Quy định về phân loại rác thải tại nguồn ở Việt Nam từ năm 2025

Vào tháng 11 năm 2020, Chính phủ đã ban hành Luật số 72/2020/QH14 có hiệu lực từ năm 2022, trong đó yêu cầu tất cả các hộ gia đình và doanh nghiệp phải phân loại rác thải tại nguồn thành rác thải có thể tái chế, hữu cơ và rác thải khác trước tháng 1 năm 2025.[4].

• – Có thể tái chế: Nhựa, bìa cứng, thủy tinh, kim loại, vải dệt, rác thải điện tử, v.v.
• – Hữu cơ: Vỏ, lõi và thực vật của trái cây, phụ phẩm từ thịt và hải sản, thức ăn thừa và thực phẩm hết hạn.
• – Các loại rác thải khác: Rác thải bị ô nhiễm (ví dụ: tã lót, bao bì hóa chất), nhựa dùng một lần, rác thải nguy hại (ví dụ: pin, hóa chất), đồ vật cồng kềnh, v.v.

Chất thải được phân loại này phải được lưu trữ trong các thùng chứa phù hợp để tránh rò rỉ, mùi hôi hoặc gây hại cho môi trường, đảm bảo chất thải có thể tái chế và không thể tái chế được vẫn được tách riêng để xử lý hiệu quả. Các hộ gia đình và doanh nghiệp phải chuyển chất thải được phân loại của mình đến các điểm thu gom được chỉ định hoặc các đơn vị thu gom được cấp phép vào các thời điểm đã định và việc đổ, đốt hoặc chôn chất thải gia đình trái phép bị nghiêm cấm.

Ngoài ra, rác thải cồng kềnh phải tự vận chuyển hoặc xử lý thông qua dịch vụ tháo dỡ và thu gom thuê đến các điểm thu gom rác thải được chỉ định. Các loại rác thải khác như kim loại, cao su, thủy tinh và nhựa tái sử dụng có thể được bán cho các tổ chức, cá nhân tham gia thu gom và tái chế rác thải. Khi kết hợp với Nghị định số 45/2022/NĐ-CP năm 2022, hộ gia đình và doanh nghiệp không thực hiện đúng quy định về phân loại rác thải sẽ bị phạt tiền lên tới 2 triệu đồng[5].

Cơ hội và thách thức cho Việt Nam

Việc triển khai các sáng kiến quản lý chất thải này mang lại những cơ hội đáng kể cho Việt Nam, bao gồm tăng trưởng kinh tế thông qua việc mở rộng ngành công nghiệp tái chế, thu hút đầu tư xanh và tạo ra việc làm mới. Về mặt môi trường, sáng kiến này giúp giảm ô nhiễm, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và giảm phát thải khí nhà kính, hỗ trợ các mục tiêu về khí hậu của Việt Nam là đạt được mức phát thải carbon ròng bằng 0 vào năm 2050 tại COP 26[6]Về mặt xã hội, nó cải thiện sức khỏe cộng đồng, nâng cao mức sống đô thị và thúc đẩy văn hóa bền vững.

Tuy nhiên, Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong nỗ lực cải thiện hệ thống xử lý và phân loại rác thải. Thứ nhất, trang thiết bị và cơ sở vật chất thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt vẫn còn thiếu thốn. Theo khảo sát năm 2023 do Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội thực hiện, 80,6% hộ gia đình và 75,5% doanh nghiệp cho biết họ không có động lực phân loại rác thải tại nguồn vì tất cả rác thải đã phân loại cuối cùng đều được trộn lẫn và thu gom lại để xử lý tập trung[7]Thứ hai, nhiều nhà máy xử lý rác hiện có đã lỗi thời và thiếu vốn, một số dự án vẫn chưa hoàn thành mặc dù đã khởi công cách đây hơn một thập kỷ. Tại một số tỉnh như Đà Nẵng, Tiền Giang, Cần Thơ, Bến Tre, các điểm tập kết rác đã đạt công suất tối đa, dẫn đến tình trạng tích tụ rác quá mức và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.[8]Cuối cùng, chính sách của chính phủ tập trung nhiều vào việc khuyến khích người dân phân loại rác tại nguồn, trong khi số lượng nhà máy xử lý rác đạt tiêu chuẩn vệ sinh và quy trình vẫn còn rất hạn chế. Sự can thiệp tích cực của các cơ quan có thẩm quyền là điều cần thiết để đẩy nhanh quá trình phát triển các dự án này và đảm bảo hoàn thành đúng thời hạn.

Phần kết luận

Việt Nam đang ở thời điểm quan trọng trong hành trình quản lý chất thải của mình. Lượng rác thải ngày càng tăng, cùng với những thách thức về cơ sở hạ tầng không đầy đủ, tỷ lệ tái chế thấp và ô nhiễm môi trường đòi hỏi các giải pháp cấp bách và toàn diện. Trong khi các chính sách của chính phủ đang được thực hiện, cơ sở hạ tầng hiện đại hóa và thực thi nghiêm ngặt hơn là rất quan trọng để thúc đẩy các hoạt động xử lý chất thải có trách nhiệm và giảm sự phụ thuộc vào bãi chôn lấp. Bằng cách đầu tư vào các công nghệ tiên tiến và thu hút cộng đồng, Việt Nam có thể xây dựng một hệ thống quản lý chất thải bền vững, mở đường cho một tương lai sạch hơn và bền vững hơn.

[1] Báo điện tử VnExpress (2024). Phân loại rác thải tại nguồn ở Việt Nam bắt đầu từ năm 2025Truy cập>

[2] Môi trường A Châu (2023). Thực trạng phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn ở Việt NamTruy cập>

[3] Báo Tiền Phong (2024). Lò đốt rác gần khu dân cưTruy cập>

[4] Cổng thông tin điện tử Chính phủ (2020). Luật số 72/2020/QH14: Luật bảo vệ môi trườngTruy cập>

[5] Cổng thông tin điện tử Chính phủ (2022). Nghị định số 45/2022/NĐ-CP: Xử phạt vi phạm hành chính về môi trườngTruy cập>

[6] Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (2024). Hồ sơ Biến đổi Khí hậu Việt NamTruy cập>

[7] Bản tin truyền hình Việt Nam (2023). Phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn: Tình hình hiện nay tại Việt NamTruy cập>

[8] Đài Tiếng nói Việt Nam (2024). Khu xử lý rác thải cho toàn bộ đồng bằng sông Cửu Long vẫn còn hạn chếTruy cập>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, vui lòng ghi rõ nguồn và cung cấp liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.