Nguồn: Nghị định 73/2025/NĐ-CP ngày 31 tháng 3 năm 2025

Các tác động dự kiến đối với Việt Nam

Trong bối cảnh Vietnam tiếp tục đàm phán với Hoa Kỳ nhằm tránh việc áp dụng thuế quan trả đũa, nâng cao chất lượng sản phẩm và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế đã trở thành những nội dung then chốt trong chiến lược thương mại tổng thể của đất nước. Nhiều mối quan ngại do Hoa Kỳ nêu ra—chẳng hạn như việc dán nhãn lại hàng hóa Trung Quốc, thiếu minh bạch trong hoạt động trợ cấp và mất cân bằng thương mại—có mối liên hệ sâu sắc với các vấn đề về xuất xứ sản phẩm, tuân thủ quy định môi trường và tiêu chuẩn an toàn. Do đó, các nỗ lực của Vietnam nhằm loại bỏ việc sử dụng hóa chất độc hại, thúc đẩy các hoạt động bền vững và tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường—mà còn là bằng chứng cụ thể cho thấy ý chí chính trị và cam kết của Vietnam đối với thương mại công bằng.

Các biên bản ghi nhớ này cùng với mức giá năng lượng thấp hơn được kỳ vọng sẽ hỗ trợ các mục tiêu Net Zero của Việt Nam và củng cố vai trò của Việt Nam trong các nỗ lực năng lượng sạch toàn cầu. Bên cạnh việc cung cấp nguồn vốn và công nghệ, hợp tác với Hoa Kỳ giúp nâng cao năng lực năng lượng của Việt Nam thông qua nhập khẩu LNG, nhiên liệu sinh học, hợp tác hạt nhân và các công nghệ tiên tiến [4]. Hệ sinh thái năng lượng sạch hơn và đa dạng hơn này tạo nền tảng để thu hút và duy trì các nhà đầu tư nước ngoài. Khi FDI ngày càng trở nên quan trọng đối với GDP, Việt Nam cũng phải nâng cao năng lực cạnh tranh trong nước để giữ chân các nhà sản xuất trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về thuế và lao động. Một hệ thống năng lượng ổn định, minh bạch không chỉ giảm rủi ro sản xuất mà còn giúp hàng hóa Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt hơn và mở rộng sang các thị trường mới.

Việc Việt Nam giảm thuế nhập khẩu đối với hàng nông sản Hoa Kỳ—chủ yếu là ngô, đậu tương và nguyên liệu thức ăn chăn nuôi—cho thấy sự chuyển hướng thực dụng trong chính sách thương mại, nhằm hạ nhiệt căng thẳng với Washington và tránh các mức thuế trừng phạt. Trong bối cảnh thặng dư thương mại với Hoa Kỳ ngày càng gia tăng, động thái này được nhìn nhận là một điều chỉnh chiến lược nhằm duy trì quan hệ kinh tế. Mặc dù các mặt hàng nhập khẩu này phần lớn nhằm bù đắp thiếu hụt nguồn cung trong nước thay vì cạnh tranh với sản phẩm nội địa, những lo ngại về sự phụ thuộc ngày càng tăng vào các nguồn cung từ Hoa Kỳ cần được theo dõi sát sao. Chủ động mở rộng sự hiện diện của hàng nông sản xuất khẩu Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ cũng sẽ đóng vai trò thiết yếu trong việc đạt được cán cân thương mại bền vững và cùng có lợi hơn.

Tương tự, việc cắt giảm thuế nhập khẩu đối với ô tô Hoa Kỳ—từ mức thuế MFN 45–64% xuống còn khoảng 32%—là một phần trong nỗ lực ngoại giao kinh tế rộng hơn nhằm thu hẹp mất cân bằng thương mại và giảm khả năng xảy ra hành động trả đũa. Tuy nhiên, tác động tức thời đối với thị trường có thể khá hạn chế, do xe sản xuất tại Hoa Kỳ phục vụ một phân khúc cao cấp ngách và vẫn chịu các khoản thuế bổ sung làm tăng giá bán cuối cùng. Đồng thời, ngành ô tô trong nước tiếp tục phụ thuộc nhiều vào linh kiện nước ngoài, cho thấy nhu cầu cần có sự hỗ trợ chính sách mạnh mẽ hơn khi Việt Nam điều hướng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.

Vietnam–US negotiation

Nguồn: Tin tức chính phủ

Ý nghĩa

Đối với Chính phủ Việt Nam, nguy cơ áp thuế trừng phạt cho thấy lao động giá rẻ và các quy định lỏng lẻo không còn đủ để duy trì lợi thế. Điều này nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết phải tăng cường tính minh bạch thương mại và thực thi pháp luật về gian lận xuất xứ cũng như bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Mặc dù sức ép từ Hoa Kỳ tạo ra các rủi ro ngắn hạn, sức ép này cũng mở ra cơ hội hợp tác sâu rộng hơn, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng sạch. Các biên bản ghi nhớ về LNG và nhiên liệu sinh học mang lại nguồn vốn và công nghệ thiết yếu, đặt nền móng cho một nền kinh tế xanh hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn. Trong bối cảnh thương mại chịu tác động của các quy định ESG, hạ tầng xanh không phải là lựa chọn tùy nghi. Để duy trì năng lực cạnh tranh và giữ chân các nhà đầu tư, Việt Nam phải nhanh chóng chuyển từ xuất khẩu chi phí thấp sang sản xuất đạt tiêu chuẩn cao.

Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, mô hình chi phí thấp, tiêu chuẩn thấp không còn bền vững. Việc tuân thủ ESG hiện là điều kiện thiết yếu để tiếp cận thị trường và tăng trưởng dài hạn. Các doanh nghiệp không thích ứng có nguy cơ bị loại khỏi các chuỗi cung ứng toàn cầu khi người mua và nhà đầu tư ưu tiên những đối tác minh bạch, phát thải carbon thấp và dựa trên công nghệ. Để duy trì năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp phải đầu tư vào sản xuất sạch hơn, truy xuất nguồn gốc số và các quan hệ đối tác quốc tế. Sự chuyển dịch này không chỉ mang tính quy định mà còn thiết yếu đối với sự tồn tại.

Quyết định gần đây của Việt Nam về việc giảm thuế nhập khẩu đối với nhiều nhóm hàng hóa của Hoa Kỳ—đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, năng lượng và sản xuất công nghệ cao—không chỉ là một cử chỉ thiện chí; đây là một sự chuyển hướng chiến lược có tính toán. Trong ngắn hạn, việc giảm thuế này nhằm hạ nhiệt căng thẳng với Washington và tránh nguy cơ áp thuế trả đũa. Việc ưu tiên cắt giảm thuế đối với các sản phẩm bổ trợ thay vì các sản phẩm cạnh tranh trực tiếp phản ánh sự chuyển dịch có chủ đích trong tư duy về chuỗi cung ứng—nhằm đáp ứng kỳ vọng của đối tác, đồng thời củng cố năng lực sản xuất trong nước. Tuy nhiên, động thái này cũng mang theo một cảnh báo sâu sắc hơn: nếu không nhanh chóng nâng cao năng lực nội tại, Việt Nam có nguy cơ bước vào một dạng lệ thuộc mới, trong đó việc tiếp cận các thị trường toàn cầu có thể phải đánh đổi bằng sự suy giảm quyền tự chủ trong hoạch định chính sách.

Kết luận

Mặc dù khả năng Hoa Kỳ áp thuế gây ra những rủi ro đáng kể đối với hoạt động xuất khẩu của Việt Nam, điều này cũng tạo ra cơ hội để tái định hình và làm sâu sắc hơn hợp tác kinh tế giữa hai nước. Các cuộc tiếp xúc cấp cao gần đây đã mở ra những hướng đi đầy triển vọng—đặc biệt trong các lĩnh vực như năng lượng và vật liệu hóa chất—phản ánh thiện chí chung trong việc củng cố quan hệ song phương. Về phần mình, Việt Nam đang tích cực nỗ lực thu hẹp thặng dư thương mại với Hoa Kỳ thông qua các điều chỉnh thuế quan và cải cách cơ cấu, nhằm đạt được quan hệ thương mại cân bằng và bền vững hơn.

Tuy nhiên, khi chỉ còn nửa tháng trước khi thời hạn tạm đình chỉ 90 ngày đối với các mức thuế đã công bố kết thúc, thời gian đang cạn dần. Dù các cuộc đàm phán phát đi những tín hiệu tích cực, các nhà xuất khẩu Việt Nam vẫn dễ bị tổn thương và rủi ro còn lâu mới chấm dứt. Chính phủ Việt Nam đang khẩn trương giải quyết những vấn đề còn tồn đọng, trong khi các doanh nghiệp đẩy nhanh nỗ lực đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nguồn cung nguyên liệu. Những biện pháp này có vai trò then chốt trong việc giảm thiểu các gián đoạn tiềm ẩn, hạn chế sự phụ thuộc vào bất kỳ thị trường đơn lẻ nào và thể hiện cam kết của Việt Nam đối với việc tương tác mang tính xây dựng với Hoa Kỳ.

Tài liệu tham khảo:

1. Nguoi Lao Dong. Việt Nam chính thức bắt đầu đàm phán thuế quan với Hoa Kỳ.
2. Nguoi Quan Sat. Đàm phán thuế quan chưa được giải quyết, Thứ trưởng Bộ Công an thăm Hoa Kỳ để thảo luận về việc mua trực thăng.
3. Nguoi Quan Sat. Việt Nam khởi động lại năng lượng hạt nhân, các tập đoàn hàng đầu của Hoa Kỳ sẵn sàng hợp tác chuyển giao công nghệ.
4. Theo tài liệu, VietJet của Việt Nam sẽ ký thỏa thuận tài chính máy bay và tăng cường hợp tác với Boeing
5. Sai Gon Giai Phong. Tăng cường truy xuất nguồn gốc để bảo vệ hàng hóa Việt Nam.
6. Tap chi Cong Thuong. Thủ tướng phát động cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
7. Vietnam Government. Nghị định 73/2025/ND-CP sửa đổi mức thuế nhập khẩu ưu đãi trong Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi theo Nghị định 26/2023/ND-CP
8. vn. Xương sống của internet vệ tinh Starlink tại Việt Nam.
9. Cuộc gặp giữa Bộ trưởng Việt Nam và Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đạt kết quả tích cực
10. Vòng đàm phán thương mại thứ ba giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đạt tiến triển đáng kể.

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.