Tuy nhiên, các cơ sở này vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của một thành phố đang phát triển nhanh chóng. Phần lớn các nhà máy này được thiết kế với công suất hạn chế, khiến tỷ lệ xử lý nước thải sinh hoạt của Hà Nội chỉ đạt khoảng 30%[12]. Để đạt mục tiêu tỷ lệ xử lý nước thải từ 50% đến 55% và tỷ lệ xử lý 100% nước thải từ các cụm công nghiệp và làng nghề vào năm 2025[13], cần bổ sung các cơ sở thu gom và xử lý nước thải. Năm 2022, thành phố đã triển khai các thủ tục đầu tư cho 4 dự án xử lý nước thải theo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, sử dụng nguồn vốn đầu tư công, cùng với 3 dự án bổ sung tại quận Nam Từ Liêm và Long Biên sử dụng nguồn vốn xã hội hóa[14].

Vận hành thử Nhà máy Xử lý Nước thải Yên Xá

Một trong những bước phát triển đáng kể nhất trong cơ sở hạ tầng xử lý nước thải của Hà Nội là việc vận hành thử Nhà máy Xử lý Nước thải Yên Xá. Dự kiến dự án sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giúp Hà Nội đạt được các mục tiêu môi trường và giải quyết tình trạng ô nhiễm tại sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét và một phần sông Nhuệ[15].

Yen Xa wastewater treatment plant to start trial operation in early December, 2024

Nguồn: Vneconomy

Nhà máy Xử lý Nước thải Yên Xá, được quy hoạch trong Kế hoạch phát triển số 189/KH-UBND, được tài trợ bằng các khoản vay ODA từ Chính phủ Nhật Bản[16]. Nhà máy được xây dựng tại xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, trên diện tích 13,8 ha, với tổng vốn đầu tư hơn 16.293 tỷ đồng. Dự án bao gồm xây dựng nhà máy xử lý nước thải với công suất 270.000 m³/ngày-đêm, xây dựng hệ thống cống thu gom, cống bao và các hệ thống đấu nối[17]. Công trình khởi công năm 2016 và dự kiến đi vào vận hành năm 2022. Tuy nhiên, những diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19 đã làm chậm tiến độ hoàn thành, và giai đoạn vận hành thử kéo dài sáu tháng bắt đầu từ ngày 1 tháng 12, 2024[18].

Cơ sở này sử dụng các công nghệ hiện đại nhất để xử lý nước thải. Nhà máy Xử lý Nước thải Yên Xá cũng là một trong số ít nhà máy áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến, đáp ứng các tiêu chuẩn châu Âu và bảo đảm nước thải sau xử lý đạt tiêu chuẩn loại A theo quy định của Việt Nam. Ngoài ra, nhà máy còn có hệ thống xử lý bùn áp dụng quy trình Bùn hoạt tính (AO) truyền thống, được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu tại các nhà máy xử lý nước thải quy mô lớn. Một trong những đặc điểm độc đáo của Nhà máy Xử lý Nước thải Yên Xá là hệ thống lọc tải trọng cao, cho phép nhà máy tăng gấp đôi công suất trong thời gian mưa. Trong điều kiện bình thường, nhà máy có thể xử lý tới 270.000 m³ nước thải mỗi ngày đêm. Tuy nhiên, trong thời gian mưa lớn, công suất của nhà máy có thể tăng lên 480.000 m³ [19].

Tiềm năng phát triển xử lý nước thải tại Hà Nội và cơ hội hợp tác quốc tế

Việc vận hành thử Nhà máy Yên Xá và hoạt động chính thức trong tương lai mang lại triển vọng tích cực cho vấn đề xử lý nước thải mà Hà Nội đang đối mặt cũng như các mối đe dọa ô nhiễm đối với người dân địa phương. Việc vận hành thử nhà máy dự kiến nâng tỷ lệ xử lý nước thải của Hà Nội lên 40%, trong khi hoạt động chính thức được kỳ vọng giúp thành phố đạt mục tiêu 50%[20]. Các cơ quan chức năng cũng đặt mục tiêu nâng tỷ lệ thu gom và xử lý nước thải lên 70% vào năm 2030 theo Quyết định số 1569/QĐ-TTg được ký năm 2024[21], qua đó cho thấy rõ hơn mối quan tâm của Chính phủ đối với các thách thức môi trường và cam kết hướng tới các mục tiêu “xanh”.

Dự án cũng nhấn mạnh việc sử dụng hiệu quả nguồn viện trợ và chuyên môn nước ngoài, đồng thời cho thấy tiềm năng hợp tác toàn cầu. Hà Nội đã tận dụng đáng kể nguồn vốn ODA của Nhật Bản để hỗ trợ cải thiện cơ sở hạ tầng xử lý nước thải; mô hình hợp tác quốc tế thông qua phương thức xây dựng - chuyển giao cũng được áp dụng cho nhiều dự án lớn tại thành phố (Xem Bảng 1). Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu nâng cao tỷ lệ xử lý và cần 9 tỷ USD để xây dựng cơ sở hạ tầng phù hợp[22], hợp tác quốc tế sẽ là yếu tố then chốt giúp Chính phủ đáp ứng lượng nước thải và dòng thải phát sinh ngày càng tăng.

Kết luận

Việc vận hành thử Nhà máy Xử lý Nước thải Yên Xá đánh dấu một bước tiến quan trọng trong cuộc chiến chống ô nhiễm nguồn nước của Hà Nội. Với các công nghệ xử lý tiên tiến và công suất quy mô lớn, cơ sở này có tiềm năng cải thiện đáng kể chất lượng nước của thành phố, giảm nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường nước, đồng thời nâng cao sức khỏe và phúc lợi tổng thể của người dân. Dự án cũng thể hiện chiến lược của thành phố trong việc sử dụng hiệu quả các nguồn hỗ trợ quốc tế và tạo nền tảng cho những quan hệ đối tác trong tương lai nhằm xây dựng một đô thị bền vững, thân thiện với môi trường

[1] Legal News. Hà Nội ‘giải bài toán’ ô nhiễm môi trường từ các nguồn nước thải <Đánh giá>

[2] MOC. Hà Nội: Nhấn mạnh các giải pháp mới trong thu gom và xử lý nước thải <Đánh giá>

[3] Vietnamnews. Giải pháp công nghệ là chìa khóa cho các vấn đề nước thải của Hà Nội <Đánh giá>

[4] MOC. Hà Nội: Nhấn mạnh các giải pháp mới trong thu gom và xử lý nước thải <Đánh giá>

[5] Government News. Tập trung vào các giải pháp mới trong thu gom và xử lý nước thải <Đánh giá>

[6] Legal News. Hà Nội ‘giải bài toán’ ô nhiễm môi trường từ các nguồn nước thải <Đánh giá>

[7] MOC. Hà Nội: Nhấn mạnh các giải pháp mới trong thu gom và xử lý nước thải <Đánh giá>

[8] VOV. Người dân khu vực ngoại thành Hà Nội chịu ảnh hưởng do nguồn nước ô nhiễm, dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe <Đánh giá>

[9] World Bank. Tăng trưởng và thành công của Việt Nam đi kèm với những thách thức đối với tài nguyên nước <Đánh giá>

[10] TVPL. Kế hoạch phát triển số 189/KH-UBND về hệ thống thu gom và xử lý nước thải đô thị tại Hà Nội đến năm 2020 <Đánh giá>

[11] TVPL. Kế hoạch phát triển số 312/KH-UBN về hệ thống thoát nước và xử lý nước thải đô thị của Thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2025 <Đánh giá>

[12] TVPL. Kế hoạch phát triển số 312/KH-UBN về hệ thống thoát nước và xử lý nước thải đô thị của Thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2025 <Đánh giá>

[13] TVPL. Nghị quyết số 20/NQ-HĐND về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2021-2025 <Đánh giá>

[14] Environment & Life Magazine. Hà Nội: Triển khai 4 dự án xử lý nước thải bằng nguồn vốn đầu tư công năm 2022 <Đánh giá>

[15] Cafef. Tổng quan về nhà máy xử lý nước thải lớn nhất miền Bắc Việt Nam, trị giá 16.000 tỷ đồng, góp phần hồi sinh một số con sông tại Hà Nội <Đánh giá>

[16] TVPL. Kế hoạch phát triển số 189/KH-UBND về hệ thống thu gom và xử lý nước thải đô thị tại Hà Nội đến năm 2020 <Đánh giá>

[17] Thanhnien. Nhà máy Xử lý Nước thải Yên Xá bắt đầu vận hành thử sau 8 năm xây dựng <Đánh giá>

[18] Vietnamplus. Hà Nội bắt đầu vận hành thử Nhà máy Xử lý Nước thải Yên Xá, góp phần giảm ô nhiễm môi trường <Đánh giá>

[19] Cafef. Tổng quan về nhà máy xử lý nước thải lớn nhất miền Bắc Việt Nam, trị giá 16.000 tỷ đồng, góp phần hồi sinh một số con sông tại Hà Nội <Đánh giá>

[20] Vietnamplus. Hà Nội bắt đầu vận hành thử Nhà máy Xử lý Nước thải Yên Xá, góp phần giảm ô nhiễm môi trường <Đánh giá>

[21] TVPL. Quyết định số 1569/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 <Đánh giá>

[22] Vnexpress. Việt Nam cần $9B đầu tư cho cơ sở hạ tầng nước: World Bank  <Đánh giá>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.