Quy định về phân loại chất thải tại nguồn ở Việt Nam từ năm 2025

Vào tháng 11 năm 2020, Chính phủ đã ban hành Luật số 72/2020/QH14, có hiệu lực từ năm 2022, yêu cầu tất cả hộ gia đình và doanh nghiệp phân loại chất thải tại nguồn thành chất thải có thể tái chế, chất thải hữu cơ và chất thải khác trước tháng 1 năm 2025[4].

• – Có thể tái chế: Nhựa, bìa carton, thủy tinh, kim loại, hàng dệt may, rác thải điện tử, v.v.
• – Hữu cơ: Vỏ trái cây, hạt, và thực vật, phụ phẩm từ thịt và hải sản, thức ăn thừa, và thực phẩm hết hạn.
• – Chất thải khác: Chất thải bị nhiễm bẩn (ví dụ: tã, bao bì hóa chất), nhựa dùng một lần, chất thải nguy hại (ví dụ: pin, hóa chất), vật cồng kềnh, v.v.

Lượng chất thải đã được phân loại này phải được lưu trữ trong các thùng chứa phù hợp để tránh rò rỉ, mùi hôi hoặc gây hại môi trường, bảo đảm chất thải tái chế và không tái chế vẫn được tách riêng để xử lý hiệu quả. Hộ gia đình và doanh nghiệp phải chuyển chất thải đã phân loại đến các điểm thu gom được chỉ định hoặc các đơn vị thu gom được cấp phép vào thời gian quy định, và nghiêm cấm việc đổ trộm, đốt hoặc chôn lấp chất thải sinh hoạt trái phép.

Ngoài ra, chất thải cồng kềnh phải được tự vận chuyển hoặc xử lý thông qua các dịch vụ tháo dỡ và thu gom thuê ngoài đến các điểm thu gom chất thải được chỉ định. Các loại chất thải khác như kim loại, cao su, thủy tinh và nhựa có thể tái sử dụng có thể được bán cho các tổ chức hoặc cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thu gom và tái chế chất thải. Kết hợp với Nghị định số 45/2022/NĐ-CP năm 2022, các hộ gia đình và doanh nghiệp không tuân thủ quy định phân loại chất thải sẽ bị phạt tiền lên tới 2 triệu VND[5].

Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam

Việc triển khai các sáng kiến quản lý chất thải này mang lại những cơ hội đáng kể cho Việt Nam, bao gồm tăng trưởng kinh tế thông qua mở rộng ngành tái chế, thu hút đầu tư xanh và tạo ra việc làm mới. Về môi trường, các sáng kiến này giúp giảm ô nhiễm, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và cắt giảm phát thải khí nhà kính, hỗ trợ mục tiêu khí hậu của Việt Nam là đạt phát thải carbon ròng bằng 0 vào năm 2050 tại COP 26[6]. Về mặt xã hội, các sáng kiến này cải thiện sức khỏe cộng đồng, nâng cao tiêu chuẩn sống đô thị và thúc đẩy văn hóa phát triển bền vững.

Tuy nhiên, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong nỗ lực cải thiện hệ thống xử lý và phân loại chất thải. Thứ nhất, trang thiết bị và cơ sở vật chất phục vụ thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt vẫn còn thiếu hụt. Theo một khảo sát năm 2023 do Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội thực hiện, 80.6% hộ gia đình và 75.5% doanh nghiệp cho biết họ thiếu động lực phân loại rác tại nguồn, do toàn bộ rác đã được phân loại cuối cùng vẫn bị trộn lẫn và thu gom chung để xử lý tập trung[7]. Thứ hai, nhiều nhà máy xử lý hiện có đã lạc hậu và thiếu vốn đầu tư, trong khi một số dự án dù đã được khởi động từ hơn một thập kỷ trước vẫn chưa hoàn thành. Tại một số tỉnh, như Đà Nẵng, Tiền Giang, Cần Thơ và Bến Tre, các điểm thu gom rác đã đạt công suất tối đa, dẫn đến tình trạng tích tụ rác thải quá mức và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng[8]. Cuối cùng, các chính sách của chính phủ hiện tập trung nhiều vào việc khuyến khích người dân phân loại rác tại nguồn, trong khi số lượng nhà máy xử lý chất thải đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh và quy trình vẫn còn rất hạn chế. Sự can thiệp chủ động từ các cơ quan chức năng liên quan là cần thiết để đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án này và bảo đảm hoàn thành đúng thời hạn.

Kết luận

Việt Nam đang đứng trước một thời điểm then chốt trong hành trình quản lý chất thải. Lượng chất thải ngày càng gia tăng, cùng với những thách thức về hạ tầng thiếu đồng bộ, tỷ lệ tái chế thấp và ô nhiễm môi trường, đòi hỏi các giải pháp khẩn cấp và toàn diện. Trong bối cảnh các chính sách của chính phủ đang được triển khai và hiện đại hóa, cơ sở hạ tầng hiện đại hơn cùng việc thực thi nghiêm ngặt hơn là yếu tố then chốt để thúc đẩy thực hành quản lý chất thải có trách nhiệm và giảm phụ thuộc vào chôn lấp. Bằng việc đầu tư vào các công nghệ đổi mới và huy động sự tham gia của cộng đồng, Việt Nam có thể xây dựng một hệ thống quản lý chất thải bền vững, mở đường cho một tương lai sạch hơn và bền vững hơn.

[1] Báo điện tử VnExpress (2024). Phân loại rác thải tại nguồn ở Việt Nam bắt đầu từ năm 2025Truy cập>

[2] A Chau Environment (2023). Hiện trạng phân loại chất thải sinh hoạt tại nguồn ở Việt Nam <Truy cập>

[3] Tien Phong Newspaper (2024). Nhà máy đốt rác gần khu dân cư <Truy cập>

[4] Vietnam Government Portal (2020). Luật số 72/2020/QH14: Luật Bảo vệ môi trường <Truy cập>

[5] Vietnam Government Portal (2022). Nghị định số 45/2022/NĐ-CP: Xử phạt vi phạm về môi trường <Truy cập>

[6] United States Agency for International Development (2024). Hồ sơ biến đổi khí hậu Việt Nam <Truy cập>

[7] Bản tin truyền hình Việt Nam (2023). Phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn: Tình hình hiện nay tại Việt NamTruy cập>

[8] Đài Tiếng nói Việt Nam (2024). Khu xử lý rác thải cho toàn bộ đồng bằng sông Cửu Long vẫn còn hạn chếTruy cập>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.