Việt Nam đang nổi lên như một trong những điểm đến khởi nghiệp năng động nhất Đông Nam Á. Xếp hạng thứ 5 trong ASEAN và thứ 55 toàn cầu trong Chỉ số Hệ sinh thái Khởi nghiệp Toàn cầu năm 2025, Việt Nam đã trở thành thỏi nam châm thu hút vốn đầu tư khởi nghiệp từ Singapore, Nhật Bản và các quỹ đầu tư mạo hiểm toàn cầu, biến nơi đây thành thị trường ngày càng hấp dẫn đối với các công ty khởi nghiệp sáng tạo đang tìm kiếm cơ hội thâm nhập và mở rộng.[1]

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó có hơn 195.000 doanh nghiệp mới đăng ký, tăng 24,11 tỷ nhân dân tệ so với năm trước. Sự mở rộng nhanh chóng này không chỉ phản ánh một bức tranh kinh doanh năng động mà còn cho thấy thị trường ngày càng cởi mở với các mô hình kinh doanh mới và sáng tạo.

Khung chính sách và các cơ chế khuyến khích cụ thể dành cho các công ty khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Trong những năm gần đây, Chính phủ đã ban hành và cập nhật nhiều chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp, đáng chú ý là Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp vừa và nhỏ (2017), Nghị định 38/2018/ND-CP về đầu tư cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, cùng với các nghị định mới liên quan đến miễn giảm thuế và các cơ chế ưu đãi dành cho Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NIC).

Các chính sách khuyến khích dành cho doanh nghiệp và nhà đầu tư

Tổng hợp của B&Company

Hướng dẫn ngắn gọn về quy trình đăng ký kinh doanh năm 2025

Việc chính thức gia nhập thị trường đánh dấu cột mốc pháp lý quan trọng đầu tiên đối với một công ty khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam, đòi hỏi phải xem xét cẩn thận cả loại hình kinh doanh và cơ cấu sở hữu.

Lựa chọn hình thức pháp lý tối ưu

Việc lựa chọn loại hình pháp nhân phù hợp không chỉ quyết định các nghĩa vụ tuân thủ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro pháp lý, tiềm năng huy động vốn và tính linh hoạt trong hoạt động dài hạn.[2]

Danh sách các mẫu đơn pháp lý tại Việt Nam

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Các bước đăng ký thông qua Cổng thông tin quốc gia

Đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo muốn gia nhập thị trường Việt Nam, có thể nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng đăng ký doanh nghiệp quốc gia (https://dangkykinhdoanh.gov.vn/(Đây là phương pháp ứng tuyển chính thức và được khuyến nghị mạnh mẽ nhất.)[3] Các thủ tục được nêu dưới đây phản ánh những cập nhật quy định mới nhất tại thời điểm viết bài này và có thể thay đổi. Các công ty khởi nghiệp nên tham khảo cổng thông tin và tuân thủ các quy định hiện hành tại thời điểm đăng ký.

Trước tiên, hãy chuẩn bị thông tin nền. Chọn một tên công ty độc đáo và dễ tìm kiếm, xác định địa chỉ văn phòng đăng ký, chọn mã ngành VSIC phù hợp và xác định vốn điều lệ. Mặc dù hầu hết các ngành không có yêu cầu vốn tối thiểu, vốn điều lệ nên phản ánh thực tế quy mô hoạt động và nhu cầu của công ty.

Thứ hai, chuẩn bị các giấy tờ đăng ký. Hồ sơ bao gồm Đơn đăng ký kinh doanh, Điều lệ công ty, danh sách thành viên/cổ đông và bản sao giấy tờ tùy thân của người đại diện pháp luật. Điều lệ đóng vai trò là văn bản quản lý của công ty và cần phải xác định rõ ràng cơ cấu tổ chức và quyền hạn của công ty.

Thứ ba, nộp đơn và xác thực. Tải các tài liệu cần thiết lên hệ thống và xác thực bằng chữ ký số công khai (USB Token) hoặc tài khoản đăng ký doanh nghiệp.

Cuối cùng, theo dõi và nhận kết quả. Trong vòng 3-5 ngày làm việc, giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hợp lệ sẽ được cấp. Nếu cần sửa đổi, thông báo chi tiết sẽ được gửi qua email.

Các thủ tục bắt buộc ngay sau khi nhận được giấy phép.

Sau khi thành lập, công ty phải công bố thông tin đăng ký trên Cổng đăng ký doanh nghiệp quốc gia, đóng dấu doanh nghiệp tại đơn vị được cấp phép và thông báo mẫu dấu trong vòng ba ngày, đồng thời mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp và báo cáo chi tiết tài khoản cho Sở Kế hoạch và Đầu tư trong vòng năm ngày. Ngoài ra, công ty còn phải có chữ ký số để đăng ký thuế lần đầu và đăng ký hóa đơn điện tử, việc này sẽ trở thành bắt buộc từ năm 2025. Mặc dù các doanh nghiệp mới thành lập được miễn phí giấy phép trong năm đầu tiên, nhưng vẫn phải nộp các tờ khai cần thiết theo quy định.[4]

Phân tích thị trường vốn và chiến lược huy động vốn (Huy động vốn)

Thị trường vốn mạo hiểm (VC) và vốn tư nhân (PE) tại Việt Nam năm 2024 ghi nhận tổng giá trị đầu tư đạt 2,3 tỷ USD với 141 thương vụ. Mặc dù tổng vốn đầu tư giảm so với giai đoạn 2021-2022 do tâm lý thận trọng toàn cầu, số lượng nhà đầu tư hoạt động đã đạt mức cao nhất kể từ năm 2021, với gần 150 nhà đầu tư VC và PE đang hoạt động.[5]

Danh sách các quỹ đầu tư mạo hiểm nổi bật

Sự đa dạng về nguồn vốn cho phép các công ty khởi nghiệp tiếp cận nguồn vốn phù hợp với từng giai đoạn và lĩnh vực kinh doanh.[6]

Danh sách một số quỹ đầu tư mạo hiểm

Tổng hợp của B&Company

Bên cạnh các nguồn vốn nước ngoài, các “trụ cột” tài chính trong nước như Quỹ Đổi mới Công nghệ Quốc gia (NATIF) đang đóng vai trò hàng đầu trong việc định hướng vốn vào các lĩnh vực rủi ro cao nhưng mang tính chiến lược như trí tuệ nhân tạo và chất bán dẫn.[7]

Các chương trình ươm tạo và tăng tốc khởi nghiệp

Các chương trình này cung cấp vốn ban đầu và sự hướng dẫn thực tiễn để giúp các công ty khởi nghiệp vượt qua "thung lũng tử thần". Một số ví dụ điển hình bao gồm: BSSC & Startup Wheel, cuộc thi khởi nghiệp lớn nhất Việt Nam với hơn 17.000 dự án tham gia từ khắp thế giới, đóng vai trò là bệ phóng và kênh kết nối quan trọng với các doanh nhân hàng đầu như ông Nguyễn Đức Tài (Mobile World); ThinkZone Accelerator Chương trình này nhắm đến các công ty khởi nghiệp giai đoạn đầu, định hướng công nghệ, cung cấp hỗ trợ công nghệ và đầu tư trực tiếp lên đến 500.000 USD.[8] Vốn VSV Áp dụng mô hình lấy cảm hứng từ Thung lũng Silicon để giúp các công ty khởi nghiệp hoàn thiện mô hình kinh doanh và khả năng gây quỹ, đồng thời Cổng Khởi nghiệp Nền tảng này kết nối các công ty khởi nghiệp với các nguồn lực và nhà đầu tư thông qua một nền tảng kết hợp trực tuyến và ngoại tuyến.[9]

Các lĩnh vực công nghệ trọng điểm và cơ hội đột phá

Việt Nam đã xác định 11 lĩnh vực công nghệ chiến lược ưu tiên phát triển, trong đó trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn và công nghệ xanh đóng vai trò trọng điểm. [10]

Trí tuệ nhân tạo (AI): Từ tiêu dùng đến sản xuất

Trí tuệ nhân tạo (AI) là công nghệ nền tảng để nâng cao năng suất và tự động hóa các hoạt động. Đầu tư vào các công ty khởi nghiệp AI của Việt Nam năm 2024 đã tăng gấp tám lần so với năm 2023. Đến cuối năm 2025, dự kiến hơn 170.000 doanh nghiệp Việt Nam sẽ áp dụng hoặc thử nghiệm các giải pháp AI. Việc thành lập các trung tâm nghiên cứu và phát triển AI của các tập đoàn toàn cầu như Qualcomm càng khẳng định tiềm năng của Việt Nam như một trung tâm AI khu vực.

Công nghệ bán dẫn và thiết kế chip

Việt Nam đặt mục tiêu vươn lên chuỗi giá trị bán dẫn bằng cách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thu hút FDI vào thiết kế và đóng gói chip. Điều này tạo cơ hội cho các công ty khởi nghiệp tham gia vào phân khúc thiết kế không nhà máy (fabless) hoặc cung cấp giải pháp phần mềm EDA, vốn đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu thấp hơn đáng kể so với sản xuất bán dẫn (fabs).

Công nghệ khí hậu (Climate Technology) và nông nghiệp bền vững

Việt Nam ghi nhận sự bùng nổ trong lĩnh vực công nghệ khí hậu, với tỷ trọng đầu tư mạo hiểm đạt 22,31 tỷ TP3 trên tổng giá trị quốc gia năm 2024, gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Tuy nhiên, thị trường này vẫn còn tập trung cao độ với các thương vụ lớn như TECHCOOP (70 triệu USD vòng gọi vốn Series A). Việc ban hành Luật Điện lực 2024 và Nghị định 135/2024 về điện mặt trời mái nhà đã mở đường cho dòng vốn chảy vào lĩnh vực chuyển đổi năng lượng. Trong khi đó, đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao cũng tăng gấp 9 lần so với năm 2023, phản ánh cam kết Net Zero của Chính phủ.

Các lĩnh vực đầy triển vọng khác

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, các lĩnh vực như kinh tế sáng tạo, công nghệ hỗ trợ người cao tuổi (kinh tế bạc), công nghệ giáo dục (EdTech) và xe điện (EV) đang mở ra những cơ hội mới cho các nhà sáng lập. Đặc biệt, sự phát triển của các thành phố hạng hai cũng tạo ra nhu cầu đáng kể đối với các giải pháp thương mại điện tử và logistics chuyên biệt.

Kết luận và các khuyến nghị chiến lược

Đến năm 2025, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đã bước vào giai đoạn trưởng thành hơn, tạo ra điểm khởi đầu thuận lợi cho các startup đổi mới sáng tạo. Thị trường hiện nay chú trọng hơn vào các công nghệ cốt lõi, tính bền vững và khả năng tạo ra giá trị lâu dài.

Đối với các doanh nghiệp mới gia nhập thị trường, việc thâm nhập thành công đòi hỏi nhiều hơn là chỉ một ý tưởng mạnh mẽ. Các nhà sáng lập nên tận dụng một cách chiến lược các ưu đãi của chính phủ—đặc biệt là những ưu đãi hỗ trợ công nghệ xanh và trí tuệ nhân tạo—đồng thời ưu tiên phát triển nhân tài, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, và tuân thủ đầy đủ pháp luật ngay từ đầu. Quan trọng không kém là sự tham gia tích cực vào hệ sinh thái địa phương thông qua các sự kiện khởi nghiệp lớn và mạng lưới ngành để đẩy nhanh quá trình hiểu biết thị trường và xây dựng quan hệ đối tác.

Được hỗ trợ bởi các chính sách thân thiện với khởi nghiệp và sự quan tâm ngày càng tăng từ các nhà đầu tư toàn cầu, Việt Nam năm 2025 mang đến cơ hội hấp dẫn cho các công ty khởi nghiệp muốn thiết lập sự hiện diện và đóng vai trò trong quá trình phát triển đất nước thành trung tâm công nghệ khu vực.

* Lưu ý: Nếu bạn muốn trích dẫn thông tin trong bài viết này, vui lòng ghi rõ nguồn và kèm theo link bài viết để đảm bảo tôn trọng bản quyền.

[1] Innoex.vn, Tổng kết năm 2025: 4 trụ cột định hình hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam (https://innoex.vn/2025-in-review-04-pillar-shaping-vietnam-innovation-ecosystem/)

[2] Quocluat.vn, Quy trình – Thủ tục thành lập công ty/doanh nghiệp năm 2025 (https://quocluat.vn/kinh-nghiem/quy-trinh-thu-tuc-thanh-lap-cong-ty-doanh-nghiep)

[3] Doanhnghiepnet.com, Cẩm nang Khởi nghiệp 2025: Cách Khởi nghiệp Đúng đắn – Thành công ngay từ những bước đầu tiên (https://doanhnghiepnet.com/goc-tu-duy/huong-dan-thanh-lap-doanh-nghiep-2025-hanh-trinh-khoi-nghiep-dung-chuan-thanh-cong-tu-nhung-buoc-dau-tien.html)

[4] Doanhnghiepnet.com, Cẩm nang Khởi nghiệp 2025: Cách Khởi nghiệp Đúng đắn – Thành công ngay từ những bước đầu tiên (https://doanhnghiepnet.com/goc-tu-duy/huong-dan-thanh-lap-doanh-nghiep-2025-hanh-trinh-khoi-nghiep-dung-chuan-thanh-cong-tu-nhung-buoc-dau-tien.html)

[5] Doventures.vc, Báo cáo về Đổi mới sáng tạo và Vốn tư nhân tại Việt Nam năm 2025 (https://doventures.vc/en/insights/reports/vietnam-innovation-and-private-capital-report-2025)

[6] Timo.vn, Quỹ đầu tư lớn nhất và uy tín nhất tại Việt Nam (cập nhật năm 2025) (https://timo.vn/quy-dau-tu/cac-quy-dau-tu-tai-viet-nam/)

[7] Innoex.vn, Tổng kết năm 2025: 4 trụ cột định hình hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam (https://innoex.vn/2025-in-review-04-pillar-shaping-vietnam-innovation-ecosystem/)

[8] Theleader.vn, ThinkZone ra mắt chương trình tăng tốc khởi nghiệp tại Việt Nam (http://theleader.vn/thinkzone-khoi-dong-chuong-trinh-tang-toc-khoi-nghiep-tai-viet-nam-d19708.html)

[9] Startersss.com, Top 3 chương trình tăng tốc khởi nghiệp hàng đầu tại Hà Nội (https://www.startersss.com/accelerators-post/accelerator-hanoi)

[10] Innoex.vn, Tổng kết năm 2025: 4 trụ cột định hình hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam (https://innoex.vn/2025-in-review-04-pillar-shaping-vietnam-innovation-ecosystem/)