và thúc đẩy tái chế²²

– Luật số 72/2020/QH14 về Bảo vệ môi trường năm 2020 đề cập và thực thi việc tái chế phế phụ phẩm cây trồng, đồng thời hạn chế các hoạt động gây hại như đốt ngoài đồng²³

Hỗ trợ tài chính²⁴

– Các ngân hàng, tổ chức nhà nước và trung tâm nghiên cứu nông nghiệp trợ giá cho hạt giống hữu cơ và phân bón sinh học

– Các ngân hàng cam kết cung cấp các khoản vay ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh và các dự án năng lượng sinh khối

Chương trình đào tạo

– Các chiến dịch giáo dục trên toàn quốc nhằm hướng dẫn nông dân quản lý chất thải bền vững. Các ví dụ đáng chú ý gồm Chiến dịch Làm cho Thế giới Sạch hơn và “Việt Nam Xanh”

– Hợp tác với các cơ quan nghiên cứu để chuyển giao các thực tiễn tốt nhất và các sáng kiến đổi mới. Hợp tác GIZ–IRRI về chuyển giao công nghệ xanh trong nông nghiệp, dự án WISDOM về giám sát môi trường^25, và các dự án nghiên cứu của Viện Môi trường Nông nghiệp Việt Nam liên quan đến việc sử dụng và phát triển các sản phẩm sinh học để xử lý phế phụ phẩm và phụ phẩm nông nghiệp²⁶

– Các sáng kiến địa phương, chẳng hạn như chiến dịch “Không đốt rơm rạ” được triển khai từ năm 2019 tại các tỉnh phía Bắc²⁷, đã nâng cao đáng kể nhận thức của công chúng về bảo vệ môi trường.

Cơ hội hợp tác dành cho doanh nghiệp Nhật Bản

Việc Việt Nam chuyển hướng sang nền kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp xanh mở ra những cơ hội đầy triển vọng cho các đối tác quốc tế, đặc biệt là Nhật Bản. Các dự án hợp tác đầu tiên giữa doanh nghiệp Việt Nam và Nhật Bản đã được triển khai. Các dự án này bao gồm:

Chuyển giao công nghệ

– Giới thiệu máy ủ phân tiên tiến và thiết bị lên men nhanh chất thải hữu cơ²⁸

– Triển khai công nghệ sản xuất viên nén sinh khối²⁹

Liên doanh

Hợp tác sản xuất phân bón hữu cơ chất lượng cao, thức ăn chăn nuôi và các thiết bị khí sinh học. Đồng phát triển các hệ thống khí sinh học hiệu quả, phù hợp với các trang trại vừa và nhỏ tại các tỉnh như Long An và Tiền Giang³⁰

Vietnam Animal Husbandry Association visited and worked with Kyodo Sojitz Company

Nguồn: nhachannuoi.vn

Đầu tư vào năng lượng tái tạo

Nhà máy điện tại tỉnh Hậu Giang, miền Nam Việt Nam, là dự án phát điện sinh khối đầu tiên tại Việt Nam do Erex – một tập đoàn Nhật Bản chuyên phát triển năng lượng sinh khối – triển khai. Nhà máy đốt khoảng 130.000 tấn trấu mỗi năm. Lượng điện sản xuất được bán theo cơ chế hỗ trợ Giá điện ưu đãi (FiT) của Việt Nam. Ngoài ra, các hoạt động thăm dò sản xuất ethanol từ sắn và trấu cũng đang được triển khai³¹

Chuỗi kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp

Tỉnh Long An đã ký các biên bản ghi nhớ hợp tác với các tập đoàn lớn của Nhật Bản trong lĩnh vực cung ứng nguyên liệu sinh khối và xử lý nước thải. Trong số đó, Sumitomo Forestry Group đã đầu tư vào dự án Vina Ecoboard tại Long An, chuyên sản xuất ván gỗ từ cây keo và cung cấp nguyên liệu sinh khối cho các nhà máy điện sinh khối³²

Lễ trao đổi Biên bản ghi nhớ (MOU) và hợp tác đầu tư giữa Sumitomo Forestry Group và các doanh nghiệp địa phương

Nguồn: vnanet.vn

Thách thức và triển vọng tương lai

Đầu tư vào công nghệ tái chế phế phụ phẩm nông nghiệp đòi hỏi nguồn vốn đáng kể và chuyên môn chuyên sâu. Nhiều nông hộ và doanh nghiệp nhỏ không có khả năng tiếp cận nguồn vốn hoặc thiếu kiến thức để áp dụng công nghệ mới, dẫn đến việc sử dụng phế phụ phẩm nông nghiệp kém hiệu quả³³

Tuy nhiên, với cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam, cộng đồng nông nghiệp ngày càng nâng cao nhận thức và sự hỗ trợ của quốc tế, tương lai của quá trình chuyển đổi xanh thông qua việc sử dụng hiệu quả các phụ phẩm cây trồng là rất triển vọng.

Kết luận

Quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam, lấy việc sử dụng hiệu quả các phụ phẩm cây trồng làm nền tảng, đang thiết lập một chuẩn mực mới cho nền nông nghiệp bền vững và tăng trưởng kinh tế tuần hoàn tại Đông Nam Á. Bằng cách biến chất thải thành các nguồn tài nguyên có giá trị, Việt Nam không chỉ giải quyết các vấn đề môi trường mà còn củng cố nền kinh tế nông thôn.

Thông qua đổi mới liên tục, các chính sách hỗ trợ và hợp tác quốc tế chặt chẽ—đặc biệt với các đối tác như Japan—Việt Nam đang có nhiều tiềm năng trở thành một nhân tố đầy triển vọng trong lĩnh vực nông nghiệp xanh.

¹https://www.researchgate.net/

² BC tổng hợp từ nhiều bài viết trên internet

³ Theo Cục Trồng trọt

⁴ https://www.vietnamplus.vn/tai-su-dung-rom-ra-gia-tang-gia-tri-cay-lua-o-dong-bang-song-cuu-long-post826438.vnp

⁵ https://hoinongdan.bacgiang.gov.vn/21804-su-dung-hieu-qua-phu-pham-nong-nghiep.html

⁶ https://baocantho.com.vn/tan-dung-rom-ra-nang-cao-thu-nhap-a164904.html

⁷ https://baonamdinh.vn/tin-nong/202406/danh-gia-mo-hinh-trinh-dien-su-dung-phan-bon-la-huu-co-pan-0fc0815

⁸ https://tiengiang.gov.vn/chi-tiet-tin?%2Fhuong-dan-nong-dan-ung-pho-han-man-tren-cay-trong%2F19627917

⁹ https://baodongnai.com.vn/phong-su-ky-su/202309/nhan-giong-va-nuoi-trong-nam-rom-tren-than-la-chuoi-8084a72

¹⁰ https://www.vietnamplus.vn/ung-dung-san-xuat-vien-dot-biomass-tu-phe-phu-pham-nong-nghiep-post288763.vnp

¹¹ BC tổng hợp từ nhiều bài viết trên internet

¹² https://www.thvl.vn/lam-giau-tu-viec-tan-dung-mit-dat-xo-mit-de-nuoi-de.html

¹³ https://baolamdong.vn/kinh-te/202501/ho-tro-nong-dan-trong-bap-nuoi-bo-sua-d6818dc/

¹⁴ http://bahemdongphat.com/

¹⁵ https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=i-_gwvdadOc&utm

¹⁶ https://baria-vungtau.gov.vn/

¹⁷ https://vtv.vn/video/nong-nghiep-xanh-tan-dung-phu-pham-cay-trong-hieu-qua-730016.htm

¹⁸ https://handicrafthx.com/news/learn-about-ben-tre-coconut-handicrafts-and-coconut-handicraft-products/675.html

¹⁹ https://vinahandicrafts.com/san-pham-gobojime-tet-ben-tu-lua-non/

²⁰ https://culaochamtour.com/thong-tin-du-lich-quang-nam/lang-chieu-ban-thach-duy-xuyen-quang-nam.html

²¹ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Quyet-dinh-5190-QD-BNN-BVTV-2023-De-an-Phat-trien-san-xuat-su-dung-phan-bon-huu-co-den-2030-603661.aspx

²² https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Luat-Trong-trot-2018-336355.aspx

²³ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tai-nguyen-Moi-truong/Luat-so-72-2020-QH14-Bao-ve-moi-truong-2020-431147.aspx

²⁴ BC tổng hợp từ nhiều bài viết trên internet

²⁵ Reference document: https://collections.unu.edu/eserv/UNU%3A1892/pdf3946.pdf

²⁶ https://tapchi.vaas.vn/sites/tapchi.vaas.vn/files/tapchi/2021-10/tc1_0.pdf

²⁷ https://nongnghiepmoitruong.vn/ha-noi-khong-khi-bi-o-nhiem-do-dot-rom-ra-d609822.html

²⁸ https://www.argusmedia.com/en/news-and-insights/latest-market-news/2682422-japan-s-erex-starts-up-biomass-power-plant-in-vietnam

²⁹ https://www.bioenergy-news.com/news/japanese-and-vietnamese-companies-initiate-biomass-pellet-production-trial

³⁰ https://theinvestor.vn/japanese-investors-eye-biomass-feedstock-wastewater-treatment-projects-in-southern-vietnam-d15191.html

³¹ https://www.argusmedia.com/en/news-and-insights/latest-market-news/2682422-japan-s-erex-starts-up-biomass-power-plant-in-vietnam

³² https://sfc.jp/english/news/pdf/20160219.pdf

³³ https://www.taiwannews.com.tw/news/6093445

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.